انتخابات در ترکیه، جنگ در قندیل / یاووز بایدار

کسانی که معتقد بودند افزایش تنش ناگزیر است، اینک می بینند که تنش از راه می رسد. رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه با نزدیک شدن انتخابات 24 ژوئن به گفتمان نظامی گری متوسل می شود.

وی امیدوار بود روز 24 ژوئن در همان مرحلۀ اول در انتخابات برنده شود و نگران دور دوم انتخابات نبود، اما اینک دیده می شود که به تدریج آرای خود را از دست می دهد. رقیبی که اردوغان را در انتخابات ریاست جمهوری به چالش کشیده است بسیار حاضر جواب و آماده است و برآوردهای قابل اعتماد حکایت از آن دارند که کسب 50 درصد آرا توسط اردوغان که برای اعلام پیروزی در دور اول مورد نیاز است، محل تردید است.

نظرسنجی ها نشان می دهند که درگیری های نظامی آرا را به سود اردوغان بر می گردانند؛ تنها 5 درصد کافی است. همین امر توضیح می دهد که چرا تنش میان ترکیه و یونان به سطح هشدار رسیده است و چرا نیروهای مسلح ترکیه هر چه بیشتر در خاک کردستان عراق پیشروی می کنند.

تنش در جبهۀ غرب همواره ثابت بوده است. وقتی مقامات یونان هشت افسر نظامی ترکیه، متهم به دست داشتن در کودتای نافرجام سال 2016 را آزاد کردند، آنکارا دستور داد جت های جنگنده در ارتفاع بسیار پایین بر فراز جزایر یونانی در دریای اژه پرواز کنند. آتن این پروازها را نقض حریم هوایی خود و تلافی تصمیم قضایی مبنی بر آزادی هشت افسر ترک ارزیابی کرد.

با وجود این، ترکیه همچنان جنگ لفظی را پایان نداده است. بکر بوزداغ معاون نخست وزیر ترکیه گفت «پیدا کردن این سربازان کودتاچی هر جا که هستند، بستن دست و پای آنها و باز گرداندنشان به ترکیه یک وظیفه است.»

وزارت امور خارجۀ ترکیه اعلام کرد در واکنش به تصمیم دادگاه یونان توافق دو جانبۀ پذیرش پناهنده با این کشور را به حالت تعلیق در می آورد. گزارش هایی نیز منتشر شد که ادعا می کنند آنکارا دستور داده است واحد های کماندوی عملیات ویژه برای اقدامات تحریک آمیز آماده باشند. این نشانۀ تنش بیشتر با یونان است.

این اقدام برای یونان چندان خوشایند نبود. نیکوس کونستانداراس تحلیل گر برجستۀ روزنامۀ کاسیمرینی نوشت: «تعلیق توافق برای بازگشت پناهندگان از یونان از سوی ترکیه به تلافی آزاد شدن هشت افسر نظامی ترک که در کشور ما درخواست پناهندگی کرده بودند، اقدامی بسیار گستاخانه است. این اقدام نشان می دهد خواست ترکیه برای اعمال فشار بر یونان بر احترام به قرارداد ها پیشی گرفته است، حتی اگر عدم پیابندی به آنها برای اتحادیۀ اروپا مشکل آفرین باشد.»

آشکار است که اردوغان دست به قمار زده است و می داند این جو متشنج در خانه خوب جواب می دهد و پیروزی انتخاباتی در پی خواهد داشت. او می داند که حرکت به سوی جنگ برنده را تعیین خواهد کرد. وقتی در سال 1974 نیروهای ترکیه قبرس را اشغال کردند، نتیجۀ آن پیروزی بزرگی برای بولنت اجویت رهبر ملی گرای چپ میانه بود.

اردوغان این را نیز در نظر دارد که هر اقدامی علیه حزب کارگران کردستان (PKK) رأی دهندگان ملی گرا را حول رهبری که دستور عملیات را صادر کرده است، گرد می آورد. در سال 1999 وقتی عبدالله اوجالان [رهبر دربند PKK] از کنیا به ترکیه باز گردانده شد، نخست وزیر وقت پیروزی انتخاباتی بزرگی به دست آورد. اردوغان از این نیز آگاه است که تنش نظامی رقبای سیاسی را ساکت می کند زیرا مخالفت با احساسات ملی گرایانه برای عموم خوشایند نخواهد بود.

به همین خاطر بود که وقتی اردوغان اعلام کرد «نوبت قندیل است»، ناظران غافلگیر نشدند. وزرای وی اعلام کردند که نظامیان ترک با حمایت تانک ها و هواپیماهای بی سرنشین و پهپادهای مسلح 30 کیلومتر در شمال عراق پیشروی کرده اند و به ارامی به سوی قندیل در حرکت هستند.

رشته کوه صعب العبور قندیل به عنوان پایگاه و سنگر PKK شناخته می شود. منابع محلی گفته اند واحدهای عملیات ویژۀ ارتش ترکیه به تپه های لیلکان واقع در منطقۀ برادوست رسیده اند که تنها 50 کیلومتر با نقطه ای که گفته می شود مقر اصلی PKK است، فاصله دارد.

اینک به نظر می رسد اردوغان دربارۀ ملاحظات انتخاباتی این حمله با دولت [رئیس جمهور ایالات متحده دونالد] ترامپ به توافق رسیده است. این نکته با توجه به این واقعیت روشن می شود که عملیات قندیل پس از سفر مولود چاوش اوغلو وزیر امور خارجۀ ترکیه به واشنگتن آغاز شد. همان هنگام ایالات متحده اعلام کرد یگان های مدافع خلق (YPG) که گفته می شود با PKK در ارتباط است، از شهر منبج واقع در شمال سوریه خارج خواهد شد.

چاوش اوغلو گفت عملیات در عراق «همکاری چهار جانبه ای است میان ترکیه، ایالات متحده، بغداد و اربیل [برای مبارزه با PKK].»

احتمال دارد حکومت حزب عدالت و توسعه در واشنگتن از استدلال هایی نظیر ماهیت مارکسیست – لنینیستی و تروریستی این سازمان استفاده کرده باشد. توجیه این رده بندی احتمالاً از جان بولتن مشاور امنیت ملی ترامپ و مایک پومپئو وزیر امور خارجۀ ایالات متحده درخواست شده است.

اگر چنین باشد، اردوغان خود را در جبهۀ عراق آزاد می بیند و امیدوار است دست کم یک یا دو مقام عالی رتبۀ PKK را به ترکیه باز گرداند.

آیا این استراتژی به کسب 5 درصد رأی بیشتر که اردوغان نیاز دارد و به آن امید بسته است، منتهی خواهد شد؟ دلایل بسیاری هست که در پاسخ بگوییم «آری».

* یاووز بایدار روزنامه نگار، تحلیل گر، بلاگر و بنیان گذار P24 پلتفورم رسانه های مستقل است. وی دربارۀ سیاست داخلی و خارجی ترکیه برای نیویورک تایمز، گاردین، ال پایس، عرب ویکلی و... می نویسد. وی در سال 2014 به خاطر مبارزه با سانسور و دفاع از ارزش های حرفه ای روزنامه نگاری در ترکیه برندۀ جایزۀ ویژۀ مطبوعات اروپا شد.

منبع: عرب ویکلی

ترجمه: خبرگزاری کردپرس – سرویس ترکیه