الگوی جنجالی کردی-ترکی اوجالان
به گزارش کردپرس، پس از دههها درگیری مسلحانه، دولت ترکیه و حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) در مسیر خلع سلاح، مذاکرات سیاسی و ایجاد چارچوبی برای پایان دادن به مناقشه قرار گرفتهاند؛ اما اکنون اشاره به سلطان سلیم اول عثمانی، معروف به «یاووز سلطان سلیم»، و ادریس بدلیسی، اندیشمند، مورخ و مشاور سیاسی کرد در دربار او، به موضوعی مناقشهبرانگیز در روند صلح تبدیل شده است.
این بحث، اختلافات تاریخی میان ترکها، کردها و علویان درباره نقش سلطان سلیم اول در تحولات قرن شانزدهم میلادی را بار دیگر به متن گفتوگوهای سیاسی ترکیه آورده است؛ موضوعی که نگرانیهایی را درباره تأثیر آن بر روند صلح میان آنکارا و پ.ک.ک ایجاد کرده است.
در ماههای گذشته، هر دو طرف درباره خطر اقداماتی که میتواند روند صلح را مختل کند، هشدار دادهاند. عبدالله اوجالان، بنیانگذار پ.ک.ک، بارها نسبت به تلاشها برای منحرف کردن این روند هشدار داده است. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، و دولت باغچلی، رهبر حزب حرکت ملیگرای این کشور نیز نسبت به پیامدهای تحریکآمیز و تأخیر در روند مذاکرات هشدار دادهاند.
ماجرا پس از انتشار یادداشتهایی منتسب به یکی از دیدارهای پیشین عبدالله اوجالان با هیئت حزب دموکراسی و برابری خلقها در جزیره امرالی آغاز شد. این یادداشتها که به گفته منابع بعداً مشخص شد بخشهایی از آن دقیق نبوده است، حاوی اظهاراتی درباره رابطه تاریخی سلطان سلیم اول و ادریس بدلیسی بود.
ادریس بدلیسی در جریان لشکرکشی سلطان سلیم علیه دولت صفوی، که یکی از رقبای اصلی امپراتوری عثمانی بود، در نزدیک کردن شماری از حاکمان و امیرنشینهای کرد به دولت عثمانی نقش داشت. این همکاری در سالهای ۱۵۱۴ و ۱۵۱۵ میلادی و همزمان با جنگ عثمانی و صفوی شکل گرفت و از آن به عنوان یکی از نمونههای همکاری سیاسی میان حاکمان کرد و دولت عثمانی یاد میشود.
با این حال، جایگاه سلطان سلیم اول در حافظه تاریخی علویان کاملاً متفاوت است. درگیری او با صفویان و سرکوب قزلباشها، که جنبشی مذهبی با پیوندهای تاریخی با سنت علوی بود، بخشی مهم از حافظه تاریخی علویان را تشکیل میدهد. به همین دلیل، طرح رابطه سلطان سلیم و ادریس بدلیسی به عنوان یک نمونه تاریخی برای همکاری سیاسی، با واکنش و نگرانی برخی چهرههای علوی روبهرو شد.
حزب دموکراسی و برابری خلقها در ابتدا صحت انتساب این اظهارات به اوجالان را رد کرد. کمیسیون اقوام و ادیان این حزب اعلام کرد که اوجالان ارزیابیای درباره «ائتلاف سلیم و بدلیسی» به شکلی که در یادداشتهای منتشرشده آمده، ارائه نکرده است. این کمیسیون همچنین نسبت به استفاده سیاسی از حساسیتهای علویان هشدار داد و تأکید کرد که علویان باید بخشی از روند صلح باشند، نه اینکه در برابر آن قرار داده شوند.
مناقشه در ۳۱ اوت و پس از انتشار بیانیهای از سوی شماری از چهرههای علوی شدت گرفت. این بیانیه که ابتدا به امضای ۵۳ شخصیت علوی رسید و سپس بر شمار امضاکنندگان آن افزوده شد، آنچه را «ائتلاف کهنه و خونین» سلیم و بدلیسی توصیف میکرد، رد کرد. امضاکنندگان تأکید کردند که این رابطه تاریخی را نمیتوان از سرکوب و خشونت علیه جوامع علوی جدا کرد.
