فاکتورهای اصلی شکست آک پارتی در انتخابات استانبول

اکرم امام اوغلو با شکستن یک رکورد 34 ساله در استانبول و تحمیل بزرگترین شکست به حزب حاکم عدالت و توسعه (AKP) در 17 سال اخیر شهردار کلانشهر استانبول شد. در ریشه یابی علت یک شکست سیاسی موارد بسیاری می تواند دخیل باشد. شکست آک پارتی در شب 23 ژوئن 2019 میلادی نیز از این امر مستثنی نبوده و ما در اینجا قصد نداریم تا با برجسته کردن یکی از دلایل مطرح شده دلایل دیگر را از بین برده و یا نادیده بگیرم. تنها در این یادداشت به بررسی یکی از جنجالی ترین دلایل شکستی که در دو روز اخیر از داخل خود حزب نیز به گوش رسیده و باعث ایجاد دودستگی و چند دستگی در درون حزب شده است خواهیم پرداخت.

بر اساس اطلاعات به دست آمده از برخی منابع آگاه، رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در شب انتخابات 31 مارس 2019 میلادی شکست در استانبول را پذیرفته بود و حتی در سخرانی اولیه خود اعلام کرده بود "حال باید دید که چگونه استانبول را اداره خواهند کرد" ولی بعد از چند هفته تغییر موضع داده و بر ضرورت لغو نتایج انتخابات و برگزاری انتخابات مجدد تأکید کرد که منابع آگاه نقش برات آلبایراک داماد اردوغان و وزیر خزانه داری وی را در تغییر این مواضع پررنگ اعلام کرده و بیان کرده اند که آلبایراک، اردوغان را راضی کرده بود که می توانند آن بخش از هوادارانی که دست به قهر سیاسی با آک پارتی زده اند را راضی کرده و به پای صندوق های رای بیاورند. ولی اتفاقی که در شب 23 ژوئن افتاد تمام معادلات آلبایراک را به هم زده و اختلاف 13 هزار رایی را به 800 هزار رای افزایش داد.

علاوه بر این، وضعیت بد اقتصادی در ترکیه، افزایش تورم به خصوص در شهرهای بزرگی مانند استانبول، افزایش نرخ بیکاری، نوسانات در قیمت ارز، اختلافات شدید با آمریکا و تاثیر آن بر اقتصاد ترکیه از این مقوله تماماً مواردی هستند که به صورت مستقیم داماد رئیس جمهور ترکیه را هدف قرار می دهد. انتقاداتی که حتی از داخل حزب آک پارتی نیز به گوش رسیده و این موضوع آلبایراک را به یکی از مهمترین فاکتورهای شکست سنگین AKP در انتخابات استانبول تبدیل می کند.

علاوه بر این، AKP در انتخابات گذشته ترکیه همواره از ایجاد فضای قطب بندی در کشور به نحو احسن استفاده کرده و می توانست از این قطب بندی ها به نفع خود استفاده کند. زیرا در فضای سیاسی و انتخاباتی ترکیه یک سنت دیرینه برتری کمیتی محافظه کاران و دینداران به چپ گراها و سکولارها وجود داشته و اردوغان – AKP همیشه از این برتری بیشترین بهره برداری را می کردند. ولی در یک سال اخیر به خصوص بعد از انتخابات ریاست جمهوری در ترکیه با عمیق تر شدن این قطب بندی ها که بیشتر از زبان تند، رادیکال و در بسیاری از مواقع توهین آمیز سلیمان سویلو وزیر کشور ترکیه نشأت می گرفت یک نگرانی فزاینده ای را در جامعه ترکیه به وجود آورد. در واقع سلیمان سویلو را می توان تئوریسین تنش ها و قطب بندی های اجتماعی به حساب آورد که در یک سال اخیر به شدت در حال عمیق تر شدن است. حمله تند به کردها، دستگیری فعالان سیاسی – مدنی کرد و جریان های دموکراسی خواه، هدف قرار دادن روشنفکران، روزنامه نگاران، هنرمندان مخالف دولت و ... باعث شد تا سلیمان سویلو را به عنوان معمار اصلی شکست آک پارتی در انتخابات استانبول تبدیل کند. اقدامات تند سویلو در مقام وزارت کشور ترکیه تا آن اندازه پیش رفت که حتی در داخل حزب آک پارتی نیز طنین برکناری وی به صدا درآمده است.

در نتیجه، اگر رجب طیب اردوغان بخواهد با ریشه یابی دقیق دست به اقدام پیشگیرانه از گسترش این شکست ها به انتخابات سرنوشت ساز چهار سال و نیم دیگر بزند اولین کاری که انجام خواهد داد ایجاد تغییر در کابینه خواهد بود که در این صورت بدون شک داماد و سویلو در اولویت های تغییر قرار خواهند گرفت.

خبرگزاری کردپرس/سرویس ترکیه