به گزارش کردپرس، تحسین اولوس، یکی از دنگبژهایی که شهرداری خانا آکسپار (چنار) با حضور در محلههای مختلف، زندگی و آثار آنان را ثبت و آرشیو میکند، گفت دنگبژی که ۵۳ سال است آن را ادامه میدهد، برای او یک عشق است.
سنت دنگبژی، یکی از ستونهای اصلی فرهنگ کردی، زیر فشار سیاستهای همگونسازی، مناسبات سودمحور زندگی مدرن و فرهنگ عامه، روزبهروز بیش از گذشته با دشواری انتقال از نسلی به نسل دیگر روبهرو میشود.
باوجود آنکه بارها بر اهمیت حفظ این سنت تأکید شده، نبود طرحهای مؤثر برای پاسداری از آن نیز مورد انتقاد قرار گرفته است.
شهرداری خانا آکسپار برای جلوگیری از نابودی این سنت، طرحی را با هدف شناسایی دنگبژهای ساکن در محدوده شهرستان و ثبت آثار آنان آغاز کرده است. در چارچوب این طرح، زندگینامه، آثار و اجرای کلامهای دنگبژها بهصورت تصویری ضبط و آرشیو میشود.
روایت عشق و رنج در دامنههای قرهژداغ
تحسین اولوس، دنگبژ ۶۸ساله ساکن محله کفریه (ایناناوز)، یکی از نمایندگان سنتی است که عشق، قهرمانی، رنجهای اجتماعی و ادبیات شفاهی کردی را روایت میکند.
اولوس که آثارش در آرشیو تازه شهرداری ثبت خواهد شد، همچنان در روستای خود در حوزه فرهنگی دامنههای قرهژداغ (قاراجاداغ) زندگی میکند. او کلامهایش را با همراهی ملودیهای پسرش سرحد، که مانند پدر موسیقیدان است و باغلاما مینوازد، اجرا میکند.
محبوبترین کلام تحسین اولوس و همسرش، داستان «آدوله و درویش عودی» است؛ یکی از مهمترین افسانههای عاشقانه کردی در منطقه قرهژداغ.
اولوس با صدای خود، عشق آدوله و درویش عودی را که به اواخر قرن هجدهم بازمیگردد، تا امروز زنده نگه داشته است.
دنگبژی از ۱۵سالگی
تحسین اولوس در ۱۵سالگی قدم به دنیای دنگبژی گذاشت. او با تأثیرپذیری از دنگبژهای پیرامون خود، این سنت را بهصورت خودآموخته فراگرفت و طی ۵۳ سال به یکی از نمایندگان آن تبدیل شد.
اولوس در دورهای که دنگبژی جایگاهی مهم در جامعه داشت، یکی از چهرههای پرطرفدار مجالس دنگبژها بود. او گفت شمار زیادی از اعضای خانوادهاش نیز به موسیقی علاقه دارند.
او با بیان اینکه از هنرمندانی چون فاضل کُفرایی و شاکیرو الهام گرفته است، گفت: «به آنان گوش میدادیم. شیوه و سبک آوازخواندنشان را دوست داشتیم و ما نیز میخواندیم. هنگامی که چوپانی میکردیم، در ییلاقها و دشتها کلامها را اجرا میکردیم.»
اولوس همچنین گفت در دورانی که برق به روستا نرسیده بود، همسایهها دور هم جمع میشدند و میخواندند.
دنگبژی عشق من است
تحسین اولوس درباره پیوند خود با این هنر گفت: «اگر عشق نبود، آیا میتوانستم بخوانم؟ چون دوستش داشتم و به آن علاقهمند بودم، میخواندم. هر زمان حالوهوایش را داشتیم، کلام اجرا میکردیم. با افزایش سن، حافظه انسان بهتدریج ضعیف میشود؛ اما هنوز کلامهای زیادی در ذهن دارم و آنها را میخوانم.»
او با بیان اینکه دنگبژی همچنان محبوب است، ابراز اطمینان کرد که این سنت ادامه خواهد یافت.
اولوس افزود تا زمانی که عمرش اجازه دهد، به اجرای کلامها ادامه میدهد و این میراث را به نسلهای جوان منتقل خواهد کرد.
تلاش برای نجات یک میراث در معرض فراموشی
ویسل آتالای، مربی موسیقی اداره فرهنگ، هنر و امور اجتماعی شهرداری خانا آکسپار، گفت فرهنگ دنگبژی با خطر نابودی روبهرو است و پروژه آرشیو با هدف حفظ و تداوم آن اجرا میشود.
آتالای با بیان اینکه سنت دنگبژی بهتدریج رو به فراموشی میرود، گفت: «این طرح را آغاز کردیم تا جوانان این آثار را ببینند و از آنها الهام بگیرند. در مناطقی که به آنها میرویم، تنها دنگبژها حضور ندارند؛ خوانندگان خردسال و هنرمندان جوان نیز هستند. افرادی باغلاما و تنبور مینوازند یا ترانههای خودشان را اجرا میکنند. دنگبژهای زن نیز داریم و برای یافتن آنان پرسوجو و تحقیق میکنیم.»
او افزود: «خانا آکسپار روستاهای بسیار زیادی دارد. میدانستیم در این روستاها گنجینهای فرهنگی وجود دارد و اکنون این گنجینه بهتدریج آشکار میشود.»
فرهنگ ما از دنگبژی آغاز میشود
آتالای با بیان اینکه «فرهنگ ما از دنگبژی آغاز میشود و از آنجا تا خوانندگی و نواختن ساز امتداد مییابد»، خواستار پاسداری از فرهنگ دنگبژی شد.
او با تأکید بر ضرورت گسترش چنین طرحهایی در مناطق دیگر گفت: «ما کردها از این فرهنگ پاسداری میکنیم و به همین دلیل این کار را آغاز کردهایم. همه شهرداریهای ما میتوانند طرحهایی از این دست اجرا کنند. شاید ایدههای دیگری نیز شکل بگیرد. اگر کاستیهایی داریم، میتوانند به ما کمک کنند تا با همکاری یکدیگر کارهای بزرگتری انجام دهیم.»
منبع: مزوپوتامیا
نظر شما