آیا انتقال صلح آمیز قدرت در ترکیه هنوز ممکن است؟

آیا انتقال صلح آمیز قدرت در ترکیه هنوز ممکن است؟ پاسخ دادن به این پرسش دشوار است. بدون تردید در تاریخ ترکیه زمان هایی بوده که انتقال صلح آمیز قدرت از طریق انتخابات میسر نبوده است. به عنوان مثال، از تأسیس جمهوری در سال 1923 تا برگزاری نخستین انتخابات دموکراتیک در سال 1950 از جملۀ این زمان ها است.

در تاریخ ترکیه زمان هایی نیز بوده که حکومت ها صندوق های رأی را دستکاری کرده اند تا قدرت را به دیگری واگذار نکنند. انتخابات امپراتوری عثمانی در سال 1912، به خاطر کمپین خشونت آمیزی که توسط کمیتۀ اتحاد ترقی و برای ماندن در قدرت راه افتاد، با عنوان نتخابات «چماق بزرگ» شناخته می شود. باور بر این است که حزب جمهوری خواه خلق (CHP) نیز انتخابات سال 1946 را مهندسی و دستکاری کرده است. همه پرسی سال 1982 نیز، که در آن کنعان اورن رهبر کودتا به ریاست جمهوری برگزیده شد، سالم و منصفانه نبود. وقوع چنین دستکاری ها و تقلب هایی در انتخابات [در ترکیه] دور از انتظار نیست.

از نظر برخی از مخالفان حکومت اسلام گرای رجب طیب اردوغان [رئیس جمهور ترکیه]، ترکیه در وضعیتی استثنایی قرار دارد، که در آن دیگر انتقال صلح آمیز قدرت اتفاق نمی افتد و با توجه به ماهیت اقتدار گرایانۀ حکومت، استراتژی های سیاسی مطابق با عرف شانسی ندارند. این گروه هشدار می دهند که ممکن است ترکیه به مصر دوم تبدیل شود.

مخالفان دیگری نیز هستند که ترکیه را در حال گذار از یک دورۀ دیگر اقتدار گرایی می بینند و آن را موقتی می دانند. این گروه که به اندازۀ گروه نخست نگران نیستند، معتقدند ترکیه قادر است بر وضعیت فعلی فائق آید و فعالیت سیاسی در چارچوب قواعد سیاست حزبی و کارزارهای انتخاباتی ادامه خواهد یافت.

پیکربندی رژیم اردوغان نیز مهم است. اقتدار گرایی ترکی – اسلامی نوظهور ترکیه به واسطۀ رهبری اردوغان، تصمیماتش و سیاست هایش ابراز می شود. با وجود این، کسان دیگری نیز هستند که در این وضعیت سهم دارند اما زیر سایۀ غول آسای رئیس جمهور توجهی به آنها نمی شود.

طیف متنوعی از گروه های سیاسی – شامل ملی گرایان و کمالیست های سکولار – به رژیم اردوغان وابسته اند. به عنوان مثال، دیپلمات های سکولار – کمالیست فراوانی هستند که با خرسندی با اردوغان و نبرد شدید وی با رقبای خارجی همکاری و همراهی می کنند. با توجه به این که آن سکولار – کمالیست ها هنوز مناصب بسیاری را در نظام دیپلماتیک ترکیه اشغال کرده اند، اردوغان به خاطر همکاری صادقانۀ آنها به ایشان مدیون است. فارغ از این که مقاصد این گروه ها چیستند، خدمت آنها به رژیم اقتدار گرای نوظهور کاملاً واقعی است. دولتمردان بسیاری، علی رغم این که دارای ایدئولوژی اسلامی نیستند، از این که به عاملان رژیم اردوغان تبدیل شوند ابایی ندارند.

بسیار جالب است که مشاهده می شود این همه گروه غیر اسلامی و حتی ضد اسلامی روی اردوغان سرمایه گذاری می کنند. بسیاری از این گروه ها کوچکند و در سیاست انتخاباتی شانسی برای موفقیت ندارند، بنابراین رژیم اردوغان به پناهگاه آنها تبدیل شده است. اما با توجه به تأثیر آنها در دستگاه حکومت، حمایتشان از اردوغان حیاتی است.

روی هم رفته، رژیم اردوغان گروه های ملی گرا، اوراسیا گرا و ضد غرب را در درون حکومت متحد کرده است. با توجه به این که این گروه ها هر یک سهمی در رژیم اردوغان دارند و نگران پایان آن هستند، می توانند یک رژیم مقتدرتر و اقتدارگراتر را نیز تحمل کنند. یا شاید ترکیه یک بار دیگر به یک رژیم هژمونیک بوروکراتیک تبدیل می شود، مانند آنچه در دوران کمالیسم بود، و در آن بازیگران دولتی، نظامی و قضایی در قدرت با اردوغان شریک می شوند.

نویسنده: گوکهان باجیک

منبع: پایگاه خبری – تحلیلی احوال

ترجمه: خبرگزاری کردپرس – سرویس ترکیه