توضیحات اوجالان درباره سلطان سلیم و ادریس بدلیسی
عبدالله اوجالان در تازهترین دیدار خود با هیئت حزب دموکراسی و برابری خلقها در امرالی در ۱۳ سپتامبر، مستقیماً به این مناقشه پرداخت.
پس از انتشار بیانیه رسمی حزب درباره این دیدار، مسئولان حزب جزئیات بیشتری از سخنان اوجالان را در اختیار خبرنگاران قرار دادند؛ از جمله توضیحات او درباره ارجاع جنجالبرانگیز به رابطه سلطان سلیم و ادریس بدلیسی.
اوجالان در توضیحات خود، ضمن رد صحت بخشی از یادداشتهای منتشرشده درباره دیدارهای پیشین، گفت ارزیابی او از ادریس بدلیسی که پیشتر در چارچوب «مانیفست جامعه دموکراتیک» مطرح کرده بود، به صورت ناقص منعکس شده و همین مسئله زمینهساز مناقشه اخیر شده است.
بر اساس توضیحاتی که منابع حزب دموکراسی و برابری خلقها از سخنان اوجالان ارائه کردهاند، او تأکید کرده است که بخشی از مطالبی که به نام او در گزارشهای دیدارهای پیشین منتشر شده، با واقعیت مطابقت ندارد.
اوجالان در توضیح دیدگاه خود درباره رابطه ادریس بدلیسی، امیرنشینهای کرد سنی و دولت عثمانی، گفت هدف او احیای همان ساختار تاریخی با تمام ویژگیها و کاستیهای آن نیست.
به گفته او، هدف این است که ایده همکاری سیاسی موجود در آن تجربه تاریخی، از چارچوب منافع امیران و حاکمان خارج و به الگویی برای همکاری میان ملتها و پیروان ادیان و مذاهب مختلف تبدیل شود.
او همچنین به صراحت بر اهمیت حافظه تاریخی علویان و نگرانیهای آنان تأکید کرده است.
اوجالان در توضیح این دیدگاه گفته است هدف از این طرح «حل کردن علویگری در سنیگری» نیست، بلکه کردها و علویان باید با حفظ هویت و ویژگیهای مستقل خود، به بازیگران اصلی یک ائتلاف دموکراتیک جدید تبدیل شوند.
او همچنین میان الگوی تاریخی مورد اشاره و الگوی پیشنهادی خود تفاوت قائل شده و گفته است آنچه مورد نظر اوست، «ائتلاف امیران» نیست، بلکه «ائتلاف ملتها» است؛ ائتلافی که بر برابری و آزادی استوار باشد، نه بر حاکمیت و سلطه.
اوجالان همچنین از آنچه «رنسانس علوی» خوانده، به عنوان یکی از مهمترین پایههای آینده مشترک دموکراتیک یاد کرده است.
بر این اساس، او تلاش دارد تجربه سلیم و بدلیسی را نه به عنوان یک الگوی سیاسی برای تکرار، بلکه به عنوان یک نمونه تاریخی از همکاری سیاسی مورد استفاده قرار دهد و ایده همکاری موجود در آن را به چارچوبی مبتنی بر مشارکت برابر ملتها و جوامع دینی و مذهبی مختلف بازتعریف کند.
با این حال، ورود این بحث تاریخی به روند صلح نشان میدهد که مذاکرات میان ترکیه و پ.ک.ک تنها با مسائل مربوط به خلع سلاح و ترتیبات سیاسی آینده روبهرو نیست، بلکه برداشتهای متفاوت از تاریخ کردها، ترکها و علویان نیز میتواند به یکی از موضوعات حساس این روند تبدیل شود.
