خیز ترکیه برای گسترش نفوذ در اقلیم کردستان بعد از خروج آمریکا
به گزارش کردپرس، روزنامه عرب نیوز در تحلیلی، خروج نیروهای آمریکایی از عراق را عاملی دانست که می‌تواند زمینه را برای گسترش نقش و نفوذ ترکیه در اقلیم کردستان فراهم کند. نفوذ ترکیه در اقلیم کردستان بر پایه روابط اقتصادی، انرژی، امنیتی و مناسبات آنکارا با احزاب اصلی اقلیم شکل گرفته است.
به نوشته عرب نیوز، در شرایطی که خروج آمریکا ملاحظاتی را درباره افزایش نفوذ ایران در عراق، بعد از خروج کامل نظامی آمریکا ایجاد کرده است، ترکیه نیز ظرفیت آن را دارد که بخشی از خلأ ایجادشده در شمال عراق را پر کند. این روزنامه معتقد است موقعیت ترکیه با ایران متفاوت است، زیرا روابط اربیل و آنکارا طی سال‌های گذشته عمدتاً بر همکاری اقتصادی و امنیتی استوار بوده است.
مهم‌ترین پشتوانه نفوذ ترکیه در اقلیم کردستان، پیوندهای اقتصادی گسترده میان دو طرف است. عراق یکی از بازارهای مهم صادراتی ترکیه محسوب می‌شود و شمار قابل توجهی از شرکت‌های ترکیه‌ای در عراق در اقلیم کردستان فعالیت می‌کنند. این حضور اقتصادی، برای آنکارا شبکه‌ای از ارتباطات تجاری و سرمایه‌گذاری ایجاد کرده است که می‌تواند در دوره پس از خروج آمریکا اهمیت بیشتری پیدا کند.
انرژی، محور مهم دیگری در نفوذ ترکیه در اقلیم است. خط لوله کرکوک-جیهان که از خاک اقلیم کردستان عبور می‌کند، برای صادرات نفت شمال عراق به بازارهای جهانی اهمیت راهبردی دارد. صادرات نفت اقلیم پس از یک وقفه طولانی در مارس ۲۰۲۶ از سر گرفته شد و توافق بغداد و اربیل، امکان انتقال نفت اقلیم و کرکوک به بندر جیهان را فراهم کرد.
تحولات سال ۲۰۲۶ همچنین نشان داده است که اهمیت ترکیه در معادلات انرژی عراق تنها به اقلیم محدود نمی‌شود. بغداد و آنکارا در ماه‌های اخیر برای حفظ انتقال نفت از مسیر کرکوک به جیهان به توافق‌هایی دست یافته‌اند و مذاکرات دو طرف به موضوعاتی فراتر از خط لوله، از جمله انرژی و سرمایه‌گذاری، گسترش یافته است.
اما نفوذ ترکیه در اقلیم صرفاً اقتصادی نیست. امنیت همچنان بخش مهمی از سیاست آنکارا در شمال عراق است. ترکیه سال‌هاست حضور حزب کارگران کردستان در مناطق کوهستانی شمال عراق را یک تهدید امنیتی می‌داند و عملیات نظامی خود علیه این گروه را در خاک عراق دنبال کرده است. در عین حال، آنکارا تلاش کرده است روابط خود با حکومت اقلیم کردستان را به گونه‌ای تنظیم کند که حزب کارگران کردستان نتواند از روابط سیاسی اقلیم برای تقویت موقعیت خود استفاده کند. تحلیل‌های جدید درباره سیاست ترکیه در عراق نیز نشان می‌دهد که آنکارا در حال تبدیل همکاری امنیتی، تجارت و زیرساخت به اهرم‌های نفوذ منطقه‌ای است.
نکته مهم‌تر، تلاش ترکیه برای گسترش روابط خود با هر دو حزب اصلی اقلیم است. انستیتوی سیاست اربیل در تحلیلی که در سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر کرده، از آغاز دوره جدیدی در روابط ترکیه و اقلیم خبر داده و بر ازسرگیری تماس‌های سطح بالا میان آنکارا و اتحادیه میهنی کردستان پس از نزدیک به یک دهه تأکید کرده است. بر اساس این تحلیل، ایجاد روابط همزمان با حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی می‌تواند دامنه نفوذ ترکیه را از اربیل به سلیمانیه و سراسر اقلیم گسترش دهد.
این تحول از نظر سیاسی اهمیت دارد. ترکیه در گذشته روابط نزدیک‌تری با حزب دموکرات کردستان داشت و مناسبات آن با اتحادیه میهنی، به‌ویژه به دلیل روابط سلیمانیه با حزب کارگران کردستان و تهران، پیچیده‌تر بود. تلاش اخیر آنکارا برای برقراری روابط با هر دو طرف، در صورت تداوم، می‌تواند به ترکیه امکان دهد در تحولات داخلی اقلیم نیز نقش گسترده‌تری ایفا کند. انستیتوی سیاست اربیل این روند را با افزایش همکاری‌های تجاری و سرمایه‌گذاری، به‌ویژه در بخش انرژی، و همچنین رقابت منطقه‌ای ترکیه با ایران مرتبط دانسته است.
از این نظر، خروج آمریکا الزاماً به معنای انتقال کامل نفوذ در اقلیم کردستان به ایران نیست. ترکیه پیش از خروج آمریکا نیز ابزارهای مهمی شامل: داشتن مرز مشترک، تجارت، سرمایه‌گذاری، مسیرهای انرژی، حضور امنیتی و روابط سیاسی با احزاب کرد برای اعمال نفوذ در اختیار داشته است، بنابراین، خروج آمریکا می‌تواند اهمیت هر یک از این ابزارها را افزایش دهد.
در این چارچوب، مسئله اصلی برای اقلیم کردستان می‌تواند تغییر توازن میان سه عامل باشد: کاهش نقش امنیتی آمریکا، افزایش نیاز اقلیم به روابط منطقه‌ای برای تأمین امنیت و اقتصاد، و تلاش همزمان ایران و ترکیه برای تثبیت نفوذ خود در شمال عراق. عرب نیوز بر این اساس معتقد است که آنکارا می‌تواند یکی از بازیگران اصلی مرحله پس از خروج آمریکا در اقلیم کردستان باشد.
دیدگاه کاربران