خیز دمشق برای کنترل کامل مناطق کردنشین سوریه
به گزارش کردپرس، ورود نیروهای وزارت کشور و دفاع حکومت سوریه به شهر حسکه، نشانهای از ورود توافق ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) و دمشق به مرحلهای تازه است؛ مرحلهای که در آن کنترل حکومت سوریه از سطح حقوقی و اسمی به کنترل عملی و امنیتی مناطق کردنشین شمالشرق سوریه منتقل میشود.
بر اساس گزارش «نشنال کانتکست»، طی دو روز گذشته شمار قابلتوجهی از نیروهای وابسته به وزارت کشور و وزارت دفاع سوریه وارد حسکه شدهاند تا مسئولیت امور امنیتی شهر را در چارچوب توافق ادغام بر عهده بگیرند. این نیروها شامل حدود ۱۰۰ نیروی پلیس نظامی و ۳۰۰ تا ۳۵۰ نیروی یگانهای مأموریت ویژه هستند که در بخشهای شمالغربی، شرقی و شمالشرقی شهر مستقر شدهاند.
استقرار یگانهای مأموریت ویژه اهمیت ویژهای دارد، زیرا این نیروها برای واکنش سریع به بحرانهای امنیتی، ناآرامیهای جدی، گروگانگیری و تهدیدهای ناگهانی سازماندهی شدهاند. بنابراین، حضور آنها را میتوان یکی از نخستین مراحل عملیاتی انتقال تدریجی مسئولیت امنیتی حسکه به حکومت مرکزی دانست.
در مرحله بعد قرار است نیروهای پلیس، امنیت جادهها، پلیس نظامی و سایر نهادهای امنیتی وزارت کشور وارد شهر شوند. نیروهای آسایش وابسته به SDF نیز در ساختار امنیتی جدید جذب خواهند شد، اما نکته تعیینکننده آن است که فرماندهی این نیروها در اختیار دمشق خواهد بود. به این ترتیب، ادغام نیروهای کرد به معنای حفظ کنترل مستقل آنها بر مناطق تحت نفوذ سابق SDF نیست.
تحولات مربوط به انتصابات امنیتی در استان حسکه نیز همین روند را تأیید میکند. سه سمت کلیدی امنیتی استان به افرادی منصوب شده است که از سوی دمشق تعیین شدهاند و هیچیک از آنها از سوی SDF معرفی نشدهاند.
مروان العلی به ریاست امنیت داخلی استان منصوب شده و مسئولیت هماهنگی حضور وزارت کشور، پلیس غیرنظامی، امنیت عمومی، عملیات جنایی و ایستهای بازرسی را بر عهده دارد. عماد فواز العیّاش نیز ریاست پلیس نظامی را بر عهده گرفته است؛ نهادی که مسئول اجرای قوانین نظامی، حفظ انضباط نیروهای مسلح و رسیدگی به تخلفات نظامیان است.
اهمیت این انتصاب زمانی روشنتر میشود که سه تیپ مستقر در استان حسکه عمدتاً از نیروهای سابق SDF تشکیل شدهاند. با این حال، کنترل انضباطی و حقوقی آنها در اختیار پلیس نظامی تحت فرمان دمشق خواهد بود؛ بنابراین این نیروها نمیتوانند به شکل مستقل عمل کنند.
سمت سوم، ریاست امنیت نظامی، به ثائر عبید البلال واگذار شده است. این نهاد مسئولیتهایی مانند حفاظت از مراکز نظامی، نظارت امنیتی، ارزیابی نیروها و وظایف ضدجاسوسی را بر عهده خواهد داشت. در مجموع، انتصاب این سه مقام نشان میدهد که مسئله اصلی در روند ادغام، نه صرفاً ترکیب نیروها، بلکه انتقال زنجیره فرماندهی است.
در همین حال، نخستین نشست دفتر اجرایی استان حسکه نیز برگزار شده است. این دفتر از نظر ترکیب، حضور قابلتوجهی از چهرههای مرتبط با SDF دارد، اما نقش آن عمدتاً غیرنظامی است. به نظر میرسد دمشق در ساختار جدید، فضای بیشتری برای حضور نیروهای نزدیک به SDF در حوزههای مدنی قائل شده، در حالی که نهادهای اعمال قدرت و کنترل امنیتی را مستقیماً تحت اختیار خود قرار داده است.
این الگو در هفتههای آینده میتواند به قامیشلو، دیرک، رمیلان و گذرگاه مرزی سمالکا نیز گسترش یابد. بهویژه رمیلان به دلیل وجود میدانهای نفتی و سیمالکا به دلیل اهمیت مرزی و تجاری، از مناطق مهم مرحله بعدی ادغام محسوب میشوند.
سمالکا از نظر اداری پیشتر زیر ساختار دولت مرکزی قرار گرفته است، اما بخش امنیتی آن همچنان عمدتاً در اختیار نیروهای سابق SDF و نیروهای مرتبط با اداره خودگردان قرار دارد. انتظار میرود دمشق در مرحله بعد نیروهای خود را وارد این مناطق کند و بخشی از نیروهای آسایش و SDF را در یک ساختار امنیتی مشترک ادغام کند. چنین ساختاری، حتی در صورت حضور گسترده نیروهای کرد، انحصار امنیتی سابق آنها را از بین خواهد برد.
قامیشلو اما همچنان پیچیدهترین بخش این روند است و ظاهراً هنوز توافق نهایی درباره نحوه استقرار نیروهای امنیتی حکومت در آن حاصل نشده است. با این حال، الگوی در حال شکلگیری در حسکه نشان میدهد که محتملترین گزینه، تشکیل یک نیروی امنیتی ترکیبی از نیروهای آسایش ادغامشده و نیروهای وابسته به دمشق، تحت فرماندهی حکومت مرکزی است.
همزمان، تحولات حوزه آموزش و زبان نیز نشان میدهد که امتیازات اعطاشده به کردها محدودتر از برخی گزارشهای اولیه است. کردی به عنوان یک زبان ملی شناخته شده، اما زبان رسمی آموزش همچنان عربی خواهد بود. دانشآموزان کرد سه جلسه آموزش زبان کردی و یک جلسه فعالیت هفتگی خواهند داشت و تنها برای یک سال میتوانند برخی دروس اجتماعی مانند تاریخ، جغرافیا و فلسفه را به کردی یا عربی دنبال کنند. بنابراین، برخلاف برخی گزارشهای اولیه، کردی به زبان رسمی آموزش در مناطق کردنشین تبدیل نشده است.
مجموع این تحولات نشان میدهد که توافق دمشق و SDF وارد مرحلهای شده که میتوان آن را «گذار از ادغام اسمی به ادغام عملی» نامید. دمشق در حال ایجاد ساختاری است که در آن ممکن است بخشی از نیروهای سابق SDF همچنان در نهادهای نظامی و امنیتی حضور داشته باشند، اما اختیار نهایی فرماندهی، کنترل امنیتی، انضباط نظامی، مرزها و زیرساختهای راهبردی به تدریج به حکومت مرکزی منتقل میشود.
از این منظر، تغییر وضعیت حسکه تنها یک جابهجایی نیرو نیست؛ بلکه بخشی از روند گستردهتر بازگشت اقتدار دولت مرکزی به مناطق کردنشین سوریه است. اگر همین الگو در قامیشلو، دیرک، رمیلان و سمالکا نیز اجرا شود، دمشق عملاً کنترل امنیتی سراسر منطقه تحت کنترل سابق SDF را به دست خواهد گرفت؛ در حالی که نیروها و چهرههای کرد بیشتر در نقش نیروهای ادغامشده و مدیران مدنی باقی خواهند ماند.
به بیان دیگر، آنچه اکنون در حسکه در حال وقوع است میتواند الگوی نهایی نظم جدید شمالشرق سوریه را نشان دهد: «حضور کردها در ساختار، اما فرماندهی در دست دمشق».
دیدگاه کاربران