نشریه آمارجی
سرویس جهان- اشاره عبدالله اوجالان به سلطان سلیم اول و ادریس بدلیسی، سیاستمدار کرد و مشاور سیاسی سلطان سلیم اول، به دلیل جایگاه متفاوت این دو چهره در حافظه تاریخی کردها و علویان، واکنشهایی را برانگیخته است. اوجالان میگوید هدفش تکرار الگوی سلیم-بدلیسی نیست، بلکه بازتعریف آن از «ائتلاف امیران» به «ائتلاف ملتها» در چارچوب یک آینده دموکراتیک است.
به گزارش کردپرس، پس از دههها درگیری مسلحانه، دولت ترکیه و حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) در مسیر خلع سلاح، مذاکرات سیاسی و ایجاد چارچوبی برای پایان دادن به مناقشه قرار گرفتهاند؛ اما اکنون اشاره به سلطان سلیم اول عثمانی، معروف به «یاووز سلطان سلیم»، و ادریس بدلیسی، اندیشمند، مورخ و مشاور سیاسی کرد در دربار او، به موضوعی مناقشهبرانگیز در روند صلح تبدیل شده است.
این بحث، اختلافات تاریخی میان ترکها، کردها و علویان درباره نقش سلطان سلیم اول در تحولات قرن شانزدهم میلادی را بار دیگر به متن گفتوگوهای سیاسی ترکیه آورده است؛ موضوعی که نگرانیهایی را درباره تأثیر آن بر روند صلح میان آنکارا و پ.ک.ک ایجاد کرده است.
در ماههای گذشته، هر دو طرف درباره خطر اقداماتی که میتواند روند صلح را مختل کند، هشدار دادهاند. عبدالله اوجالان، بنیانگذار پ.ک.ک، بارها نسبت به تلاشها برای منحرف کردن این روند هشدار داده است. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، و دولت باغچلی، رهبر حزب حرکت ملیگرای این کشور نیز نسبت به پیامدهای تحریکآمیز و تأخیر در روند مذاکرات هشدار دادهاند.
ماجرا پس از انتشار یادداشتهایی منتسب به یکی از دیدارهای پیشین عبدالله اوجالان با هیئت حزب دموکراسی و برابری خلقها در جزیره امرالی آغاز شد. این یادداشتها که به گفته منابع بعداً مشخص شد بخشهایی از آن دقیق نبوده است، حاوی اظهاراتی درباره رابطه تاریخی سلطان سلیم اول و ادریس بدلیسی بود.
ادریس بدلیسی در جریان لشکرکشی سلطان سلیم علیه دولت صفوی، که یکی از رقبای اصلی امپراتوری عثمانی بود، در نزدیک کردن شماری از حاکمان و امیرنشینهای کرد به دولت عثمانی نقش داشت. این همکاری در سالهای ۱۵۱۴ و ۱۵۱۵ میلادی و همزمان با جنگ عثمانی و صفوی شکل گرفت و از آن به عنوان یکی از نمونههای همکاری سیاسی میان حاکمان کرد و دولت عثمانی یاد میشود.
با این حال، جایگاه سلطان سلیم اول در حافظه تاریخی علویان کاملاً متفاوت است. درگیری او با صفویان و سرکوب قزلباشها، که جنبشی مذهبی با پیوندهای تاریخی با سنت علوی بود، بخشی مهم از حافظه تاریخی علویان را تشکیل میدهد. به همین دلیل، طرح رابطه سلطان سلیم و ادریس بدلیسی به عنوان یک نمونه تاریخی برای همکاری سیاسی، با واکنش و نگرانی برخی چهرههای علوی روبهرو شد.
حزب دموکراسی و برابری خلقها در ابتدا صحت انتساب این اظهارات به اوجالان را رد کرد. کمیسیون اقوام و ادیان این حزب اعلام کرد که اوجالان ارزیابیای درباره «ائتلاف سلیم و بدلیسی» به شکلی که در یادداشتهای منتشرشده آمده، ارائه نکرده است. این کمیسیون همچنین نسبت به استفاده سیاسی از حساسیتهای علویان هشدار داد و تأکید کرد که علویان باید بخشی از روند صلح باشند، نه اینکه در برابر آن قرار داده شوند.
