انتخاب دشوار ترکیه میان روسیه و آمریکا / بیستون عباسی

پس از کش و قوس ها و تنش های بسیار در روابط واشنگتن – آنکارا بر سر طیفی از مسائل گوناگون، بالاخره ایالات متحده با فروش سامانۀ دفاع موشکی پاتریوت به ترکیه موافقت کرد.

وزارت خارجۀ ایالات متحده اعلام کرد مجوز انعقاد یک قرارداد 3.5 میلیارد دلاری برای فروش سامانۀ دفاع موشکی پیشرفتۀ پاتریوت و تجهیزات و پشتیبانی های لازم به ترکیه صادر شده است. بعداً پنتاگون نیز صدور این مجوز را تأیید کرد اما این مصوبه هنوز نیاز به تصویب کنگره دارد.

پس از آن که خرید این سامانه از ایالات متحده با مشکل مواجه شد، ترکیه در تصمیمی که خشم آمریکا و انتقاد گستردۀ اعضای ناتو را در پی داشت، برای خرید سامانۀ دفاع موشکی S-400 با روسیه وارد معامله شد و قرار است در سال 2019 آن را تحویل بگیرد. از نظر ناتو یک سامانۀ دفاع موشکی در قلمرو ناتو، امنیت کل اتحادیه را به خطر می اندازد.

مقامات ترکیه در واکنش به انتقادات مطرح شده از سوی اعضای ناتو استدلال می کردند که سامانۀ دفاع موشکی یک نیاز امنیتی جدی است و وقتی آمریکا از فروش آن به ترکیه خودداری می کند، آنها حق دارند که با روسیه وارد معامله شوند. رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه ضمن انتقادهای شدید و مکرر از ایالات متحده، بارها این جمله را در نطق هایش به کار برد: «وقتی متحدانمان به ما اسلحه نمی فروشند، ما از جای دیگری نیاز خود را تأمین می کنیم.»

روسیه در واکنشی فوری به اعلام تصمیم اخیر ایالات متحده اعلام کرد خرید سامانۀ پاتریوت ارتباطی به قرارداد خرید سامانۀ S-400 ندارد و ترکیه می تواند هر دو سامانه را خریداری کند. این در حالی است که گفته می شود ایالات متحده، برخلاف روسیه، لغو قرارداد S-400 را به عنوان شرط فروش سامانۀ پاتریوت به ترکیه تعیین کرده است.

چه این شرط در مصوبۀ دولت ایالات متحده گنجانده شده باشد و چه مصوبه ای بدون قید و شرط باشد، معنای حرکت ایالات متحده در این مقطع زمانی حساس مشخص است. اینک که ایالات متحده آماده است نیاز امنیتی ترکیه را در چارچوب ناتو تأمین کند، ترکیه بهانه ای ندارد و باید دست به انتخاب بزند. انتخاب میان پاتریوت و S-400 در حقیقت انتخاب میان ایالات متحده و روسیه است و این دو هرگز با هم قابل جمع نیستند. البته این انتخاب را می توان به عنوان انتخاب میان ناتو و روسیه نیز تفسیر کرد و ایالات متحده با این پیشنهاد ترکیه را مقابل ناتو قرار داده است.

ترکیه که متحد قدیمی ایالات متحده در ناتو است، در میدان جنگ فعلی خاورمیانه که بحران سوریه است، عملاً به جبهۀ روسیه – ایران – سوریه پیوسته و در تنگ کردن عرصه بر ایالات متحده و بیرون راندن این کشور از بازی، که هدف اصلی جبهۀ مذکور است، کمک می کند.

پیام اخیر چاوش اوغلو به دولتمردان آمریکایی، مبنی بر پذیرفتن بشار اسد به عنوان رئیس جمهور سوریه در صورت انتخاب شدن وی در یک انتخابات دموکراتیک، پیامی واضح بود: ترکیه به صف رقیبان ایالات متحده می پیوندد.

اگر چه عوامل تعیین کننده در روابط آنکارا – واشنگتن بسیارند، از جمله حملۀ نظامی قریب الوقوع ترکیه به شمال سوریه، همراهی ترکیه با تحریم های آمریکا علیه ایران و استرداد فتح الله گولن، که باید منتظر تحولاتی در این زمینه ها نیز بود، اما نزدیک شدن بیش از حد ترکیه به روسیه که برای آمریکایی ها به سطح هشدار رسیده از اولویت اساسی برخوردار است و بر دیگر فاکتورها سایه می اندازد.

به نظر می رسد آمریکا، به زعم خود و بسیاری از تحلیل گران، حرکت زیرکانه ای انجام داده و منتظر حرکت بعدی حریف است.

بیشتر بخوانید:

واکنش کرملین به صدور مجوز خرید سامانه دفاع موشکی پاتریوت به ترکیه از سوی آمریکا

آمریکا مجوز فروش سیستم دفاع هوایی «پاتریوت» به ترکیه را صادر کرد