گفتگو ۱۳۹۶/۱۰/۰۲ ۰۰:۵۷ زمان مطالعه: 15 دقیقه ★ — (۰)
اندازه متن:
تلگرام واتساپ
عارف قربانی ناظر سیاسی و روزنامه نگار مطرح اقلیم کردستان در مصاحبه اختصاصی با کردپرس:

بغداد تجدیدنظر نکند وقوع جنگ کُرد - عرب محتمل است

سرویس عراق و اقلیم کردستان - ناظر سیاسی و روزنامه نگار مطرح اقلیم کردستان در گفتگو با کردپرس معتقد است تداوم بستن درهای بغداد به روی دولت اقلیم کردستان برای آغاز مذاکرات در راستای حل اختلافات، بار دیگر کردها را مجبور خواهد کرد به راه چاره دیگری بیندیشند و همچون مقاطع پیشین، به مواضع تند علیه بغداد پناه ببرند و در نتیجه شاهد وضعیتی نامطلوب و غیرقابل‌انتظار در روابط کردستان و عراق خواهیم بود و آن نیز سوق یافتن به ‌سوی جنگ قومی میان کُرد و عرب است.

کردپرس: برگزاری رفراندوم استقلال در اقلیم کردستان و مناطق مشمول ماده 140 قانون اساسی عراق (مناطق مورد مناقشه) از سوی اربیل در 25 سپتامبر 2017 تبعات سنگینی برای کردهای عراق داشت به ویژه وقایع 16 اکتبر و روزهای پس از آن که کنترل کامل مناطق مورد مناقشه از دست کردها خارج و بغداد بار دیگر سلطه نظامی و سیاسی خود را بر آن ها گسترانید. جدای از چرایی و ماهیت این رویداد، تأثیرات آن بر کردها چنان گران آمد که به جرئت می توان گفت بعد از جنگ داخلی میان دو حزب حاکم در دهه 90 سده بیست، کردهای عراق طی 26 سال اخیر دشوارترین روزهای حیات سیاسی خود را تجربه می کنند و بحران های شدید سیاسی و اقتصادی کنونی نیز آینده و سرنوشت این منطقه فدرالی را با اما و اگرها و نگرانی های جدی روبرو ساخته و وارد دوره پیچیده ای کرده است. از همین رو خبرگزاری کردپرس برای بررسی این پیچیدگی ها و نیز تاثیرات تداوم وضعیت کنونی بر سرنوشت روابط کردهای عراق و دولت مرکزی این کشور، مصاحبه ای را با عارف قربانی ناظر سیاسی، نویسنده و روزنامه نگار مطرح اقلیم کردستان ترتیب داده که در ادامه می خوانید:*

کردپرس: طی روزهای اخیر شاهد بودیم که اقشار مختلف در اقلیم کردستان برای ابراز نارضایتی از وضعیت موجود به خیابان ها آمدند‌، ارزیابی شما از وضعیت موجود چیست و به نظر شما دلایل بروز بحران های کنونی چیست و اقلیم کردستان با شرایط موجود به کدام سو می رود؟

