ترکیه و سوریه در پی بازتعریف قدرت در شمال و شرق سوریه
به گزارش کردپرس، نشست اخیر مقامات ارشد ترکیه و سوریه در آنکارا در شرایطی برگزار شد که با وجود اعلام انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) بهعنوان یک ساختار نظامی مستقل، روند اجرای توافق ادغام این نیروها و نهادهای مدیریت خودگردان در ساختار دولت مرکزی سوریه همچنان با اختلافها و موانع متعددی روبهروست. در همین چارچوب، آینده مناطق کُردنشین شمال و شرق سوریه و چگونگی بازآرایی ساختارهای قدرت در این مناطق به یکی از محورهای اصلی هماهنگی میان آنکارا و دمشق تبدیل شده است.
بر اساس گزارش رسانه العرب که میدل ایست نیوز آن را بازتاب داده است، نشست اخیر با حضور وزیران خارجه و دفاع ترکیه و دولت موقت سوریه برگزار شد و پرونده ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه و نهادهای مدیریت خودگردان از موضوعات اصلی مورد بررسی در آن بود. این نشست در حالی انجام شد که مظلوم عبدی، فرمانده کل نیروهای دموکراتیک سوریه، در ماه اوت گذشته از پایان فعالیت این نیروها بهعنوان یک ساختار نظامی مستقل و ادغام آنها در ارتش سوریه خبر داده بود.
توافق ۱۰ مارس ۲۰۲۵ میان احمد الشرع، رئیس دوره موقت سوریه، و مظلوم عبدی با هدف ادغام نهادهای نظامی و مدنی شمال و شرق سوریه در ساختار دولت مرکزی، بازگرداندن کنترل گذرگاههای مرزی و منابع این مناطق به دولت و همچنین تضمین حقوق کردها امضا شد. با این حال، اختلاف بر سر نحوه اجرای توافق، ساختار فرماندهی نظامی و میزان اختیارات مدیریت محلی، مانع تکمیل روند اجرای آن شده است.
همچنین، با وجود توافقهای ژانویه ۲۰۲۶ و واگذاری بخشی از نهادهای شمال و شرق سوریه به دولت مرکزی و آغاز روند ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه در وزارتخانههای دفاع و کشور، همچنان مسائل مهمی حلنشده باقی مانده است. جزئیات ادغام نیروها، آینده نهادهای مدیریت خودگردان، حقوق فرهنگی کُردها، آموزش به زبان کُردی و همچنین مسائل مربوط به مالکیت املاک و بازگشت آوارگان از جمله موضوعاتی هستند که همچنان درباره آنها اختلاف وجود دارد.
در این میان، ترکیه خواهان پایان فعالیت ساختارهای نظامی مستقل مرتبط با نیروهای دموکراتیک سوریه و تضمین امنیت مرزهای جنوبی خود است. در مقابل، دمشق در پی بازگرداندن حاکمیت دولت مرکزی بر تمامی مناطق، نهادها و منابع سوریه است؛ موضوعی که میتواند بر میزان اختیارات سیاسی و اداری نهادهای محلی در شمال و شرق این کشور تأثیر مستقیم بگذارد.
از سوی دیگر، سازمان ملل متحد درباره احتمال بروز اختلاف میان جوامع عرب و کُرد، بهویژه در استان حسکه، در جریان اجرای توافق ادغام هشدار داده است. بر این اساس، موفقیت توافق صرفاً به انحلال ساختار نظامی نیروهای دموکراتیک سوریه و ادغام اعضای آن در ارتش و نهادهای امنیتی محدود نمیشود، بلکه تضمین حقوق جوامع محلی، مشارکت سیاسی و رسیدگی به مسائل اجتماعی و اقتصادی نیز از عوامل تعیینکننده در این روند به شمار میروند.
تحلیلگران معتقدند پرسش اصلی در شرایط کنونی این است که آیا آنکارا و دمشق قصد دارند توافق را بر اساس مفاد و چارچوب مذاکرات اولیه به سرانجام برسانند یا اینکه تحولات میدانی اخیر زمینه را برای ورود به مرحلهای سختگیرانهتر و تحمیل شروط جدید فراهم کرده است.
دمشق در ماههای اخیر حضور خود را در مناطقی که پیشتر تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه قرار داشتند، گسترش داده است. در همین حال، آنکارا نیز معتقد است شرایط کنونی فرصت مناسبی برای پایان دادن به هرگونه ساختاری است که به نیروهای کُرد امکان حفظ استقلال نظامی یا اختیارات گسترده اداری میدهد.
در همین چارچوب، منابع خبری معتقدند تمرکز ایالات متحده بر تحولات منطقهای و تعدد اولویتهای واشنگتن ممکن است فرصت بیشتری برای ترکیه و سوریه فراهم کند تا اجرای بخشهای باقیمانده توافق را با سرعت بیشتری پیش ببرند. با این حال، کاهش نقش آمریکا در این پرونده لزوماً به معنای ایجاد خلأ در زمینه نظارت و تضمینهای سیاسی نیست.
همچنین دیدار اسعد الشیبانی، وزیر خارجه سوریه، با تام باراک، فرستاده آمریکا، در روز سهشنبه در آنکارا و پس از دیدار او با مقامات ترکیه، نشان میدهد واشنگتن همچنان در رایزنیهای مربوط به آینده سوریه حضور دارد؛ هرچند به نظر میرسد ماهیت و شکل نقش آمریکا در روند تحولات شمال و شرق سوریه پس از اعلام انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه وارد مرحله تازهای شده است.
دیدگاه کاربران