منازعه قدرت در سوریه ادامه دارد / محسن مصطفایی

کردپرس- شرایط کنونی در خاورمیانه حاکی از آن است که بازدارندگی و مدیریت منازعه به لحاظ سیاسی- نظامی هنوز یک چالش اساسی است؛ منطقه ای که جدال بر سر منافع و قدرت برای ابر قدرت ها خارج از مرزهایشان در ادوار تاریخی ثبات و آرامش را از اين منطقه ربوده است.

سیاست آمریکا از سال ۱۹۴۵م مبنی بر حفظ هژمونی خود در نیمکره غربی و مقابله با ظهور هر قدرت هژمونی در مابقی مناطق جهان بوده است. این راهبرد در مورد منطقه ژئواستراتژیک خاورمیانه هم اجرا شده و دنبال می شود که این اهداف را از طریق "موازنه از راه دور" یا "موازنه مستقیم" دنبال نموده است.

يكي از موضوعاتي كه در 8 سال گذشته بر روي ديناميزم هاي امنيتي- سياسي و رقابت هاي قدرت در منطقه تاثير مستقيم گذاشته، بحران سوريه و صف بندي هاي سياسي ناشي از آن بوده است.

پس از اقدام اخیر آمریکا که جایزه ۱۲ میلیون دلاری برای کشف محل استقرار و یا شناسایی ۳ رهبر ارشد پ.ک.ک تعیین کرده بود، جدیداً رئیس جمهوری آمریکا دستور خروج همه نیروهای آمریکا از شمال سوریه و مناطق کردنشین آن را داد که اين قضيه استعفای وزیر دفاع ایالات متحده و نماینده آمریکا در ائتلاف بین المللی ضد داعش (در اعتراض به این تصمیم) به دنبال داشت.

در چند ماه گذشته آمريكا مواضعي مبني بر آموزش 40 هزار نيروي محلي سوریه دموکراتیک و تحويل سلاح هاي سنگين به آنها اتخاذ و ماندن در سوريه تا زمان حضور نيروهاي رقيب در این کشور را مدنظر قرار داده بود. اما با تصمیم جديد آن کشور مبنی بر اعلام خروج نيروهايش از سوريه نوعي تناقض وجود دارد.

این تصمیم جدید آمریکا که مي تواند نيروهاي دموكراتيك را در برابر داعش و حملات تركيه تنها بگذارد، باعث اعتراض و نارضايتي آنها شده و هشدار داده اند كه خروج آمريكا پيامدهاي منفي براي ثبات منطقه داشته و خلاء های جدی و چالشی در حوزه سياسي- نظامي بدنبال خواهد داشت، هرچند بلافاصله كشور فرانسه آمادگي خود براي حضور در اين منطقه به جاي آمريكا اعلام داشته، اما همچنان فضای مبهم و غبارآلودی بر فضای این منطقه حاکم گشته است.

علیرغم همکاری های گسترده کردها در مقابله با داعش و جریانات تندرو با امریکا و ائتلاف بین المللی، می توان گفت که آمريكا در راستاي رسيدن به اهداف خود به صورت تاكتيكي از كوردها برای تحقق راهبرد كلانش بهره برداري نموده و كوردها تاكنون در چهارچوب راهبرد کلان ژئواستراتژيك منطقه اي امريكا در خاورمیانه قرار نگرفته است.

براساس گزارش‌ها مقامات بلندپایه پنتاگون سعی کرده‌اند، ترامپ- که گفته آمریکا تمایلی ندارد پلیس خاورمیانه باشد- را قانع کنند که دستور خروج را صادر نکند. آنها استدلال کرده‌اند که چنین کاری، زمینه را برای نفوذ روسیه و ایران در سوریه مهیا خواهد کرد، ولی تاکنون موفق به تغییر این تصمیم نشده اند.

در این رابطه تحلیلگران چند فرضیه و احتمال را مطرح می کنند:

ـ اقدام کاخ سفید تنها یک اقدام تبلیغاتی برای تحقق برخی اهداف تاکتیکی این کشور است و جنبه عملیاتی ندارد و احتمالاً برای کسب امتیازهای منطقه‌ای از برخی متحدان عرب خود مطرح کرده و تلاش دارد فشارها بر آنها را افزایش دهد تا امتیازهای حداکثری از آنها به دست بیاورد.

ـ آمریکا می خواهد نقش منطقه‌ای دولت ترکیه را در سوریه پررنگ‌تر کرده و این کشور را به تعهد بیشتر به برنامه‌ها و سیاست های امریکا وادار کند.

ـ برخی دیگر نیز معتقدند که آمریکا تلاش دارد مسکو و تهران را وارد درگیری‌های طولانی مدت با داعش و گروه‌های تروریستی امثال آن نماید و خود را از معرکه رها کند.

با اين اوصاف پيش بيني و تحليل اين وضعيت در منطقه پيچيده و چند بعدي است. آيا واقعا آمريكا نيروهايش از سوريه خارج خواهد نمود؟ و در صورت خروج آنها را كجا گسيل خواهد داد؟ آيا عقب نشيني آمريكا از سوريه مي تواند طبق توافقي مشترك با روسيه و تركيه براي خروج ايران از سوريه باشد و به همین خاطر نيروهايش را از آن منطقه از دسترس ايران خارج كند؟

اگرچه نمی توان به قطعیت در خصوص علت و پیامدهای خروج امریکا از کوردستان سوریه و تنها گذاشتن نیروهای دمکراتیک سخن گفت، ولی شرایط مبهم و غبارآلودی را تداعی می نماید.