نخست‌وزیر عراق در دمشق؛ نفت، امنیت مرزی و همکاری اقتصادی در دستور کار
به گزارش کردپرس، «علی فالح الزیدی» نخست‌وزیر عراق در سفر رسمی به سوریه با «احمد الشرع» رئیس دولت موقت این کشور دیدار کرد. دو طرف در مذاکرات خود در کاخ الشعب دمشق، توسعه روابط سیاسی و اقتصادی، افزایش مبادلات تجاری، احیای مسیر انتقال نفت عراق به سواحل مدیترانه، همکاری‌های کشاورزی و هماهنگی‌های امنیتی را بررسی کردند. این سفر در ادامه رایزنی‌های منطقه‌ای الزیدی و در شرایط تلاش بغداد و دمشق برای گسترش روابط پس از تغییر حکومت در سوریه انجام شد.
دیدار در کاخ الشعب با حضور هیئت‌های بلندپایه دو کشور
بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی سوریه (سانا)، احمد الشرع روز چهارشنبه در کاخ الشعب دمشق میزبان نخست‌وزیر عراق و هیئت همراه او بود. در این دیدار، وزیران امور خارجه، دادگستری، انرژی و دارایی سوریه حضور داشتند. هیئت عراقی نیز شامل معاون نخست‌وزیر در امور اقتصادی و وزیران امور خارجه، دارایی، نفت و دادگستری بود.
الزیدی در جریان این دیدار بر گسترش همکاری مشترک در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه روابط اقتصادی و اجتماعی، تقویت همکاری‌های امنیتی و هماهنگی مواضع دو کشور در قبال مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی تأکید کرد. او همچنین بر ضرورت تلاش مشترک برای تحقق صلح و ثبات در منطقه تأکید داشت.
احمد الشرع نیز با قدردانی از سفر نخست‌وزیر عراق، بر عمق روابط دوجانبه و تمایل دمشق به توسعه همکاری با بغداد تأکید کرد. به گزارش الجزیره، الشرع پیش از این سفر در گفت‌وگویی با شبکه تلویزیونی دجله عراق، از روابط تاریخی، اجتماعی و اقتصادی دو کشور سخن گفته و این مقطع را فرصتی برای گسترش همکاری‌های مشترک توصیف کرده بود.
صادرات نفت عراق از مسیر سوریه؛ محور مهم مذاکرات
یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در مذاکرات دمشق، استفاده از زیرساخت‌های نفتی سوریه برای انتقال نفت عراق به بازارهای جهانی بود. بر اساس گزارش خبرگزاری آناتولی به نقل از دفتر رسانه‌ای نخست‌وزیر عراق، دو طرف صادرات نفت عراق از طریق خط لوله بانیاس با ظرفیت اسمی انتقال حداکثر دو میلیون بشکه در روز را بررسی کردند.
در این مذاکرات همچنین موضوع افزایش حجم مبادلات تجاری و همکاری برای توسعه بخش کشاورزی با هدف تقویت یکپارچگی اقتصادی و تأمین امنیت غذایی دو کشور مطرح شد. بااین‌حال، در گزارش منتشرشده جزئیات فنی، منابع مالی و جدول زمانی اجرای پروژه خط لوله اعلام نشده است. بنابراین، ظرفیت دو میلیون بشکه در روز به معنای بهره‌برداری از چنین ظرفیتی در شرایط فعلی نیست.
بغداد در ماه‌های گذشته به‌دنبال متنوع‌سازی مسیرهای صادرات نفت خود بوده است. وابستگی به مسیرهای دریایی منطقه و اختلال‌های ناشی از جنگ و تنش‌های منطقه‌ای، ضرورت یافتن مسیرهای جایگزین را برای عراق افزایش داده است. در همین چارچوب، احیای مسیر انتقال نفت از حدیثه عراق به بندر بانیاس سوریه و همچنین بررسی مسیرهای صادراتی دیگر در دستور کار قرار گرفته است.
عراق و سوریه در جولای ۲۰۲۶ تفاهم‌نامه‌ای برای بازسازی خط لوله حدیثه–بانیاس امضا کردند. بر اساس گزارش آناتولی، شرکت آمریکایی شورون نیز در میان شرکت‌های مرتبط با طرح پیشنهادی اجرای این پروژه قرار دارد. با وجود این، عملیاتی‌شدن مسیر و دستیابی به ظرفیت نهایی اعلام‌شده، به تکمیل مطالعات و اجرای مراحل فنی و مالی وابسته است.