عارف قربانی: آن چه هم اکنون در اقلیم کردستان می گذرد؛ نتیجه انباشت مشکلات گذشته می باشد و تنها مرتبط با مشکلات کنونی نیست. نتیجه مشکلات سیاسی گذشته در اقلیم کردستان است که لاینحل مانده اند. همچنین نتیجه بحران اقتصادی و فساد اقتصادی و دارایی است که چندین سال است در اقلیم کردستان وجود دارد و انباشت شده و اکنون به بن بست و پیچیدگی ای رسیده که حل آن نسبتا دشوار می باشد. مردم از وعده های حل مشکلات و انجام اصلاحات سیاسی و اداری نا امید شده اند، به ویژه پس از رویدادهای 16 اکتبر 2017 که بخشی از منابع درآمدی از دست دولت اقلیم کردستان خارج و بار دیگر به کنترل دولت مرکزی عراق درآمد. مردم نا امید شده اند از این که دولت حتی قادر به پرداخت نصف حقوق ماهیانه نیست که پس از ظهور بحران اقتصادی وضع شده بود. این مسئله نیز به شیوه ای برجسته بر زندگی مردم تاثیر گذاشته است. وضعیت معیشتی مردم در اقلیم کردستان بسیار بد است. اما باید بگویم که رویدادهای اخیر و به ویژه تظاهرات و تبعات آن نیز این نگرانی را ایجاد کرده است که به سمت و سویی برود که خطرات آن بیش از آن که متوجه احزاب باشد متوجه تجربه اقلیم کردستان و مسئله کُردی باشد. زیرا هم اکنون منطقه در آستانه تغییرات بزرگ قرار دارد و دولت مرکزی عراق نیز با اقلیم کردستان دارای اختلافاتی است و اگر مسئولانه با این تظاهرات مردمی تعامل نگردد و به درخواست ها و مطالبات تظاهرات کنندگان و مردم توجهی نشود و برای تحولات سیاسی و تغییر نظام سیاسی در اقلیم کردستان طرح ریزی صورت نگیرد، من به این که آینده اقلیم کردستان خوب خواهد بود، خوشبین نیستم.

کردپرس: به عقیده شما دولت اقلیم کردستان در مقطع کنونی باید دست به چه اقداماتی بزند؟

عارف قربانی: دولت اقلیم کردستان باید به مردم اطمینان خاطر بدهد. با صراحت سخن می گویم که هم اکنون مردم به وعده های دولت اعتمادی ندارند و بر این باورند که تاکنون درآمدهای داخلی و درآمدهای گمرکی و دروازه های مرزی و نفتی که در دست اقلیم کردستان باقی مانده است از میزان درآمدی که تاکنون اعلام می شود بسیار کمتر است. نوعی از دوری و بی اعتمادی میان مردم و دولت اقلیم کردستان ایجاد شده است. اطمینان خاطر دادن دولت اقلیم کردستان به مردم بسیار مهم است، حداقل باید تلاش کند که اعتمادسازی نماید. به عقیده من در این راستا بهترین اقدام آن است که برای برگزاری انتخاباتی زودهنگام طرح ریزی کند. انتخاباتی پاک و شفاف و به دور از تقلب و با اصلاح لیست رای دهندگان تا مردم هم نارضایتی های خود را از راه های دمکراتیک و مدنی از طریق صندوق های رای به تغییرات در آینده کردستان سوق دهند.

کردپرس: بر این عقیده هستید که با برگزاری انتخابات، تغییر و تحولی در نقشه سیاسی و حاکمیتی اقلیم کردستان ایجاد شود؟

عارف قربانی: بله بر این عقیده ام که تغییر ایجاد خواهد کرد، زیرا اگر به انتخابات گذشته که چهار انتخابات پارلمانی می باشد بنگریم، خواهیم دید که در انتخابات اول، حزب دمکرات و اتحادیه میهنی کردستان از 105 کرسی 100 کرسی را به دست آوردند، در انتخابات دوم هر دو حزب 87 کرسی را تصاحب کردند در انتخابات سوم نیز کرسی های آن ها به 59 کاهش یافت و به عقیده من اگر هم اکنون انتخاباتی برگزار گردد، هر دو حزب با هم 50 کرسی را به دست نخواهند آورد. این واقعیت، اشاره ای روشن است به این که زمینه و فضای سیاسی کردستان برای تغییرات مناسب است. به ویژه هم اکنون که در میان مردم نگرانی زیادی به وجود آمده است و مردم در سطح گسترده ای ناراضی است. اگر لیست رای دهندگان اصلاح گردد و به نحوی مناسب تر بر روند برگزاری انتخابات نظارت به عمل آید بر این نظرم که انتخابات موجب تغییر و تحول خواهد شد، به ویژه که پیش تر فقط حزب دمکرات و اتحادیه میهنی در کمیسیون انتخابات حضور داشتند، بغداد نیز به شیوه ای رسمی فقط با این حزب تعامل و رابطه داشت، اما هم اکنون همه این ها دچار تغییر شده اند، هم این که در کمیسیون طرف های دیگر حضور دارند و از سوی دیگر بغداد نوع تعامل و رابطه را تغییر داده است.

کردپرس: به رویکرد بغداد نسبت به اقلیم کردستان اشاره کردید، شاهدیم که دولت مرکزی عراق پس از برگزاری رفراندوم و رویدادهای 16 اکتبر که کنترل کامل کرکوک و دیگر مناطق مورد مناقشه را بار دیگر در دست گرفت، هیچ وقعی به درخواست های اربیل برای آغاز مذاکرات ننهاده است، ارزیابی شما از این رویکرد بغداد چیست و آیا شاهد تغییر در آن خواهیم بود؟

عارف قربانی: دلیل این که اقلیم کردستان راه رفراندوم را در پیش گرفت، بی امیدی از نگاه و عقلانیت حاکم در بغداد بود، زیرا اگر همان گونه که هنگام تدوین قانون اساسی و پس از آن که همه عراقی ها بر این قانون تاکید داشتند، اجرایی می شد، بر این عقیده ام که هیچ گاه اقلیم کردستان به برگزاری رفراندوم و جدایی از عراق نمی اندیشید. اما هنگامی که بغداد با عقلانیت و نگاهی نزدیک به عقلانیت صدام حکمرانی می کند به همین دلیل این حق مردم اقلیم کردستان بود که نا امید باشند و به دنبال راه برون رفت از آشوب و بلای بغداد باشند. اما متاسفانه شاهد نتایج رفراندوم هم بودیم. رویکرد و تعاملی هم که اکنون بغداد در قبال اقلیم کردستان در پیش گرفته است، بار دیگر اقلیم کردستان را مجبور خواهد کرد که به راه چاره دیگری بیندیشد. اقلیم کردستان تاکنون همه راه ها را در پیش گرفته است تا از طریق گفتگو اختلافات را با بغداد حل و فصل نماید و از راه های قانونی با دولت مرکزی تعامل کرده و مشکلات را حل و فصل نماید، اما اگر بغداد با همین رویکرد و نگاه کنونی با اقلیم کردستان رفتار کند، بعید نمی دانم که همچون مقاطع پیشین اقلیم کردستان به مواضع تند علیه بغداد پناه برده و شاهد وضعیتی نامطلوب و غیرقابل انتظار در روابط کردستان و عراق باشیم و این نیز سوق یافتن به سوی جنگ قومی میان کُرد و عرب است. در گذشته همه نزاع و اختلافات میان کردها و حاکمیت در عراق بوده است، اما با تاسف می گویم که نگاه و رویکرد کنونی حاکم در بغداد رویدادها را به سمت و سویی می برد که هیچ نوع امید و خوشبینی به همزیستی کرد و عرب در این کشور باقی نخواهد ماند. به همین دلیل علیرغم همه انتقاداتی که از دولت اقلیم کردستان داریم، خواستار اصلاح تعامل و نگاه حاکمان بغداد در ارتباط با کردها هستم. به ویژه در ارتباط با استحقاقات مردم کردستان از جمله سهم بودجه و حقوق ماهیانه کارکنان و حقوق بگیران تا در کمترین زمان ممکن فصلی نوین در روابط میان اربیل و بغداد آغاز شود.

