چرا روسیه به ترکیه در عملیات عفرین کمک می کند؟ لئونید عیسایف

با پیشرفت عملیات مشخص شد که این عملیات جسورانه ترکیه بدون تایید واضح روسیه ممکن نبوده است. قبل از هر چیز، لازمه ورود نیروی هوایی ترکیه به آسمان سوریه بدون مشورت با روسیه ممکن نبوده است. علاوه بر آن، ترکیه قبل از سازماندهی و حرکت دادن نیروهای ارتش آزاد به سمت عفرین می بایست از طرف روسیه این اطمینان را حاصل می کرد که بشار اسد از فرصت استفاده نکرده و برای تصرف مناطق تحت کنترل اپوزیسیون مورد حمایت ترکیه در ادلب تلاش نمی کند.

نیروهای کرد-عرب سوریه موسوم به نیروهای دموکراتیک سوریه که متحدی مورد حمایت آمریکا برای کردها هستند می دانستند که ترکیه بدون هماهنگی با روسیه نمی توانست عملیات شاخه زیتون را انجام دهد. در نتیجه، رهبران نیروهای دموکراتیک سوریه ناامیدی خود را از موضع روسیه در این باره اعلام کردند.

ژنرال سیپان حمو فرمانده نیروهای یگان های مدافع خلق یا ypg که نیروی پیشرو در داخل نیروهای دموکراتیک سوریه هستند به صراحت گفت که « روسیه به کُردها خانت کرد». وی افزود که «روزی خواهد آمد که روسیه به خاطر این اقدام بی پایه خود از کردها عذرخواهی کند.»

روسیه از ابتدای آغاز عملیات شاخه زیتون از نظر کردها یک همدست به حساب آمد. سخت بتوان با این نظر کردها همراه نشد اما مشاهده دقیق تحولات یک سال اخیر نشان می دهد که همکاری میان مسکو و آنکارا در مورد آینده عفرین به قیمت ضربه زدن به کردها مدت ها قبل از آغاز عملیات ترکیه در عفرین آغاز شده بود.

بذر این عملیات شاخه زیتون تابستان گذشته در جریان مذاکرات میان سرگئی شویگو وزیر دفاع روسیه و حلوسی آکار رییس ستاد ارتش ترکیه در استانبول کاشته شد. در نتیجه این مذاکرات، مسکو به استفاده آسمان سوریه از سوی ترکیه رضایت داد و زمینه را برای تهاجم ترکیه به عفرین فراهم کرد.

آنکارا از بیش از یک ماه پیش و در پی توافق با روسیه بر سر طرح منطقه بلامنازع در ادلب، ایجاد استحکامات نظامی را در نزدیکی عفرین آغاز کرده بود. در روز اعلام خروج نیروهای روسی از عفرین به دستور وزارت دفاع روسیه، موافقت روسیه با عملیات ترکیه در عفرین علنی تر شد.

وزارت خارجه روسیه همچنین در روز 20 ژانویه 2018 در بیانیه کوتاهی فقط به «نگرانی» درباره اقدامات ترکیه در عفرین که به نوعی «چراغ سبز» تلقی شد بسنده کرد.

پایان بازی برای روسیه

با وجود خشم کردهای سوریه، همکاری روسیه با ترکیه در قضیه عفرین بیشتر به نفع این کشور است تا تقابل با ترکیه. همکاری روسیه با کردها هیچ وقت درازمدت و استراتژیک نبوده است بلکه روسیه در طول تاریخ از کارت کُردها فقط در زمانی که برای مصالحه با کشورها در خاورمیانه بویژه ترکیه نیاز داشته استفاده کرده است. و در مورد عفرین نیز روسیه به YPG خود را بدهکار نمی داند. این گروه کردی در طول بحران سوریه اتحاد با آمریکا را انتخاب کرد و به نوعی خود را در آن طرف تقابل قرار داد. کردها پیشنهاد روسیه را برای واگذار کردن عفرین به روسیه و سوریه در مقابل تضمین امنیت آنان رد کردند. واشنگتن قادر نبود به YPG متحد خود کمک کند و این فرصت بیشتری برای مسکو فراهم کرد تا وهم بودن تضمین های امنیتی آمریکا را نشان دهد.

علاوه بر آن، همکاری با ترکیه در حال حاضر برای مسکو از اهمیت خاصی برخوردار است. ترکیه یکی از سازمان دهنگان کنگره مردم سوریه است که قرار است در روزهای 29 و 30 ژانویه 2018 در سوچی برگزار است.

از آن جایی که این نشست علاوه بر این که یک اقدام شخصی ولادیمیر پوتین ریس جمهور روسیه است و با آغاز کمپین انتخاباتی وی نیز همزمان شده است اهمیت خاصی در سیسات های داخلی کرملین دارد. رییس جمهور روسیه می خواهد به عنوان یک مصلح و فرد پیروز به انتخابات ریاست جمهوری روسیه که در ماه مارس 2018 برگزار می شود وارد شود. او می خواهد خود را به عنوان پیروز نهایی تقابل در سوریه نشان دهد و سپس دولت خود را به عنوان بازیگر اصلی که صلح را برای کشور جنگ زده سوریه به ارمغان می آورد معرفی کند.

مسکو همچنین با همکاری با ترکیه در عفرین، فرصتی ایجاد کرده است تا مسئله ادلب را بدون مولفه نظامی حل کند. روسیه می دانست که تقابل نظامی در ادلب یک فاجعه انسانی دیگر مانند حلب ایجاد می کند و بنابر این برای سوریه و متحدان آن هزینه زیادی به همراه خواهد داشت. لازم به گفتن نیست که چنین تقابلی ارتش ضعیف سوریه را ضعیف تر کرده و روسیه را مجبور می کند دوباره به خط اول نبرد باز گردد.

تایید زیرکانه عملیات شاخه زیتون از سوی روسیه در مقابل به امتیاز دهی آنکارا در ادلب منجر شده است. دولت سوریه در همان روز آغاز عملیات شاخه زیتون از سوی ترکیه اعلام کرد فرودگاه ابوظهور ادلب را از مخالفان بدون مانع خاصی بازپس گرفته است.

ترکیه در نهایت یک برگ برنده مهم دیگر در برابر روسیه دارد و آن خط لوله گاز است. روسیه امید زیادی به این پروژه بسته و نمی خواهد هیچ چیزی برای ساخت آن مانع ایجاد کند.

رضایت روسیه به اجرای عملیات نظامی ترکیه در عفرین با بیانیه مدیر عامل شرکت گازپروم روسیه همزمان شده و تایید کننده توافق معلق برای ساخت دومین خط لوله گازی است که از آب های قلمرو ترکیه می گذرد.

این مسئله نشان می دهد که ترکیه احتمال ندارد پروژه را مانند سال 2015 معلق کند. اگر پروژه خط لوله گاز بدون مانع ساخته شود در سال 2019 همان طورکه برنامه ریزی شده بود به اتمام می رسد.

منبع: الجزیره

ترجمه: خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان