آیا طرح C ترکیه برای شرق فرات توافق با دولت مرکزی برای استقرار در این منطقه است؟

از آغاز پروژه ایجاد منطقه امن در شرق فرات واقع در شمال سوریه که ترکیه با آمریکا به صورت مشترک آن را پیش می برد مقامات ترک همواره بر وجود طرح های B و C در صورت عملی نشدن ایجاد منطقه امن در شرق فرات به صورت مشترک با آمریکا؛ تأکید کرده و این طرح ها را به عنوان آلترناتیو روند حال حاضر معرفی کرده است. در واقع ترکیه برای شرق فرات سه پروژه را در نظر دارد که آنان را به پروژه های A – B – C تقسیم بندی کرده است.

پروژه A: همین پروژه در جریانی است که ترکیه تلاش می کند تا با همکاری آمریکا یک منطقه امن در عمق 30 کیلومتری از مرزهای خود به داخل سوریه تحت کنترل نیروهای ارتش ترکیه را به وجود آورده و با شهرک سازی های متعدد در این منطقه زمینه را برای انتقال پناهندگان سوری در داخل ترکیه به این منطقه را فراهم کند. در واقع یک گزینه دیپلماسی – سیاسی است که بدون درگیری نظامی زمینه را یک) برای خروج نیروهای کرد سوری از نزدیکی مرزهای ترکیه فراهم کند دو) با استقرار ترکمن ها و اعراب در آن منطقه بافت جمعیتی کُرد در مرزهای جنوبی ترکیه را کمرنگ کند.

پروژه B: به عنوان یک طرح آلترناتیو برای پروژه A در نظر گرفته شده است. ترکیه از آغاز تلاش های دیپلماسی - سیاسی که غالباً با طرف های آمریکایی برای ایجاد منطقه امن در شرق فرات پیگیری می شد همزمان دست به یک لشکرکشی بسیار گسترده به مرزهای جنوبی خود زده است. لشکرکشی بی سابقه ای که ارتش ترکیه حتی در دوران جنگ قبرس نیز چنین نیروی گسترده ای را به حالت آماده باش درنیاورده بود. انتقال طولانی مدت تجهیزات، جنگ افزارهای سبک و سنگین و نیروهای نظامی ارتش ترکیه به مرزهای سوریه پرده از پروژه B هم برمی دارد و آن حمله نظامی به شرق فرات در صورت عدم تحقق خواسته های ترکیه از همکاری با آمریکا در ایجاد منطقه امن است. از همین رو پروژه B ترکیه را می توان یک گزینه نظامی کاملاً در مقابل پروژه A قلمداد کرد که همان اهداف پروژه A را دنبال می کند. یک گزینه مشابه با عملیات شاخه زیتون و تصرف عفرین در این پروژه برای شرق فرات در نظر گرفته شده است.

و اما پروژه C: اگرچه ابعاد دقیق پروژه های B و C از سوی مقامات ترکیه تشریح نشده است ولی روند و تحولات رخ داده و نگاه دقیق به این تحولات می تواند سرنخ های بسیاری در خصوص واکاوی این پروژه ها در اختیار بگذارد. سرنخ هایی پروژه C ترکیه برای شرق فرات را که گمانه زنی های زیادی هم پیرامون آن صورت گرفته است می توان در نشست سه جانبه روز گذشته آنکارا میان کشورهای ایران – ترکیه – روسیه به وضوح مشاهده کرد. زمانی که به بند مربوط به شرق فرات در بیانیه مشترک روسای جمهور ایران – ترکیه – روسیه نگاه می کنیم موضوعی بسیار مهم مطرح می شود که می تواند سرنخی برای ارزیابی پروژه C ترکیه برای شرق فرات و شمال سوریه باشد. در بخشی از این بیانیه با تأکید بر این که "امنیت و ثبات در شمال شرق سوریه تنها در چارچوب احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت کشور سوریه تأمین خواهد شد عنوان می شود: هر نوع اقدامی که تحت عنوان مبارزه با تروریسم سعی در ایجاد تحولات جدید در راستای جدایی طلبی را دارد، رد شده است؛ از جمله اقدام غیرمشروع مدیریت خودگردان در سوریه" جمله اول و دوم این بند از بیانیه به صورت مکمل با یکدیگر آورده شده است. در جمله اول با تأکید بر این که امنیت و ثبات در شرق سوریه در چارچوب احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت سوریه تأمین خواهد شد در جمله دوم با هدف قرار دادن مستقم مدیریت خودگردان در شمال سوریه مجوز حضور دولت مرکزی سوریه در شرق فرات را از سه کشور ایران – ترکیه – روسیه اخذ می کند. در واقع طرح C ترکیه برای شرق فرات هم دقیقاً از این موضوع می تواند تشکیل شود. گویا چنین به نظر می رسد که آنکارا به این باور رسیده است که حضور نیروهای ارتش سوریه و دولت مرکزی در شمال این کشور بهتر از حضور نیروهای کرد است که به ظن این کشور در ارتباط با PKK هستند. به همین خاطر در صورت عدم تحقق پروژه های A و B خود آنکارا دست به توافق چهارجانبه با ایران – روسیه – سوریه زده و به حضور نیروهای ارتش سوریه در شمال سوریه و شرق فرات رضایت خواهد داد.

تحولات پیش از برگزاری نشست سه جانبه آنکارا نیز به نوعی بر این مسئله صحه می گذارد. نامه وزارت امور خارجه سوریه به سازمان ملل متحد همزمان با برگزاری نشست سه جانبه آنکارا و قلمداد کردن نیروهای ارتش دموکراتیک سوریه تحت عنوان نیروهای اشغالگر در واقع تلاشی برای جلب رضایت ترکیه در اجرای پروژه مذکور بود. با نگاه به بیانیه و اظهاراتی که در نشست سه جانبه آنکارا نیز صورت گرفته است این موضوع به وضوح دیده می شود که در صورت عدم دستیابی ترکیه به خواسته های خود در شرق فرات، این کشور گزینه حضور دولت مرکزی سوریه در این منطقه را به حضور نیروهای کرد YPG/ ارتش دموکراتیک سوریه ترجیح خواهد داد.

خبرگزاری کردپرس/ سرویس ترکیه