کردپرس: سوال این است؛ شاهدیم که هیئتی از دولت اقلیم کردستان به سرپرستی نیچروان بارزانی نخست وزیر و قباد طالبانی معاون وی به پاریس و برلین سفر کرده اند و هدف از انجام دادن این سفرها و گفتگوها با مقامات این کشورها را تلاش برای آغاز گفتگوها با بغداد ذکر کرده اند، همیشه این انتقاد از مقامات اقلیم کردستان بوده است که به جای این که راه بغداد را در پیش بگیرند برای حل مشکلات داخلی با دولت مرکزی عراق راه پایتخت های اروپایی را در پیش می گیرند؛ آیا بهتر نبود این بار دولت اقلیم کردستان خود هیئتی را برای گفتگو با دولت و احزاب سیاسی به بغداد اعزام کند؟

عارف قربانی: در عدم آغاز گفتگوهای میان اقلیم کردستان و دولت مرکزی عراق، این بغداد است که مقصر می باشد. از همان روز برگزاری رفراندوم که در رسانه ها هم به شیوه ای زنده پخش می شد، نیچروان بارزانی اعلام کرد که پس از رفراندوم همچون گذشته پرچم عراق در اقلیم کردستان برافراشته خواهد ماند و این نیز نگرانی هایی را به دنبال داشت مبنی بر این که چگونه رفراندوم برگزار می شود، اما در عراق خواهید ماند. یک روز پس از برگزاری رفراندوم نیز مسعود بارزانی از حیدر العبادی نخست وزیر عراق درخواست کرد مذاکره میان طرفین آغاز شود و هیئت اقلیم کردستان به بدین منظور به بغداد سفر کند. حتی اقلیم کردستان سرزنش می شد که برگزاری رفراندوم را تاکتیکی برای تقویت جایگاه خود در مذاکره با بغداد کردە است. اما متاسفانه این بغداد است که درهای مذاکره را نمی گشاید و اقلیم کردستان را مجبور خواهد کرد که به کشورهای دیگر پناه ببرد به ویژه که این کشورها دارای منافع مختلف در منطقه هستند و در آینده هم احتمالا دارای سیاست و استراتژی متفاوتی در منطقه خواهند بود. برای این که عراق هم فرصت مداخله خارجی در این کشور را ندهد، بهترین گزینه این است که خود درهای گفتگو با اقلیم کردستان را بگشاید، اما در حالی که حاضر به انجام این کار نیست، به دنبال این نیز است که جامعه جهانی را تحریف کند و این گونه وانمود نماید که قصد اجرایی کردن قانون اساسی را دارد اما کردها مخالف این موضوع هستند. در این شرایط این حق کردها است که به کشورهای دیگر پناه برده و آن ها را از این واقعیت آگاه سازند که اربیل خواستار گفتگو با بغداد برای حل اختلافات است، اما این بغداد است که به این امر رضایت نمی دهد و همچنین ما به دنبال اجرایی کردن قانون اساسی هستیم، اما دولت مرکزی عراق از این امر سر باز می زند.

این موضوع که سفرهای دیپلماتیک مقامات دولت اقلیم کردستان به کشورهای مختلف موجب ایجاد تغییر در راستای خروج اقلیم کردستان از بحران کنونی و مجبور کردن بغداد برای مذاکره خواهد شد؛ به عقیده من در وهله اول، بُعد مثبت آن برای اقلیم کردستان این است که تحریم اقتصادی علیه اقلیم کردستان را از میان بر خواهد داشت و در وهله دوم نیز افکار عمومی و جامعه جهانی به مرور به این واقعیت خواهند رسید که بغداد در این مسئله محق نیست و این طرف کردی است که موضع برحق را دارد. پس از رفراندوم استقلال کردستان معادلات به نفع بغداد تغییر کرد و این ادعا مطرح شد که گویا کُردها پایبند قانون اساسی نیستند و بغداد قصد دارد از طریق قانون اساسی و انجام مذاکرات مشکلات با اقلیم کردستان را حل و فصل نماید، اما اقلیم کردستان حاضڕ به انجام این کار نیست و سر باز می زند. هم اکنون شاهد وقوع این تغییر در دیدگاه جامعه جهانی هستیم و اگر چنین چیز به وقوع پیوست، نتایج آن تبدیل به کارت فشاری علیه بغداد تبدیل خواهد شد. اگر هم بغداد پایبند به اساس قرار دادن قانون اساسی عراق باشد، هم به نفع خود و هم به نفع کردستان خواهد بود. اما اگر دولت مرکزی حاضر به انجام این کار نباشد نتایج منفی آن متوجه دو طرف خواهد بود.

