به گزارش کردپرس، در دوران حکومت حزب بعث در سوریه، ورزش در مناطق کردنشین تنها یک فعالیت اجتماعی یا عرصهای برای رقابتهای ورزشی نبود، بلکه به ابزاری در چارچوب سیاستهای امنیتی و تمرکزگرایانه حکومت تبدیل شده بود. با این حال، تحولات پس از روی کار آمدن مدیریت خودگردان شمال و شرق سوریه، مسیر ورزش در این مناطق را دگرگون کرد؛ بهگونهای که امروز ورزش بهعنوان یکی از ابزارهای توسعه اجتماعی، مشارکت جوانان و حضور زنان در عرصه عمومی شناخته میشود.
از زمان تشکیل دولت سوریه، سیاستهای انکار هویت کردی بهتدریج در حوزههای مختلف از جمله ورزش اعمال شد. این روند با روی کار آمدن حزب بعث به اوج رسید و باشگاهها، ورزشکاران و فعالیتهای ورزشی در مناطق کردنشین تحت نظارت شدید دولت مرکزی قرار گرفتند. در این دوره، تمامی امور مربوط به باشگاهها، بودجه، مسابقات و لیگها از دمشق مدیریت میشد و باشگاههای محلی اختیار چندانی برای برنامهریزی و توسعه نداشتند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی اداره جوانان و ورزش مدیریت خودگردان، سیاست ورزشی حکومت بعث بیش از آنکه بر توسعه ورزش و استعدادهای جوانان استوار باشد، بر کنترل سیاسی و امنیتی تمرکز داشت. در همین چارچوب، تأسیس باشگاههایی با هویت و نام کردی مجاز نبود و برخی باشگاهها ناچار شدند نام خود را تغییر دهند. همچنین در انتخاب ورزشکاران برای تیمهای ملی سوریه، وابستگی سیاسی، ارزیابیهای امنیتی و روابط با حکومت، در بسیاری از موارد بر تواناییهای ورزشی اولویت داشت.
یکی دیگر از پیامدهای این سیاستها، محرومیت شمار زیادی از ورزشکاران کرد از حضور در تیمهای ملی بود. افزون بر این، سرمایهگذاری محدود دولت در زیرساختهای ورزشی مناطق کردنشین، بهویژه در منطقه جزیره، موجب شد بسیاری از رشتههای ورزشی فرصت رشد و توسعه پیدا نکنند. کمبود سالنها، ورزشگاهها و امکانات استاندارد نیز باعث شد بخشی از جوانان از ادامه فعالیت ورزشی دلسرد شوند.
با وجود این محدودیتها، باشگاههایی همچون «الجهاد» (قامشلو)، «الجزیره» و «الخابور» توانستند ورزشکاران موفقی را در رشتههایی مانند فوتبال، دوومیدانی، کشتی و ورزشهای رزمی به ورزش سوریه معرفی کنند؛ موفقیتی که در شرایط محدودیتهای گسترده، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
ورزش در آن دوره همواره زیر سایه سیاستهای امنیتی قرار داشت. مسابقات مهم با حضور گسترده نیروهای امنیتی برگزار میشد و استفاده از زبان کردی، نمایش پرچمها یا نمادهای مرتبط با هویت کردی در ورزشگاهها با محدودیتهای جدی مواجه بود. بسیاری از ورزشکاران و هواداران، این محدودیتها را از ویژگیهای ثابت فضای ورزشی آن دوران میدانند.
حادثه ورزشگاه قامشلو در مارس ۲۰۰۴، نقطه عطفی در تاریخ ورزش و حتی تحولات سیاسی کردهای سوریه به شمار میرود. در جریان دیدار تیم «الجهاد» از قامشلو با تیم «الفتوه» از دیرالزور، تنش میان هواداران دو تیم به درگیری کشیده شد. بنا بر گزارشها، پس از حمله هواداران الفتوه با شعارهای نژادپرستانه، نیروهای امنیتی حکومت بعث به سوی هواداران الجهاد تیراندازی کردند که در نتیجه آن دستکم ۹ نفر در داخل ورزشگاه جان باختند. این رویداد به اعتراضهای گسترده در مناطق کردنشین انجامید و از آن پس، فضای امنیتی حاکم بر ورزشگاهها بیش از گذشته تشدید شد.
با آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱، ورزش نیز مانند بسیاری از بخشهای دیگر کشور آسیب دید. لیگهای ورزشی متوقف شدند، بسیاری از زیرساختها تخریب شد و شمار زیادی از ورزشکاران و مربیان ناچار به ترک محل زندگی خود شدند.
در همین دوره، اتحادیه ورزشکاران کرد سوریه تشکیل شد و پس از استقرار مدیریت خودگردان در شمال و شرق سوریه، روند سازماندهی دوباره ورزش آغاز شد. نهادهای تخصصی جوانان و ورزش ایجاد شدند، ساختار تصمیمگیری از مدیریت متمرکز دمشق به سطح محلی منتقل شد و باشگاهها فعالیت خود را از سر گرفتند.
در سالهای بعد، لیگهای محلی دوباره راهاندازی شدند، شماری از ورزشگاهها و سالنهای ورزشی بازسازی یا نوسازی شدند، مسابقات پایه و استعدادیابی توسعه یافت و باشگاههایی که سالها فعالیتی نداشتند، بار دیگر وارد چرخه رقابت شدند. مسئولان مدیریت خودگردان میگویند که پس از روی کار آمدن این مدیریت، ورزش تنها عرصه رقابت نیست، بلکه ابزاری برای دور نگه داشتن جوانان از پیامدهای جنگ، تقویت همبستگی اجتماعی و سرمایهگذاری برای نسل آینده به شمار میرود.
یکی از مهمترین تغییرات این دوره، گسترش حضور زنان در ورزش بوده است. تیمهای فوتبال، بسکتبال و والیبال زنان تشکیل شدند و مسابقات ویژه زنان برگزار شد. همچنین مشارکت دختران و زنان در رشتههایی مانند کاراته، تکواندو، جودو، دوومیدانی و شطرنج افزایش یافته و زنان بیشتری بهعنوان مربی، داور و مدیر ورزشی در ساختارهای ورزشی فعالیت میکنند.
اداره جوانان و ورزش مدیریت خودگردان اعلام کرده است که افزایش مشارکت جوانان در فعالیتهای ورزشی یکی از مهمترین اهداف این نهاد به شمار میرود. بر همین اساس، برگزاری مسابقات مدارس، برنامههای تابستانی، طرحهای استعدادیابی و مسابقات میان تیمهای متعلق به اقوام و جوامع مختلف، با هدف پرورش نسل جدید ورزشکاران و تقویت همزیستی اجتماعی در دستور کار قرار گرفته است.
با وجود چالشهای اقتصادی، پیامدهای جنگ و کمبود امکانات، ورزش در کردستان سوریه همچنان یکی از حوزههای مهم اجتماعی محسوب میشود؛ حوزهای که از دوران کنترل کامل دولت مرکزی و سیاستهای امنیتی، به مرحلهای رسیده که مدیریت محلی آن را بخشی از برنامه توسعه اجتماعی، مشارکت جوانان و تقویت همبستگی میان ساکنان منطقه میداند.
منبع : هاوار
نظر شما