نقش تحویل زندانیان عرب به بغداد در برقراری آشتی میان اعراب و کردها
به گزارش کردپرس، سالها سرنوشت اعراب زندانی که توسط نیروهای کرد در فاصله سال های 2014 تا 2017 بازداشت شده بودند به یکی از منابع تنش میان دولت مرکزی عراق و مقامات اقلیم کردستان تبدیل شده بود.
مقامات عراقی اقدام اخیر حزب اتحادیه میهنی کردستان عراق در تحویل دهها زندانی عرب به دولت مرکزی عراق را یک نقطه عطف در رابطه میان اعراب و دولت مرکزی توصیف کرده و آن را ارزشمند دانسته اند. اتحادیه میهنی کردستان عراق دومین حزب قدرتمند در اقلیم کردستان عراق است.
در ماه می اعلام شد که اتحادیه میهنی 176 عرب زندانی را که در فاصله سالهای 2014 تا 2017 توسط نیروهای کرد دستگیر شده بودند به مقامات دولت عراق در کرکوک تحویل داده اند.
اقدام به تحویل زندانیان عرب به دولت عراق در شهر کرکوک یک اقدام نمادین محسوب می شود. زیرا شهر کرکوک از سال 2003 و بعد از سقوط رژیم صدام محل مناقشه میان دولت اقلیم کردستان و دولت مرکزی عراق بوده است.
محمد عثمان، رییس مرکز سازماندهی حزب اتحادیه میهنی در کرکوک در این باره به میدل ایست آی گفت:« ما این پیش قدمی را برای عادی سازی و بازگشت زندگی عادی برای مردم در سراسر عراق، ایجاد همزیستی میان تمام عناصر در مناطق مورد مناقشه و پایان دادن به خونریزی از سوی همه طرفین انجام دادیم.»
وی افزود: « بر اساس قوانین عراق، بازداشت شدگان باید در همانجایی محاکمه شوند که مرتکب جرم شده اند. گروه های حقوق بشری بین المللی و قبایل عرب هم بارها از ما خواسته بودند چنین اقدامی انجام دهیم.»
کرکوک بعد از داعش
کرکوک، این شهر نفت خیز شهر کردها، اعراب ترکمنها و دیگران در طول نسلها بوده و آنها علیرغم تنشهای موقت سالها در کنار هم زندگی کرده اند.
بزرگترین تهدید علیه همزیستی میان تشکل های کرکوک در سال 2014 اتفاق افتاد که طی آن داعش که حملات خود را در شمال عراق آغاز کرد به دروازه های شهر رسید. نیروهای امنیتی کرد با عقب راندن نیروهای داعش کنترل کرکوک را در دست گرفتند. از آنجایی که بر اساس قانون اساسی عراق، سرنوشت کرکوک باید از طریق آمارگیری و رفراندوم تعیین شود، این اقدام یک حرکت مناقشه برانگیز بود.
مقامات کرد- از جمله حزب اتحادیه میهنی- طی سالهای 2014 تا 2017 صدها تن از مردم را در کرکوک به اتهام همکاری با داعش و یا جاسوسی برای آن بازداشت کردند. تعداد 176 تن از بین این بازداشت شدگان به شهر سلیمانیه در اقلیم کردستان منتقل شدند.
بعد از اقدام موفقیت آمیز بعداد در بازپس گیری کرکوک از کردها در سال 2017، سرنوشت این اسرا محل مناقشه میان دو طرف بود. بعد از گذشت سه سال مناقشه بر سر سرنوشت این افراد، تحویل آنها طی دو هفته گذشته به دولت بغداد یک اقدام مهم و نقطه عطفی در حل این مسئله عنوان شده است.
محمد عثمان می گوید «در یک دهه گذشته ، اعراب هزاران تن از کردها را کشته اند و البته کردها هم در دفاع از خود چنین اقدامی انجام داده اند. اما زمان آن فرا رسیده که به این کشتنها و بی خانمانی ها پایان دهیم و برای بازسازی این کشور جنگ زده تلاش کنیم.»
برافراشتن پرچم سفید همزیستی
دیده بان حقوق بشر در سال 2017 گزارش داد که مقامات اقلیم کردستان 350 تن را در کرکوک دستگیر کرده اند و بیم آن می رود که آنها ناپدید شده باشند. اعراب ساکن کرکوک چندین بار با برگزاری تظاهرات از مقامات کرد خواستند سرنوشت این افراد را بیان کند.