کردپرس: به موضوع موضع آمریکا در قبال اختلافات اربیل – بغداد بپردازیم، پس از برگزاری رفراندوم و وقایع 16 اکتبر، نوعی از بی تفاوتی و سکوت در رویکرد واشنگتن در مسئله اختلافات دولت اقلیم کردستان و دولت مرکزی عراق و دوری گزینی از موضوعات مرتبط مشاهده می شود، ارزیابی شما از در پیش گرفتن این سیاست از سوی آمریکا چیست؟

عارف قربانی: به عقیده من، آمریکا احساس می کند که طی چند سال اخیر سیاستی اشتباه را در منطقه در پیش گرفته است. این کشور هم اکنون در حال خوانش و اجرای استراتژی جدیدی در تعامل با عراق و منطقه می باشد. دونالد ترامپ در اعلام استراتژی جدید آمریکا نیز اعلام کرد که استراتژی کشورش روابط با عراقی مستقل و قدرتمند است. به همین دلیل معتقدم آمریکا بار دیگر وارد عرصه خواهد شد. این که هم اکنون تا اندازه ای خود را به دور گرفته است، اما این مسئله برای آماده سازیی طرحی جدید به منظور تعریف روابط با عراق و کردستان است. پیش تر نیز این را اعلام کرده اند و در سطح وزارت خارجه چندین بار تاکید کرده اند که این کشور خواستار وجود اقلیم کردستانی قدرتمند در چارچوب یک عراق مستقل و قدرتمند است. آمریکا بار دیگر به عنوان میانجی عمل خواهد کرد و بر هر دو طرف عراق و اقلیم کردستان برای نزدیکی و حصول توافق تاثیرگذاری خواهند داشت. اما این که در واقعیت نشانه ها به گونه ای است که هر ناظری نا امید شود که این میانجیگری در آینده نزدیک نخواهد بود و به انتخابات آینده عراق ارتباط دارد. همه طرف ها در تلاش هستند که این مسائل و اختلافات را در راستای تبلیغات زود هنگام انتخاباتی به کار گیرند تا بر رای دهندگان تاثیر بگذارند و رای آن ها را جذب کنند. هم اکنون نیز در عراق مهم ترین کارتی ای که بتوان با آن رای جمع کرد، به ویژه در میان اعراب شیعه، این است که با اقلیم کردستان دشمنی کنند. جامعه جهانی و به ویژه آمریکا در این مقطع به دنبال آن است که حیدر العبادی در پست نخست وزیری باقی بماند، به ویژه واشنتگن که قصد دارد در مقابل نیروهایی که بیش تر به ایران نزدیک هستند، حیدر العبادی را در قدرت نگه دارد. این کشور احتمالا تلاش خواهد کرد جایگاه عبادی تا زمان برگزاری انتخابات قوی تر باشد و از سوی دیگر بر اقلیم کردستان و اعراب سنی نیز فشاری وجود دارد که می بایست بار دیگر نخست وزیری حیدر العبادی را بپذیرند و از به قدرت رسیدن نوری مالکی یا هر نیروی دیگر نزدیک به ایران ممانعت به عمل آورند.

