تصمیم HDP تعیین کننده پیروز انتخابات شهرداری استانبول

انتخابات شهرداری های 31 مارس 2019 میلادی ترکیه در حالی رفته رفته نزدیک می شود که رقابت و حساسیت ها نسبت به کلان شهرهای ترکیه، به خصوص استانبول، بسیار بالا گرفته و این شهر به عنوان مهم ترین استان در انتخابات شهرداری ها شاهد رقابتی بسیار فشرده میان بینالی ییلدیریم نامزد مشترک حزب عدالت و توسعه (AKP) و حزب حرکت ملی ترکیه (MHP) با اکرم امام اوغلو نامزد مشترک حزب جمهوری خواه خلق ترکیه (CHP) و حزب خوب است.

قبل از پرداختن به موضوع اصلی باید یادآور شد که استانبول در تمام ادوار انتخابات ترکیه بسیار مهم و تعیین کننده است، اما وقتی پای انتخابات محلی به میان می آید، استانبول اهمیت دو چندانی برای احزاب پیدا می کند، زیرا درآمدهایی که از شهرداری های استانبول به حزب پیروز می رسد یک شاهرگ اصلی برای ادامه حیات سیاسی احزاب است. در واقع شاید یکی از مهم ترین دلایل تداوم حاکمیت حزب عدالت و توسعه در 17 سال اخیر در دست نگه داشتن شهرداری های استانبول و آنکارا باشد. از همین رو، بسیاری از کارشناسان شکست آک پارتی در استانبول و آنکارا در انتخابات 31 مارس 2019 را به منزله آغاز روند پایان حاکمیت 17 ساله این حزب در ترکیه می دانند.

با نگاهی به آمار و ارقام ارائه شده و نظرسنجی هایی که در هفته های اخیر در این شهر صورت گرفته است، چنین به نظر می رسد که حزب دموکراتیک خلق ها (HDP) و تصمیمی که این حزب در این شهر خواهد گرفت، سرنوشت انتخابات را تعیین خواهد کرد. نباید فراموش کرد که HDP یکی از قطب های مهم در شهر استانبول است. در واقع این حزب، حتی بالاتر از MHP و حزب خوب، بعد از آک پارتی و CHP سومین حزب بزرگ استانبول به شمار می رود. HDP در انتخابات 24 ژوئن 2018 توانست یک میلیون و 195 هزار و 602 رأی از حوزه استانبول به دست آورد که این رقم 12.7 درصد از کل آرای شهر استانبول است. 20 درصد از جمعیت استانبول را کردها تشکیل می دهند و در واقع این جمعیت از نگاهی دیگر استانبول را بزرگترین شهر کردنشین جهان تبدیل کرده است. بر اساس آخرین نتایج به دست آمده از HDP، هشت درصد از این آرای 12.7 درصدی استانبول از جانب کردها بوده است. حمایت کردها از یک طرف و حمایت جریان های چپ، مدافعان حقوق زنان، سبزها، کمونیست ها، اتحادیه کارگران و ... از سوی دیگر، این حزب را در استانبول به سومین حزب بزرگ در بزرگ ترین شهر ترکیه تبدیل می کند. با در نظر گرفتن این موضوع و با نگاهی مختصر به آمار و ارقام ارائه شده از رقابت ییلدیریم – امام اوغلو، تصمیم HDP که تا کنون در خصوص استانبول سکوت کرده است، بدون شک تعیین کننده نتایج انتخابات این شهر خواهد بود. نظرسنجی های مختلف، حتی نظرسنجی های شرکت های وابسته به حکومت ترکیه، اختلاف ییلدیریم و امام اوغلو را در استانبول پنج درصد می دانند، و حتی در برخی نظرسنجی ها این اختلاف تنها دو درصد اعلام شده است. حتی در آغاز معرفی نامزدها، این اختلاف بالای 10 درصد نبود و این موضوع HDP را در استانبول در یک جایگاه ممتاز برای تعیین پیروز این انتخابات قرار می دهد. در کل برای HDP در استانبول چهار سناریو مطرح است که احتمال دارد در روزهای پیش رو یکی از این چهار سناریو را عملی کند.

سناریوی شماره یک: سناریوی نخست در واقع تعیین نامزد HDP بدون در نظر گرفتن قطب بندی های سیاسی به وجود آمده در شهر استانبول است. در این سناریو HDP با نامزدی معروف وارد عرصه انتخابات شده و مانند انتخابات 24 ژوئن بدون حمایت از جریان خاصی به کسب آراء خود در انتخابات خواهد پرداخت. این سناریو اگرچه از سوی رهبران حزب نیز بارها با بی میلی بیان شده است ولی در صورت عدم نزدیک شدن اپوزیسون برای رسیدن به توافق با HDP و تداوم بی توجهی های گذشته به این حزب محتمل به نظر می رسد.

سناریوی شماره دو: سناریوی دوم که بارها نیز از سوی این حزب بیان شده است، توافق با اپوزیسیون و حمایت از نامزد اپوزیسیون در برابر نماینده حزب حاکم است. در این صورت با توجه به نظرسنجی های صورت گرفته شکست ائتلاف جمهور و بینالی ییلدیریم قطعی به نظر می رسد.

سناریوی شماره سه: سناریوی سوم غیر محتمل ترین سناریو است، اما در عرصه سیاسی نباید هیچ احتمالی را نادیده گرفت؛ این احتمال حمایت HDP از نامزد ائتلاف جمهور است. مهم ترین حلقه در عملی شدن این سناریو آغاز دوباره یک روند مذاکرات صلح جدید در ترکیه و از سرگیری مذاکرات با امرالی خواهد بود. در این صورت حزب حاکم با خیال راحت از پیروزی در استانبول به تداوم حیات سیاسی خود این شهر مطمئن خواهد بود.

سناریوی شماره چهار: سناریوی چهارم یک طرح زیرکانه به نام "سدسازی در برابر آک پارتی" خواهد بود. HDP تنها حزب مورد حمایت کردهای پر شمار استانبول نیست. آک پارتی در انتخابات مختلف، 7 درصد آرای خود را از کردهای ساکن استانبول کسب می کند. با نگاهی دقیق به این کردهای حامی حزب عدالت و توسعه، می توان دریافت که وجه مشترک تمامی آن ها محافظه کار بودن است. در واقع کردهای دیندار و محافظه کار استانبول به جای حمایت از HDP که دارای رگه های سوسیالیستی و چپ گرا است، به حمایت از حزبی محافظه کار با رگه های اسلام گرایی روی آورده اند. برای این بخش از کردهای ترکیه مسئله مهم تر از کرد – ترک بودن، مسئله دین و اعتقاد داشتن یا نداشتن به اصول اسلامی است. تعیین یک نامزد مخافظه کار و دیندار از سوی HDP در استانبول اگرچه به صورت مستقیم کمکی به اپوزیسیون نخواهد کرد، ولی با گرفتن بخشی از آراء کردهای محافظه کار از آک پارتی، خواهد توانست سدی بسیار مهم پیش روی ائتلاف جمهور در استانبول ایجاد کند.

خبرگزاری کردپرس/سرویس ترکیه/محمد شریفی کرجان