به گزارش کردپرس، محله‌های شیخ مقصود و اشرفیه در شهر حلب، که طی سال‌های گذشته از مهم‌ترین مناطق کردنشین شمال سوریه به شمار می‌رفتند، پس از تحولات اخیر وارد مرحله‌ای تازه و پرابهام شده‌اند. این دو محله از سال ۲۰۱۵ تحت مدیریت «اداره خودگردان شمال و شرق سوریه» قرار داشتند و از نوعی خودمدیریتی محلی برخوردار بودند، اما در اوایل ژانویه سال جاری، نیروهای دولت انتقالی سوریه کنترل این مناطق را در دست گرفتند.
اکنون اگرچه درگیری‌های نظامی متوقف شده، اما ساکنان می‌گویند امنیت، ثبات اقتصادی و اعتماد اجتماعی همچنان شکننده است.
وضعیت امنیتی؛ آرامش ظاهری، نگرانی عمیق
با پایان عملیات نظامی در ۱۱ ژانویه، نیروهای امنیتی دولت جدید سوریه در سطح گسترده‌ای در این دو محله مستقر شدند. ایست‌های بازرسی ثابت و سیار برپا شده و کنترل خودروها و مدارک هویتی به‌صورت روزانه ادامه دارد.
همزمان گزارش‌هایی از بازداشت افراد، به‌ویژه مردانی که سابقه همکاری با نیروهای امنیت داخلی اداره خودگردان (آسایش) داشته‌اند، منتشر شده است. برخی ساکنان نیز از بازداشت افرادی خبر می‌دهند که اساساً وابستگی تشکیلاتی نداشته‌اند.
نگرانی اصلی بسیاری از شهروندان، احتمال تکرار خشونت‌های فرقه‌ای است؛ خشونت‌هایی که طی ماه‌های گذشته در مناطق دیگر سوریه علیه برخی اقلیت‌ها از جمله علویان، دروزی‌ها و مسیحیان گزارش شده بود. در شیخ مقصود و اشرفیه نیز با انحلال نیروهای آسایش و خروج نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF)، احساس بی‌پناهی در میان بخشی از جامعه محلی افزایش یافته است.
زیرساخت‌ها؛ خرابی گسترده و بازسازی نامشخص
حملات ژانویه با گلوله‌باران، حملات پهپادی و بمباران هوایی همراه بود. در نتیجه، شمار زیادی از ساختمان‌های مسکونی و مراکز خدماتی از جمله بیمارستان خالد فجر آسیب جدی دیدند. اگرچه جاده‌های اصلی بازگشایی شده‌اند، اما هنوز نشانه‌ای از برنامه منسجم بازسازی دیده نمی‌شود. اقدامات انجام‌شده بیشتر محدود به جمع‌آوری آوار، پاکسازی خیابان‌ها و انتقال اجساد بوده است.
ساکنان همچنین از مشکلات خدمات عمومی سخن می‌گویند. برق‌رسانی نسبت به گذشته تا حدی بهتر شده، اما قطعی‌های مکرر ادامه دارد و هزینه برق، گاز و سوخت به‌شدت افزایش یافته است. آب آشامیدنی نیز به‌صورت نامنظم توزیع می‌شود.
اقتصاد محلی؛ بیکاری و گرانی
یکی از مهم‌ترین پیامدهای تغییر حاکمیت، فروپاشی نسبی اقتصاد محلی است. در دوران اداره خودگردان، بخش قابل توجهی از ساکنان در نهادهای محلی، مدارس، نیروهای امنیتی و واحدهای تعاونی مشغول کار بودند. همچنین برخی مشاغل از یارانه برخوردار بودند.
با پایان این ساختار، بسیاری شغل خود را از دست داده‌اند. قیمت کالاهای اساسی مانند نان، سبزیجات و سوخت افزایش یافته و قدرت خرید خانوارها به‌شدت کاهش یافته است.
همین وضعیت باعث شده بسیاری از خانواده‌ها نتوانند خانه‌های آسیب‌دیده خود را تعمیر کنند یا زندگی عادی را از سر بگیرند.
آوارگان؛ بازگشت کند و دشوار
این دو محله طی سال‌های گذشته میزبان شمار زیادی از آوارگان منطقه عفرین و مناطق اطراف بودند. پس از حملات اخیر نیز حدود ۱۴۸ هزار نفر ناچار به ترک خانه‌های خود شدند.
بازگشت ساکنان آغاز شده، اما بسیار کند است. تخریب منازل، ناامنی، بیکاری و نبود امکانات اولیه از مهم‌ترین موانع بازگشت عنوان می‌شود. برخی خانواده‌ها نیز ترجیح داده‌اند به عفرین بازگردند، هرچند همچنان مسئله تصرف خانه‌ها و اسکان دیگران در املاک اصلی‌شان پابرجاست.
بازداشت‌ها و تلفات
آمار دقیقی از کشته‌شدگان و بازداشت‌شدگان در دست نیست. برآوردهای مختلف تعداد جان‌باختگان را بین ۲۴ تا ۴۵ نفر اعلام کرده‌اند، اما منابع محلی معتقدند رقم واقعی بالاتر است.
همچنین در جریان درگیری‌ها و روزهای پس از آن، دست‌کم ۳۰۰ نفر بازداشت شدند. پس از توافق آتش‌بس در فوریه، حدود هزار زندانی غیرنظامی و نظامی آزاد شدند، اما هنوز شمار نامعلومی در بازداشت به سر می‌برند و سرنوشت برخی دیگر روشن نیست.
چالش پیش‌روی دمشق
تحولات شیخ مقصود و اشرفیه نشان می‌دهد پایان درگیری نظامی الزاماً به معنای آغاز ثبات نیست. دولت انتقالی سوریه اکنون با سه چالش همزمان روبه‌رو است: بازسازی زیرساخت‌های ویران‌شده، احیای اقتصاد محلی و ایجاد اعتماد امنیتی و اجتماعی در میان جامعه‌ای متکثر. در این دو محله، کردها و مسیحیان نگران‌اند که در ساختار جدید سوریه از حمایت کافی برخوردار نباشند. اگر دمشق نتواند از رویکرد صرفاً امنیتی عبور کرده و به بهبود معیشت و اعتمادسازی اجتماعی بپردازد، این مناطق ممکن است وارد چرخه‌ای تازه از بی‌ثباتی شوند.
شیخ مقصود و اشرفیه امروز نه در جنگ‌اند و نه در صلح کامل. درگیری‌های مسلحانه پایان یافته، اما بحران به شکلی تازه ادامه دارد؛ بحرانی که این‌بار در قالب بیکاری، ناامنی روانی، تخریب شهری و بی‌اعتمادی اجتماعی خود را نشان می‌دهد. آینده این دو محله تا حد زیادی به نحوه مدیریت دولت جدید سوریه وابسته است.

منبع؛  نشریه عنب بلدی