فشار اقتصادی بر دوش محرومان جامعه/ساویا خزایی
به گزارش خبرنگار کردپرس، ساویا خزایی؛ استاد دانشگاه و فعال مدنی در قروه در یادداشتی بر توجه مسئولان به عدالت اجتماعی باتوجه به اصول حضرت علی (ع) در نهج البلاغه پرداخته و وضعیت اقتصادی جامعه را فشاری بر طبقات محروم دانسته است.
در این یادداشت آمده است: حضرت علي(ع) در نامه 53 كه كامل ترين و جامع ترين نامه های آن حضرت درباره شيوه حكومت داری است، خطاب به مالك اشتر چنين می فرمايد: «سپس خدا را در خصوص طبقات پايين و محروم جامعه كه هيچ چاره ای ندارند و [عبارتند از زمين گيران، نيازمندان، گرفتاران و دردمندان]. همانا در اين طبقه محروم گروهی خويشتن داری كرده و گروهی به گدايی دست نياز بر می دارند. پس براي خدا پاسدار حقی باشد كه خداوند براي اين طبقه معين فرموده است. بخشی از بيت المال و بخشی از غله های زمين های غنيمتی اسلام را در هر شهری به طبقات پايين اختصاص ده؛ زيرا برای دورترين مسلمانان همانند نزديك ترين آنان سهمی مساوی وجود دارد و تو مسئول رعايت آن می باشی.»
آن حضرت سپس به حالت تهديد و انذار به مالك چنين دستور می دهد كه: «مبادا سرمستی حكومت تو را از رسيدگي به آنان باز دارد كه هرگز انجام كارهای فراوان و مهم، عذری برای ترك مسئوليت های كوچك تر نخواهد بود. همواره به فكر مشكلات آنان باش و از آنان روی مگردان به ويژه امور كسانی را از آنان بيشتر رسيدگي كن كه از كوچكی به چشم نمی آيند و ديگران آنان را كوچك می شمارند و كمتر به تو دسترسی دارند.»
راهكار مولای متقيان به مالك برای رسيدگی به امور محرومان چنين است: «پس بخشی از وقت خود را به كسانی اختصاص ده كه به تو نياز دارند تا شخصاً به امور آنان رسيدگی كنی و در مجلس عمومی با آنان بنشين و در برابر خدايی كه تو را آفريده، فروتن باش و سربازان و ياران و نگهبانان خود را از سر راهشان دور كن تا سخنگوی آنان بدون اضطراب در سخن گفتن، سخن كند.»
اين سخنان و دستورات اعجازگونه به مالك اشتر است كه می خواهد استانداری سرزمين مصر را بعد از محمدبن ابی بكر كه به شهادت رسيد، به عهده بگيرد. مالك اشتری كه باتقواترين فرد و شجاع‌ترين ياران حضرت است و گفته اند: «و ما مالك» تو چه دانی كه مالك كيست؟ اگرچه مالك به سرزمين مصر نرسيد و با توطئه معاويه و عمروعاص در راه مصر و در روستای قلزم با زهر كينه آنان به شهادت رسيد، ولی مالك را بيش از هر چيز فرمان علی (ع) جاودانه و مشهور كرد.»
در نامه 67 نهج البلاغه كه خطاب به قثم ابن عباس، فرماندار مكه نوشته شده هم نحوه ارتباط او با مردم و كمك به نيازمندان جامعه چنين آمده است: «در مصرف اموال عمومی كه در دست تو جمع شده است، انديشه كن و آن را به عيالمندان و گرسنگان پيرامونت ببخش و به مستمندان و نيازمندانی كه سخت به كمك مالی تو احتياج دارند، برسان.»
و درباره ارتباط رو در روی حاكم با مردم چنين فرمان می دهد: «جز زبانت چيز ديگری پيام رسانت با مردم و جز چهره ات دربانی وجود نداشته باشد و هيچ نيازمندی را از ديدار خود محروم نگردان؛ زيرا اگر در آغاز از درگاه تو رانده شود، اگرچه در پايان حاجت او برآورده شود، ديگر تو را نستايد.»
همچنین امام علی (ع) در نامه خود به عثمان ابن حنيف هم كه بر سر سفره رنگی ثروتمندان نشسته بود، خطابی دارد با اين مضمون كه خليفه شما از دنيا به قرصی نان و لباس كهنه قناعت می كند تا تحمل فقر به محرومان در دورترين نقاط سرزمين‌های اسلامی آسان شود و آنان احساس كنند امام و رهبرشان در استفاده از مواهب دنيوی به حداقل ها اكتفا می كند و به حاكم بصره تشر می زند كه نبايد بر سر سفره های رنگين نشسته و محرومين را فراموش كند.
اين دستورات تكان دهنده بايد سرلوحه مسئولان كشور از رئيس جمهور گرفته تا وزرا و استانداران و فرمانداران و از رئيس مجلس تا وكلا و همچنين ساير مسئولان باشد. همان گونه كه امام راحل (ره) و مقام معظم رهبري بارها بر رسيدگي بيشتر به امور مستضعفين تأكيد فرموده‌اند.
امروز در جنگ اقتصادی هستيم و فشار تورم و گرانی بر روی دوش های طبقات محروم و متوسط جامعه بسيار سنگينی می كند و در حال شكستن استخوان‌های آنان است.
بايد مسئولان تدبير كنند و اين فشارها را از دوش مستضعفين بردارند و نظارت بر بازار و جلوگيری از احتكار كالاهای مورد نياز كه برخی سودجويان انجام می دهند، جلوگيری شود. همان گونه كه مقام معظم رهبري در ديدار با هیئت دولت در اوايل شهريورماه فرمودند، بخشی از كارهای مفسدان اقتصادی نه تنها سودجويی بلكه خرابكاری در اقتصاد كشور است كه بايد جلوی آنها را گرفت.
برای برخورد با بازاريان سودجو و احتكاركنندگان در نامه 53 نهج البلاغه به مالك اشتر چنين تأكيد شده است: «بدان كه در ميان بازرگانان كسانی هستند كه تنگ‌نظر و بدمعامله و بخيل و احتكار كننده اند كه تنها با زورگويی به سود خود می انديشند و كالا را به هر قيمتی كه می خواهند، می فروشند كه اين سودجويی و گران فروشی برای همه افراد جامعه زيان بار و عيب بزرگی بر زمامدار است. پس از احتكار كالا جلوگيری كن كه رسول خدا از آن جلوگيری مي‌كرد.»
و باز آن حضرت در خصوص بازار اسلامی چنين می فرمايد: «بايد خريدوفروش در جامعه اسلامی به سادگی و با موازين عدالت انجام گيرد با نرخ‌هايی كه بر فروشنده و خريدار زیانی نرساند. كسی كه پس از منع تو احتكار كند او را كيفر ده تا عبرت ديگران شود اما در كيفر او اسراف مكن.»
الحق والانصاف جرج جرداق مسيحی در كتاب «امام علي صوت العداله الانسانيه «به خوبی گفته كه علی شهيد راه عدالت است. «قتل في المحراب لشده عدله» پس بياييم از اين الگوي عدالت درس بگيريم./
دیدگاه کاربران