افزایش تنش‌های امنیتی در حسکه؛ تخریب نمادهای کُردی و نگرانی از درگیری‌های قومی
به گزارش کردپرس، شهر حسکه در شمال و شرق سوریه روزهای پنجشنبه و جمعه، ۸ و ۹ اکتبر ۲۰۲۶، شاهد مجموعه‌ای از رویدادهای اعتراضی و امنیتی بود. این تحولات پس از برگزاری مراسم برافراشتن پرچم سوریه در میدان السلام و تخریب تابلوها و نمادهای کُردی شدت گرفت و در ادامه، به درگیری میان معترضان و نیروهای امنیتی، تیراندازی، زخمی‌شدن شماری از شهروندان و آسیب‌دیدن خودروها و اموال عمومی و خصوصی منجر شد.
گزارش‌های منتشرشده از این حوادث حاکی از آن است که نیروهای امنیت داخلی برای متفرق‌کردن تجمع‌ها وارد عمل شدند و در برخی مناطق نیز نیروهای مسلح کمکی مستقر شدند. هم‌زمان، محدودیت‌هایی برای رفت‌وآمد در بخش‌هایی از شهر اعمال شد و برخی پل‌ها و مراکز تجاری تعطیل شدند. در واکنش به این تحولات، شماری از مقام‌های محلی و چهره‌های عشایری درباره خطر بهره‌برداری از اختلافات سیاسی برای ایجاد شکاف میان کُردها و عرب‌ها هشدار دادند.
تخریب نمادهای کُردی هم‌زمان با مراسم برافراشتن پرچم سوریه
روز پنجشنبه، ۸ اکتبر، پیش از برگزاری مراسم برافراشتن پرچم سوریه در میدان السلام در مرکز حسکه، گروهی از افراد به تابلوهای اطلاع‌رسانی، نمادهای کُردی و دوربین‌های نظارتی این میدان حمله کردند.
تابلوهای نصب‌شده در میدان که نام و اطلاعات مربوط به آن را به زبان‌های کُردی، عربی و سریانی درج کرده بودند، تخریب شدند. همچنین گزارش‌هایی درباره تلاش برخی افراد برای حمله به نیروهای امنیت داخلی مستقر در محل به‌منظور تأمین امنیت مراسم منتشر شد.
هم‌زمان، کارزارهایی در شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه فیس‌بوک، علیه نمادهای کُردی و نیروهای دموکراتیک سوریه شکل گرفت. این اقدامات نگرانی‌ها درباره افزایش تحریکات اجتماعی و احتمال گسترش تنش‌ها در منطقه را تشدید کرد.
در مقابل، مراسم برافراشتن پرچم سوریه با حضور نورالدین احمد، استاندار حسکه، معاونان وی، شماری از بزرگان عشایر و نمایندگان نهادهای امنیتی و نظامی برگزار شد. شرکت‌کنندگان در این مراسم بر اهمیت تقویت حضور نهادهای دولتی و گسترش کنترل دولت بر مناطق مختلف استان تأکید کردند.
استاندار حسکه نیز بر ضرورت حفظ همزیستی میان جوامع مختلف، تقویت صلح اجتماعی و ادامه روند ادغام نهادها و سازمان‌های دولتی تأکید کرد. وی اعلام کرد که تلاش‌ها برای تکمیل روند ادغام نهادها در چارچوب توافق میان دولت موقت سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه ادامه دارد و مرحله بعدی این روند باید بر بهبود خدمات عمومی و پاسخ‌گویی به نیازهای شهروندان متمرکز باشد.
تشدید تنش‌ها در محله المفتی و ورود نیروهای کمکی
پس از برگزاری مراسم، تنش‌ها به محله المفتی حسکه گسترش یافت. در این منطقه، شماری از شهروندان برای مطالبه حقوق خود تجمع کردند و در ادامه، درگیری‌هایی میان معترضان و نیروهای امنیت عمومی رخ داد.
در جریان این حوادث، به یک خودروی متعلق به نیروهای امنیت عمومی حمله شد و گزارش‌هایی نیز درباره تلاش یکی از معترضان برای حمله به نیروهای حاضر در محل منتشر شد. نیروهای امنیتی برای متفرق‌کردن تجمع‌کنندگان وارد عمل شدند و در جریان این اقدامات، به تعدادی از خودروهای معترضان با قنداق سلاح آسیب وارد شد.
هم‌زمان، حدود ۱۰ خودروی حامل نیروهای مسلح کمکی وارد منطقه شدند؛ اقدامی که با افزایش آماده‌باش و نگرانی از گسترش درگیری‌ها همراه بود. پس از افزایش تنش‌ها، نیروهای امنیت داخلی بخشی از مواضع خود در محله المفتی را ترک کردند تا از شدت درگیری‌ها کاسته شود.
