ڕوانگەی دوو حزبە سەرەکییەکەی ئەمریکا لەبارەی کوردەوە زۆر جیاواز نییە
بەپێی هەواڵی کوردپرێس، جێگری پێشووی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بۆ کاروباری سەرچاوەکانی وزە بە ئاماژەدان بە پشتیوانیی زیاتری حکوومەتە دیموکراتەکان لە کوردەکان لە سووریا و عێراقدا، گوتی سیاسەتی واشنتۆن بەرامبەر کوردەکانی سووریا لە باری دەسەڵاتدارێتیی حکوومەتێکی دیموکراتدا ڕەنگە جیاوازتر بووایە. ئامۆس هوکشتاین هەروەها داوای لە پارتەکانی هەرێمی کوردستانی عێراق کرد بۆ دانوستان لەگەڵ دەوڵەتی ناوەندی و دروستکردنی پەیوەندی لەگەڵ دراوسێکان، ناکۆکییەکانیان وەلا بنێن و بە هەڵوێستێکی هاوبەشەوە هەنگاو بنێن.
ئامۆس هوکشتاین لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ گۆڤاری «ئامارگی» دەربارەی ڕوانگەی دوو حزبە سەرەکییەکەی ئەمریکا بۆ پرسی کورد، سیاسەتی حکوومەتی دۆناڵد ترەمپ لە سووریا و پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستانی عێراق لەگەڵ دەوڵەتی ناوەندیدا ئاخڤی.
هوکشتاین لە وەڵامی پرسیارێکدا دەربارەی ئەوەی ئایا سیاسەتی ئەمریکا بەرامبەر کوردەکانی سووریا لە باری جێگیربوونی حکوومەتێکی دیموکراتدا هەر بەم شێوەیە دەبوو، گوتی بە ئەگەری زۆرەوە جیاوازییگەلێک لەم سیاسەتەدا دروست دەبوو. ئەو جەختی کردەوە کە حکوومەتە دیموکراتەکانی باراک ئۆباما و جو بايدن پشتیوانییەکی بەرچاویان لە دانیشتووانی کورد لە سووریا، عێراق و هەرێمی کوردستاندا کردووە.
جێگری پێشووی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بۆ کاروباری سەرچاوەکانی وزە هیوای خواست حکوومەت و کۆنگرێسی داهاتووی ئەمریکا، لە باری گرتنەدەستی دەسەڵات لەلایەن دیموکراتەکانەوە، هەروا ڕوانگەیەکی هاوسۆزانە و پشتیوانانەیان بەرامبەر گەلی کورد هەبێت؛ گەلێک کە بە وتەی ئەو لە ماوەی چەند دەیەی ڕابردوودا پشتیوانییان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان کردووە.
لێدوانەکانی هوکشتاین نیشان دەدەن کە لە تێڕوانینی ئەو، لە ڕوانگەی حکوومەتە دیموکرات و کۆمارییەکاندا بۆ پرسی کورد جیاوازییگەلێک هەن و سیاسەتی حکوومەتە دیموکراتەکان لە سەردەمی ئۆباما و بايدندا بە پشتیوانیی دیارتر لە دانیشتووانی کورد لە سووریا و عێراقدا هاوڕێ بووە. بەم حاڵەشەوە، ئەو لە هەڵسەنگاندنی سیاسەتی ئێستای ئەمریکادا جەختی کردەوە کە بەرپرسیاریەتیی دیاریکردنی سیاسەتی دەرەوە لەسەر شانی سەرۆککۆمارە و نابێت بڕیارەکانی حکوومەت تەنیا بە هەڵوێستی نوێنەران و نێردراوە تایبەتەکانەوە ببەسترێنەوە.
هوکشتاین لە وەڵامی پرسیارێکدا دەربارەی هاوهەڵوێستی لەگەڵ سیاسەتی تام باراک، نێردراوی تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری سووریا، لە هەڵوێستوەرگرتنی ڕاستەوخۆ دەربارەی کارکردی ئەو خۆی پاراست و گوتی ناویەوێت بابەتەکە لە کەسێکی دیاریکراودا کورت بکاتەوە. ئەو بە ئاماژەدان بە ئەزموونی چالاکیی خۆی وەک نێردراوی حکوومەتە جیاوازەکانی ئەمریکا گوتی نێردراوەکان سیاسەتدارێژ نین و ئەوە سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکانە کە سیاسەتی کۆتایی دیاری دەکات.