برای دمشق نیز همکاری نفتی با بغداد تنها به درآمدهای احتمالی محدود نمی‌شود؛ این همکاری می‌تواند جایگاه سوریه را به‌عنوان مسیر ترانزیتی و ارتباطی میان عراق و بازارهای مدیترانه تقویت کند و زمینه توسعه حمل‌ونقل، تجارت و سرمایه‌گذاری را فراهم آورد.
امنیت مرزهای مشترک و مقابله با داعش
امنیت مرزهای عراق و سوریه از دیگر محورهای مهم این سفر بود. دو کشور با مرزی طولانی و مشترک روبه‌رو هستند که کنترل آن، جلوگیری از قاچاق و مقابله با تحرکات گروه‌های مسلح از دغدغه‌های امنیتی بغداد و دمشق به شمار می‌رود.
روداو گزارش داده است که الشرع پیش از سفر الزیدی، بر هماهنگی امنیتی دو کشور و تلاش دولت سوریه برای جلوگیری از نفوذ افراد مسلح و قاچاق از مرزها تأکید کرده بود. او همچنین گفته بود تهدید داعش کاهش یافته، اما این گروه به‌طور کامل از بین نرفته است.
سرنوشت افراد متهم به عضویت در داعش که از سوریه به بازداشتگاه‌های عراق منتقل شده‌اند نیز از موضوعات مرتبط با همکاری قضایی دو کشور است. الشرع پیش‌تر اعلام کرده بود که مقام‌های قضایی عراق و سوریه درباره بررسی پرونده این افراد و امکان بازگرداندن برخی شهروندان سوری به کشورشان گفت‌وگو کرده‌اند. بااین‌حال، در گزارش رسمی منتشرشده از دیدار روز چهارشنبه، توافق مشخص و تازه‌ای درباره انتقال زندانیان اعلام نشده است.
از اختلافات گذشته تا تلاش برای گسترش روابط
روابط بغداد و دمشق پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ وارد مرحله تازه‌ای شد. دولت عراق در ابتدا با احتیاط با تحولات سوریه برخورد کرد، اما در ماه‌های بعد تماس‌ها و دیدارهای سیاسی و امنیتی دو طرف افزایش یافت.
الزیدی و الشرع پیش‌تر در سپتامبر ۲۰۲۶، در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، دیدار کرده بودند. در آن نشست نیز تقویت هماهنگی‌های سیاسی و امنیتی و توسعه همکاری‌های اقتصادی و تجاری بررسی شد. سفر کنونی، این رایزنی‌ها را به سطح دیدار رسمی در دمشق ارتقا داده است.
الزیدی همچنین پیش از سفر به سوریه، به عربستان سعودی و اردن سفر کرده بود. بر اساس گزارش شفق نیوز، سفر دمشق در ادامه رایزنی‌های منطقه‌ای نخست‌وزیر عراق انجام شد و موضوعاتی مانند همکاری‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی در آن مورد توجه قرار گرفت.
پیامدهای احتمالی برای مناطق کُردنشین سوریه
اگرچه در گزارش‌های منتشرشده از دیدار الزیدی و الشرع، توافق مستقیمی درباره کُردهای سوریه، مدیریت خودگردان یا نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) اعلام نشده است، گسترش همکاری‌های امنیتی و اقتصادی بغداد و دمشق می‌تواند در آینده بر معادلات مناطق مرزی و ترتیبات امنیتی سوریه تأثیر بگذارد.
کنترل مرزها، مقابله با داعش و گسترش اختیارات دولت مرکزی از موضوعاتی است که در سیاست‌های امنیتی دو کشور اهمیت دارد. بااین‌حال، ارتباط‌دادن سفر امروز به تصمیمی مشخص علیه نیروهای دموکراتیک سوریه یا تلاش برای تغییر وضعیت سیاسی مناطق کُردنشین، بدون شواهد یا اعلام رسمی، قابل تأیید نیست.
در مجموع، سفر علی فالح الزیدی به دمشق را می‌توان تلاشی برای تبدیل روند عادی‌سازی روابط عراق و سوریه به همکاری‌های عملی در حوزه نفت، تجارت، کشاورزی و امنیت دانست. نتیجه نهایی این روند به میزان پیشرفت پروژه‌های مشترک، توافق‌های اجرایی در زمینه امنیت مرزی و توانایی دو دولت برای مدیریت اختلافات گذشته بستگی خواهد داشت.
دیدگاه کاربران