تیراندازی در اطراف میدان الحمامه و زخمی‌شدن غیرنظامیان
با گسترش اعتراض‌ها به دیگر نقاط حسکه، شامگاه پنجشنبه گزارش‌هایی از تیراندازی در اطراف میدان الحمامه منتشر شد. بر اساس گزارش‌های موجود، نیروهای امنیتی برای متفرق‌کردن تجمع‌کنندگان اقدام به تیراندازی در هوا کردند و در جریان این حوادث، شماری از غیرنظامیان بر اثر اصابت گلوله زخمی شدند و برای دریافت خدمات درمانی به بیمارستان انتقال یافتند.
همچنین گزارش‌هایی درباره زخمی‌شدن شهروندان کُرد در اطراف میدان الحمامه و واردآمدن خسارت به اموال غیرنظامیان منتشر شد. در پی تشدید تنش‌ها، محدودیت‌هایی برای رفت‌وآمد در محله غویران اعمال شد و پل البیروتی و بازار مرکز شهر نیز بسته شدند.
در همین حال، گزارش‌هایی از عقب‌نشینی بخشی از نیروهای امنیتی از برخی مناطق و کاهش نسبی تنش‌ها در بخش‌هایی از شهر منتشر شد. با این حال، آرام‌ترشدن وضعیت در برخی مناطق به معنای پایان کامل ناآرامی‌ها در سراسر حسکه نبود.
گزارش‌های منتشرشده همچنین حاکی از شکسته‌شدن شیشه تعدادی از خودروها و واردآمدن خسارت به اموال شهروندان در جریان مشاجرات و درگیری‌های اطراف میدان السلام است. با وجود انتشار این اطلاعات، آمار نهایی مجروحان و میزان خسارت‌های واردشده به‌طور دقیق مشخص نشده است.
ادامه تجمع‌ها در روز جمعه و افزایش تدابیر امنیتی
روز جمعه، ۹ اکتبر، تجمع‌های دیگری در حسکه برگزار شد. یکی از این تجمع‌ها از محله غویران آغاز شد و گزارش‌هایی درباره تخریب اموال عمومی و خصوصی و حمله به نمادهای کُردی در جریان آن منتشر شد.
نیروهای امنیت داخلی برای متفرق‌کردن تجمع‌کنندگان و جلوگیری از حرکت آنان به سمت محله‌های شمالی شهر مداخله کردند. هم‌زمان، تجمع دیگری با عنوان «جمعه پرچم سوریه» در محله غویران برگزار شد که شرکت‌کنندگان در آن خواستار گسترش حضور نهادهای دولتی، برافراشتن پرچم سوریه در محله‌ها و میدان‌های شهر و افزایش اقدامات امنیتی در سراسر استان شدند.
در پی گزارش‌هایی درباره تیراندازی پراکنده افراد مسلح در شهر، نیروهای امنیت داخلی حضور خود را در محله‌های مختلف افزایش دادند و گشت‌زنی‌ها را تقویت کردند. مقام‌های محلی اعلام کردند که این اقدامات با هدف مقابله با تخلفات، جلوگیری از برهم‌خوردن نظم عمومی و حفاظت از جان و اموال شهروندان انجام شده است.
با این حال، هویت افراد مسلحی که گفته می‌شود در شهر تیراندازی کرده‌اند، به‌طور مشخص اعلام نشد و ارتباط احتمالی این تیراندازی‌ها با تجمع‌های روز جمعه نیز تأیید نشده است.
بررسی رویدادهای دو روز اخیر نشان می‌دهد که در حسکه دو جریان متمایز از مطالبات و اعتراض‌ها شکل گرفته است: از یک سو، تجمع‌هایی با هدف گسترش حضور نهادهای دولتی و افزایش کنترل دولت سوریه بر استان و از سوی دیگر، اعتراض‌هایی در واکنش به تخریب نمادهای کُردی و نگرانی از برخورد با هویت و حقوق کُردها. این دو جریان لزوماً از مطالبات یکسانی برخوردار نیستند و نباید به‌عنوان یک حرکت اعتراضی واحد در نظر گرفته شوند.
هشدار درباره تلاش برای تشدید اختلافات میان کُردها و عرب‌ها
در واکنش به تحولات اخیر، حسین فرحان عبدالرحمان الطائی، رئیس شورای عشیره‌ای طی، نسبت به تلاش برخی طرف‌ها برای بهره‌برداری از تجمع‌ها و حوادث حسکه به‌منظور تشدید اختلافات میان کُردها و عرب‌ها هشدار داد.
