اقلیم کردستان و خودویرانگری سیاسی/ صلاح الدین خدیو

کرد پرس- پس از آنکه دیروز حزب دمکرات کردستان در اقدامی یکجانبه با اکثریتی ضعیف پارلمان کردستان را پس از دو سال بازگشایی کرد، اتحادیه میهنی امشب واکنشی سخت نشان داد.

بافل طالبانی رهبر این حزب طی سخنانی شدیداللحن رسما خروج از دولت و اقدام برای تشکیل دولت و پارلمان موازی را اعلام نمود.

اگر در اسرع وقت اقدام‌های جبرانی نظیر میانجیگیری‌های بین‌المللی و یا برگزاری انتخابات زودرس انجام نشود، عملا اقلیم کردستان وارد دوران دو دولتی خواهد شد.

با این تفاوت که در دهه انشقاق اقلیم در فواصل سال‌های ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۳ رژیم صدام بر سر کار بود؛ دولتی تحت محاصره و تحریم و فاقد مشروعیت بین‌المللی. امری که موجب نوعی مصونیت برای کردها از جانب هژمون طلبی بغداد می‌گردید.

اکنون اما اوضاع تغییر کرده و دولت عراق از درجه‌ی نسبتا بالایی از انسجام سیاسی در داخل و مشروعیت در خارج برخوردار است و از نوعی شکوفایی و احیای اقتصادی بهره‌مند است. این عامل در کنار انگیزه پررنگ دولت‌های منطقه برای تحدید خودمختاری اقلیم و تضعیف فزاینده نقش دولت‌های غربی و در راس آنها آمریکا درخاورمیانه، کردها را در موقعیت به مراتب شکننده‌تری قرار می‌دهد.

اقلیم کردستان حاصل آمیزش حدود یک قرن مبارزه خونین و مرارت‌بار کردهای عراق و یک فرصت نادر بین‌المللی بر اثر تحولی ژئوپولتیک است. تحولی که در مقیاس تاریخی ممکن است هر صد سال یک بار تکرار شود.

اصلی‌ترین عامل وضعیت کنونی در وهله اول، خانوادگی شدن مفرط سیاست در اقلیم و تکوین الیگارشی‌های متنفذ مالی- سیاسی - خانوادگی است. گره خوردن منافع این بلوک‌ها به سیاست‌های کلان و تعارض منافع دو خانواده حاکم نقش مهمی را در واگرایی سیاسی اقلیم و بن‌بست موجود ایفا می‌کند. 

از صحنه خارج شدن نسبی نسل پدران بنیانگذار اقلیم و بیگانگی نسل دوم خانواده‌های طالبانی و بارزانی که به اندازه پیشینیان با مکانیسم‌های مکمل سازش و انعطاف دمخور نیستند، به کاتالیزوری در تشدید این وضعیت مبدل شده است.

نگارنده به عنوان یک تحلیل‌گر مستقل در ۲۰ سال گذشته بارها و به صورت مکرر عواقب خانوادگی شدن سیاست و فربه شدن الیگارشی‌های موجود را گوشزد می‌کردم. سوگمندانه افکار عمومی کردستان ایران که عمدتا مقهور تبلیغات حزبی و دولتی و دلبسته احساسات ملی‌گرایانه بود اغلب با علامت پرسش و ناخرسندی پذیرای متونی می‌شد که بازنمایی واقعی‌تری از وضع اقلیم ارائه می‌کرد.

باید دست به دعا برد و منتظر معجزه‌ای سیاسی برای خروج اقلیم از بن‌بست کنونی و نجات آن از انحطاط و تضعیف بیشتر ماند.