بر این اساس بر این عقیده ام که چند ماهی را که تا برگزاری انتخابات 2018 عراق باقی مانده است به عنوان شانسی برای عدم تضعیف عبادی به کار خواهند گرفت تا رای شیعیان عرب و همه عراقی ها به نفع عبادی باشد. استحضار دارید که طی چند روز اخیر نوری مالکی در اظهاراتی در ارتباط با اختلافات میان اربیل و بغداد بر گفتگو و استحقاقات اقلیم کردستان بر اساس قانون اساسی بسیار تاکید کرد و این نیز به نحوی از انحا ایجاد فشار بر عبادی برای آغاز گفتگو با اقلیم کردستان است زیرا به نتایج آن به خوبی واقف است و اگر عبادی راه گفتگو را در پیش بگیرد و استحقاقات مردم کردستان را بدهد در جایگاهش در جامعه عراق تضعیف خواهد شد.

کردپرس: به انتخابات آینده عراق اشاره کردید پیش بینی شما از جایگاه کردها در دور آینده پارلمان عراق چیست؟

عارف قربانی: بر این عقیده ام که این بار و به دو دلیل اصلی، کردها تضعیف خواهند شد؛ اول این که کردها بخشی از مناطق تحت کنترل خود را از دست داده اند و شمار زیادی از مردم این مناطق آواره و پراکنده شده اند و مردم این مناطق نگران هستند. دوم نیز به رشد جمعیت در عراق ارتباط دارد. جمعیت در عراق به شیوه ای غیر طبیعی در حال افزایش است. جامعه عربی، سنتی و عشیره ای تر از جامعه کردی عراق هستند و زاد و ولد در میان آن ها بسیار است که این مسئله در کردستان برعکس می باشد. در کردستان پرجمعیت ترین خانواده شاید به شش هفت نفر برسند، اما برخی خانواده های عرب دارای 40 تا 50 فرزند هستند. به دلیل سنت ها و فرهنگ جامعه و مجوز قانونی برای چند همسری و داشتن همزمان چهار زن برای یک مرد، شاهد چنین وضعی در جامعه عربی عراق هستیم، اما در کردستان برعکس می باشد. نه جامعه کردستان چنین چیزی را می پذیرد و نه قانون اجازه چنین چیزی را خواهد داد. به همین دلیل جمعیت اعراب در عراق روز به روز بیشتر می شود و همه این ها باعث خواهند شد که در انتخابات آینده و انتخابات سال های بعد نیز جایگاه کردها در عراق تضعیف شود و از لحاظ تعداد کرسی در مجلس نمایندگان نیز شمار کرسی های کردها کاهش خواهد داشت. اگر هم نگاهی به گذشته داشته باشیم پس از سقوط صدام تاکنون به صورت مداوم جایگاه کُردها در پارلمان از لحاظ تعداد کرسی کاهش یافته است. پس از سال 2003در اولین دور پارلمان عراق ما دارای 75 کرسی بودیم، اما هم اکنون 60 کرسی و در آینده هم حتی با افزایش کرسی های پارلمان، به احتمال قوی جایگاه کردها تضعیف بیشتری به خود خواهد دید.

کردپرس: آیا کاهش کرسی کردها در پارلمان عراق بیشتر به مناطق مورد مناقشه مربوط خواهد بود و یا کلی می باشد؟

عارف قربانی: معتقدم در مناطقی که مشمول ماده 140 می شوند. زیرا پیش تر اشاره کردم که پس از جنگ با داعش کردها توانستند سلطه خود را بر این مناطق بگسترانند، اما هم اکنون وضعیت برعکس شدە است. هم اکنون حاکمیت کردی در این مناطق باقی نمانده است و جمعیت زیادی از ساکنان کرد این مناطق نیز پراکنده و آواره شده اند و این نیز بر جایگاه کردها در انتخابات آینده تاثیر منفی خواهد داشت و نمایندگان کرد در این مناطق بسیار کم خواهند بود.

* مصاحبه و ترجمه: حسن صالحی / سرویس عراق و اقلیم کردستان خبرگزاری کردپرس

خبرهای مرتبط

دیدگاه کاربران

۰ نظر
امتیاز:
— (۰)
دیدگاه‌های ارسال‌شده پس از تأیید ناظران منتشر خواهند شد.