مناقشه در ۳۱ اوت و پس از انتشار بیانیهای از سوی شماری از چهرههای علوی شدت گرفت. این بیانیه که ابتدا به امضای ۵۳ شخصیت علوی رسید و سپس بر شمار امضاکنندگان آن افزوده شد، آنچه را «ائتلاف کهنه و خونین» سلیم و بدلیسی توصیف میکرد، رد کرد. امضاکنندگان تأکید کردند که این رابطه تاریخی را نمیتوان از سرکوب و خشونت علیه جوامع علوی جدا کرد.
توضیحات اوجالان درباره سلطان سلیم و ادریس بدلیسی
عبدالله اوجالان در تازهترین دیدار خود با هیئت حزب دموکراسی و برابری خلقها در امرالی در ۱۳ سپتامبر، مستقیماً به این مناقشه پرداخت.
پس از انتشار بیانیه رسمی حزب درباره این دیدار، مسئولان حزب جزئیات بیشتری از سخنان اوجالان را در اختیار خبرنگاران قرار دادند؛ از جمله توضیحات او درباره ارجاع جنجالبرانگیز به رابطه سلطان سلیم و ادریس بدلیسی.
اوجالان در توضیحات خود، ضمن رد صحت بخشی از یادداشتهای منتشرشده درباره دیدارهای پیشین، گفت ارزیابی او از ادریس بدلیسی که پیشتر در چارچوب «مانیفست جامعه دموکراتیک» مطرح کرده بود، به صورت ناقص منعکس شده و همین مسئله زمینهساز مناقشه اخیر شده است.
بر اساس توضیحاتی که منابع حزب دموکراسی و برابری خلقها از سخنان اوجالان ارائه کردهاند، او تأکید کرده است که بخشی از مطالبی که به نام او در گزارشهای دیدارهای پیشین منتشر شده، با واقعیت مطابقت ندارد.
اوجالان در توضیح دیدگاه خود درباره رابطه ادریس بدلیسی، امیرنشینهای کرد سنی و دولت عثمانی، گفت هدف او احیای همان ساختار تاریخی با تمام ویژگیها و کاستیهای آن نیست.
به گفته او، هدف این است که ایده همکاری سیاسی موجود در آن تجربه تاریخی، از چارچوب منافع امیران و حاکمان خارج و به الگویی برای همکاری میان ملتها و پیروان ادیان و مذاهب مختلف تبدیل شود.
او همچنین به صراحت بر اهمیت حافظه تاریخی علویان و نگرانیهای آنان تأکید کرده است.
اوجالان در توضیح این دیدگاه گفته است هدف از این طرح «حل کردن علویگری در سنیگری» نیست، بلکه کردها و علویان باید با حفظ هویت و ویژگیهای مستقل خود، به بازیگران اصلی یک ائتلاف دموکراتیک جدید تبدیل شوند.
او همچنین میان الگوی تاریخی مورد اشاره و الگوی پیشنهادی خود تفاوت قائل شده و گفته است آنچه مورد نظر اوست، «ائتلاف امیران» نیست، بلکه «ائتلاف ملتها» است؛ ائتلافی که بر برابری و آزادی استوار باشد، نه بر حاکمیت و سلطه.
اوجالان همچنین از آنچه «رنسانس علوی» خوانده، به عنوان یکی از مهمترین پایههای آینده مشترک دموکراتیک یاد کرده است.
بر این اساس، او تلاش دارد تجربه سلیم و بدلیسی را نه به عنوان یک الگوی سیاسی برای تکرار، بلکه به عنوان یک نمونه تاریخی از همکاری سیاسی مورد استفاده قرار دهد و ایده همکاری موجود در آن را به چارچوبی مبتنی بر مشارکت برابر ملتها و جوامع دینی و مذهبی مختلف بازتعریف کند.
با این حال، ورود این بحث تاریخی به روند صلح نشان میدهد که مذاکرات میان ترکیه و پ.ک.ک تنها با مسائل مربوط به خلع سلاح و ترتیبات سیاسی آینده روبهرو نیست، بلکه برداشتهای متفاوت از تاریخ کردها، ترکها و علویان نیز میتواند به یکی از موضوعات حساس این روند تبدیل شود.
نشریه آمارجی
دیدگاه کاربران