ئەو لە ڕوونکردنەوەی ئەو ڕوانگەیەی کە بە بڕوای ئەو دەبێت ببێتە بنەمای سیاسەتی ئەمریکا لە سووریادا، جەختی لەسەر پشتیوانیکردن لە شێوەگرتنی وڵاتێکی سەقامگیر، ئاشتیخواز و نزیک لە ڕۆژئاوا کردەوە؛ وڵاتێک کە بەرەنگاری پەڕگیریی و تیرۆریزم ببێتەوە و مافەکانی تەواوی هاووڵاتییان، بە بێ لەبەرچاوگرتنی وابەستەییی نەتەوەیی و ئایینییەکانیان بە ڕەسمی بناسێت. هوکشتاین زیادی کرد کە پشتیوانیکردن لە گەلی کوردیش دەبێت ببێتە بەشێک لە سیاسەتی واشنتۆن بەرامبەر سووریا.
هوکشتاین دەربارەی ئەگەری گۆڕانی گشتیی سیاسەتی ئەمریکا لە سووریادا لە باری هاتنە سەر کاری دیموکراتەکاندا گوتی بەشە گرنگەکانی ئەم سیاسەتە بە ئەگەری زۆرەوە ناگۆڕێن. ئەو وەبیری هێنایەوە کە ئەحمەد ئەلشەرع لە کۆتایی سەردەمی سەرۆکایەتیی جو بايدندا گەیشتە دەسەڵات و حکوومەتی ئەوکاتی ئەمریکاش شاندێکی بۆ دیداری لەگەڵ ئەو ڕەوانەی سووریا کرد.
بە وتەی هوکشتاین، ڕوانگەی واشنتۆن بەرامبەر ئەحمەد ئەلشەرع دەبێت لەسەر بنەمای متمانەی بەمەرج و ڕەخساندنی دەرفەت بێت بۆ سەلماندنی توانای ئەو لە جێبەجێکردنی بەڵێنەکانی. ئەو جەختی کردەوە پشتیوانیکردن لە سەرۆکی سووریا نابێت بە مانای بەخشینی دەسەڵات یان پشتیوانیی بێپێشمەرج بێت و بەڵێنەکانی دەبێت لە کرداردا تاقیبکرێنەوە.
هوکشتاین بە ئاماژەدان بە ڕابردووی ئەحمەد ئەلشەرع لە ڕێکخراوە تیرۆریستییەکاندا، ئەوەی بە نیگەرانکەر وەسف کرد، بەڵام گوتی ئەگەر ئەو درێژە بە ڕێڕەوی ئێستا بدات و بۆ هاوکاری لەگەڵ ئەمریکادا ئامادەیی هەبێت، واشنتۆن دەبێت پشتیوانی لەم ڕەوتە بکات. ئەو لە هەمان کاتدا دۆخی سووریای بە شڵەژاو زانی و گوتی بەشگەلێک لەو وڵاتە لەژێر کۆنترۆڵی هێزەکانی تریدان.
بەشێکی تری ئەم گفتوگۆیە تەرخان کرابوو بۆ پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستانی عێراق و دەوڵەتی ناوەندی لە بەغداد؛ بابەتێک کە هوکشتاین تێیدا، بە پێچەوانەی ئاماژەدان بە ناکۆکی و ڕکابەرییە سیاسییەکانی نێوان پارتە کوردییەکان، جەختی لەسەر پێویستیی هاوکارییان کردەوە.
ئەو گوتی باشترین بژارە بۆ هەرێمی کوردستان ئەوەیە کە تەواوی بزووتنەوە و پارتە سیاسییەکان هاوکاریی یەکتر بکەن و لە دانوستان لەگەڵ بەغداددا بە یەک دەنگ و هەڵوێستێکی یەکگرتووەوە ئامادە ببن. بە بڕوای هوکشتاین، ڕوانگەیەکی لەم شێوەیە دەتوانێت زەمینەی گەیشتن بە ڕێککەوتن دەربارەی پرسە سیاسییەکان، دابەشکردنی داهاتەکان و پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و دەوڵەتی ناوەندی بڕەخسێنێت.