با این حال، محمد عثمان گفت که زندانیان در محل های تحت کنترل وزارت امور پیشمرگها در سلیمانیه عراق نگاهداری می شدند و صلیب سرخ بین الملل، دیده بان حقوق بشر و سازمان ملل به طور مرتب وضعیت این زندانیان را مورد بررسی قرار داده است.
وی افزود: در میان 176 زندانی موجود، مظنونی وجود داشت که به مشارکت در بمبگذاری مرقد عسکری در مرکز شهر سامراء در سال 2006 اعتراف کرده و در کشتن اتوار بهجت روزنامه نگار نیز دست داشته است.
اسماعیل الحدیدی، مشاور برهم صالح، رییس جمهور عراق و از مقامات اتحادیه میهنی، به میدل ایست ای گفت که او به عنوان میانجی و هماهنگ کننده همه طرفین در پرونده افراد ناپدید شده مشارکت داشته است.
او می گوید: اکنون وضعیت بهتر است و این اقدام اتحادیه میهنی کمک بزرگی به همزیستی و بهبود رابطه و اعتماد میان عناصر مختلف در کرکوک کرده است.»
شیخ برهان مظهر العاصی، رییس بلوک عربی در شورای شهر کرکوک نیز به میدل ایست آی گفت که اقدام اتحادیه میهنی در تحویل زندانیان عرب یک اقدام در مسیر درست بوده است.
وی افزود: « ما اعراب کرکوک نه تنها برای برافراشتن پرچم سفید همزیستی آماده هستیم بلکه حاضریم اولین نفر باشیم. سلیمانیه نیروهای امنیتی خود را دارد و موقعیت سیاسی و قانونی خود را نیز داراست. آنها با بر اساس قانون با نهادهای امنیتی در کرکوک تعامل می کنند. تمامی مظنونین بر اساس قوانین عراق در دادگاه های این کشور محاکمه خواهند شد.»
عاصی افزود: امیدوارم اعراب زندانی که در شهر اربیل تحت حاکمیت اقلیم کردستان و حزب دمکرات کردستان به سر می برند نیز بعد از این اقدام اتحادیه میهنی به مقامات عراقی تحویل داده شوند.
مخالفت حزب دموکرات
با این که مقامات عراقی و مسئولان در کرکوک از اقدام اتحادیه میهنی برای آزاد کردن زندانیان عراب استقبال کرده اند اما وزارت امور داخلی اقلیم کردستان که تحت کنترل حزب دموکرات کردستان عراق است، در بیانیه ای اعلام کرد که اتحادیه میهنی این موضوع را با این وزارتخانه هماهنگ نکرده است و این روند بر اساس دستورالعمل قانونی و از طریق دولت اقلیم کردستان صورت نگرفته است.
محمد عثمان به میدل ایست آی گفت: وزارت داخلی اقیم کردستان نمایانگر تمام دولت اقلیم کردستان نیست و نماینده وزارت پیشمرگ اقلیم کردستان در سلیمانیه، به طور کامل در جریان استرداد زندانیان عرب به کرکوک بوده است.
جوتیار عادل، سخنگوی دولت اقلیم کردستان به صورتی رسمی به درخواست درباره توضیح این موضوع پاسخ نداد اما از طریق واتس آپ به میدل ایست آی گفت که « وزارت دامور داخلی اقلیم کردستان این موضوع را در بیانیه رسمی خود بیان کرده است.»
کمال چومانی، پژوهشگر غیرمقیم در موسسه تحریر معتقد است ناتوانی اتحادیه میهنی و حزب دموکرات کردستان در حل اختلافاتشان در رابطه با کرکوک- که حزب دموکرات از سال 2017 نسبت به موضوع کرکوک بایکوت سیاسی را اختیار کرده- مهم ترین عامل در عدم برقراری آشتی میان اقلیم کردستان و بغداد بوده است. با توجه به ظهور دوباره داعش در اطراف کرکوک، نیاز به برقراری آشتی بیش از هر زمان دیگری احساس می شود.
چومانی به میدل ایست آی گفت: « متاسفانه، تقابل میان اتحادیه میهنی و حزب دموکرات بر سر کرکوک مانع رفع مسئله کرکوک از طریق قانون شده است.»
وی تاکید کرد:« اگرچه دولت عراق در حل این مسائل صادقلانه عمل نکرده است اما اقلیم کردستان عراق نیز نتوانسته است سیاست واحدی را در مورد کرکوک در پیش بگیرد.
منبع: میدل ایست آی
ترجمه: خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان
کد خبرنگار: 40101
دیدگاه کاربران