وی با اشاره به حوادثی مانند سوزاندن پرچم کُردی و حمله به نمادهای کُردها، تأکید کرد که برخی طرف‌ها ممکن است درصدد استفاده از این رویدادها برای ایجاد شکاف اجتماعی و بی‌ثباتی در منطقه باشند.
الطائی با اشاره به تنوع قومی و مذهبی جامعه سوریه، شامل کُردها، عرب‌ها، مسیحیان، ایزدی‌ها، علوی‌ها و دروزی‌ها، منطقه جزیره سوریه را خانه مشترک همه این جوامع دانست و حفظ امنیت و ثبات آن را مسئولیتی مشترک عنوان کرد.
وی همچنین بر حق شهروندان برای برگزاری تجمع‌های مسالمت‌آمیز و مطالبه بهبود خدمات، تأمین سوخت، کاهش قیمت‌ها و رسیدگی به مشکلات امنیتی تأکید کرد، اما در عین حال خواستار جلوگیری از تبدیل اعتراض‌ها به بستری برای توهین، تخریب نمادهای قومی و تحریک اختلافات اجتماعی شد.
رئیس شورای عشیره‌ای طی از بزرگان عشایر، شخصیت‌های فرهنگی و نمایندگان جوامع مختلف نیز خواست برای حفظ ارتباط میان گروه‌ها و جلوگیری از گسترش تنش‌ها وارد عمل شوند. به گفته وی، مسئولیت تأمین امنیت باید بر عهده نهادهای مسئول و دولت باشد.
پیوند تنش‌های حسکه با روند ادغام نهادها در دولت سوریه
تحولات اخیر حسکه در شرایطی رخ داده است که چگونگی اجرای توافق‌های مربوط به ادغام ساختارهای نظامی، امنیتی و اداری شمال شرق سوریه در نهادهای دولت مرکزی همچنان یکی از مسائل مهم سیاسی این کشور به شمار می‌رود.
از یک سو، بخشی از شرکت‌کنندگان در تجمع‌ها خواستار تقویت حضور نهادهای دولتی، تأمین امنیت و تسریع روند ادغام هستند. از سوی دیگر، تخریب نمادهای کُردی و گزارش‌های مربوط به برخورد نیروهای امنیتی با معترضان، نگرانی‌هایی را درباره نحوه حفاظت از حقوق کُردها و مدیریت تنوع قومی در استان ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، مسئله اصلی تنها گسترش حضور نهادهای دولتی نیست، بلکه چگونگی اجرای این روند، رعایت حقوق فرهنگی و اجتماعی جوامع مختلف و جلوگیری از تبدیل اختلافات سیاسی به رویارویی‌های قومی نیز اهمیت دارد.
وقایع اخیر همچنین نشان می‌دهد که مطالبات مربوط به امنیت، خدمات عمومی و وضعیت معیشتی شهروندان با نگرانی‌های هویتی و سیاسی درهم تنیده شده‌اند. هرگونه برخورد امنیتی که بدون شفاف‌سازی درباره حوادث یا رسیدگی به مطالبات معترضان انجام شود، می‌تواند به افزایش بی‌اعتمادی و تشدید تنش‌ها منجر شود. در مقابل، بررسی حوادث، پاسخ‌گویی درباره نحوه استفاده از سلاح و حفاظت از نمادهای همه جوامع می‌تواند به کاهش نگرانی‌ها کمک کند.
با وجود هشدارها درباره احتمال تشدید اختلافات میان کُردها و عرب‌ها، گزارش‌های منتشرشده تا روز جمعه، ۹ اکتبر، شواهد کافی برای نتیجه‌گیری درباره آغاز یک درگیری گسترده قومی در سراسر استان ارائه نمی‌کنند. آنچه تاکنون گزارش شده، وقوع چندین حادثه اعتراضی و امنیتی، تیراندازی، زخمی‌شدن شماری از غیرنظامیان، آسیب‌دیدن اموال شهروندان و افزایش حضور نیروهای امنیتی در بخش‌هایی از حسکه است.
در ادامه، چگونگی واکنش مقام‌های مسئول به این حوادث، روشن‌شدن ابعاد تیراندازی‌ها و رسیدگی به خسارت‌های واردشده، در کنار نحوه مدیریت تجمع‌ها و مطالبات شهروندان، نقش مهمی در تعیین مسیر تحولات خواهد داشت. جلوگیری از گسترش تنش‌ها مستلزم آن است که مطالبات امنیتی و خدماتی شهروندان از یک سو و نگرانی‌های مربوط به حقوق و هویت کُردها از سوی دیگر، بدون تحریک اختلافات قومی و با رویکردی مسئولانه مورد رسیدگی قرار گیرند.
بهمن میرانی - سرویس سوریه خبرگزاری کردپرس
دیدگاه کاربران