هوکشتاین هەروەها گەشەپێدانی ژێرخانە هەستیارەکان و ڕێڕەوەکانی گواستنەوەی سەرچاوە و کەلوپەلەکانی بە بابەتگەلێک زانی کە دەبێت هەرێمی کوردستان لە پەیوەندی لەگەڵ بەغداد و وڵاتانی دراوسێدا شوێنیان بکەوێت. ئەو بە ئاماژەدان بە توانا و زەمینەی دروستکردنی ڕێڕەوی ژێرخانی لە ڕێگەی تورکیا یان سووریاوە، جەختی کردەوە هێزی هەرێمی کوردستان لە بەرامبەر دراوسێ دەرەکییەکاندا کاتێک دەگاتە بەرزترین ئاست کە پارت و بزووتنەوە سیاسییەکانی لە ناوخۆدا بگەنە هاوکاری و هەماهەنگی.
ئەم لێدوانانە لە دۆخێکدا دەخرێنە ڕوو کە ناکۆکییەکانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کاریگەرییان لەسەر ڕەوتی پێکهێنانی حکوومەتی هەرێم و پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغداد داناوە. جەختکردنەوەی هوکشتاین لەسەر پێویستیی دانوستان بە هەڵوێستێکی یەکگرتووەوە، دەربڕی ئەم هەڵسەنگاندنەیە کە بەردەوامیی ڕکابەرییە ناوخۆییەکان دەتوانێت توانی گفتوگۆ و سازشکردنی هەرێمی کوردستان لە دانوستانە سیاسی، ئابووری و ژێرخانییەکاندا لەگەڵ دەوڵەتی ناوەندی و وڵاتانی دراوسێدا کەم بکاتەوە.
هوکشتاین لە بەشێکی تری ئەم چاوپێکەوتنەدا ئاوڕی لە هەڵبژاردنە نێوخولیی کۆنگرێسی ئەمریکا داوەتەوە و هیوای خواست دیموکراتەکان زۆرینەی ئەنجومەنی نوێنەران و بە ئەگەری زۆرەوە سێنا بەدەست بهێنن. ئەو گوتی گۆڕانی پێکهاتەی کۆنگرێس دەسەڵاتەکانی سەرۆککۆمار لە هەندێک بواری سیاسەتی دەرەوەدا لەناو نابات، بەڵام دەتوانێت زەمینەی لێکۆڵینەوە و باسوخواسی جیدیتر دەربارەی هۆکارەکانی چوونی ئەمریکا بۆ جەنگ لەگەڵ ئێران و ڕێڕەوی داهاتووی ئەم پێکدادانە بڕەخسێنێت.
بە وتەی هوکشتاین، زۆرینەی دیموکرات لە کۆنگرێسدا دەتوانێت ئاستەنگ لە بەرامبەر هەنگاوەکانی حکوومەتی دۆناڵد ترەمپدا دروست بکات و زەمینەی چاوپێداخشاندنەوە لە هەندێک سیاسەتی دەرەوە و سەربازیی ئەم حکوومەتەدا بڕەخسێنێت. ئەو هەروەها جەختی لەسەر پێویستیی بەهێزکردنی هاوپەیمانییەکانی ئەمریکا، پشتیوانیکردن لە ئۆکراینا و کەمکردنەوەی ئامادەیی و تێچووە سەربازییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کردەوە.
هوکشتاین لە کۆتاییدا، وێڕای جەختکردنەوە لەسەر جیاوازیی ئەگەریی ڕوانگەی دیموکرات و کۆمارییەکان بەرامبەر کوردەکان، بەرپرسیاریەتیی دیاریکردنی سیاسەتی ئەمریکای خستە سەر شانی سەرۆککۆمار و لە چوونە ناو بەربەرەکانێی ڕاستەوخۆ لەگەڵ سیاسەتەکانی تام باراک خۆی پاراست. ڕێنمایی و پێشنیازی ئەو بۆ پارتەکانی هەرێمی کوردستانیش لەسەر ئەم خاڵە چڕ ببووەوە کە تەبایی ناوخۆیی و دانوستان لەگەڵ بەغداددا لە هەڵوێستێکی هاوبەشەوە، مەرجی زیاتربوونی دەسەڵاتی سیاسی و ئابووریی هەرێمە لە بەرامبەر دەوڵەتی ناوەندی و ئەکتەرە ناوچەیییەکانی تردا.
بۆچوونی بەکارهێنەران