به گزارش کردپرس، نشریه آلمانی کورکتیو در یادداشتی تحلیلی با عنوان «آنچه وقتی میگوییم "کردها" از قلم میاندازیم» مینویسد که هویت کردی برخلاف تصور رایج، یک مفهوم یکپارچه و همگن نیست، بلکه مجموعهای از تجربههای تاریخی، زبانی، مذهبی، فرهنگی و سیاسی است که در بستر مرزهای کشورهای منطقه و نیز در میان جوامع مهاجر آن شکل گرفته است. به باور این نشریه، هرگونه تلاش برای معرفی «کردها» بهعنوان یک جامعه با هویتی واحد، تصویری ناقص از واقعیت ارائه میدهد.
کورکتیو معتقد است کردها طی یک قرن گذشته با دو نوع روایت متفاوت مواجه بودهاند؛ از یک سو دولتهایی مانند ترکیه، عراق و سوریه در دورههای مختلف با انکار، سرکوب یا محدود کردن هویت کردی تلاش کردهاند این هویت را به حاشیه برانند و از سوی دیگر، بخشی از رسانهها و محافل سیاسی غربی با نگاهی رمانتیک، کردها را بهعنوان مردمی یکدست، سکولار، دموکرات، متحد غرب یا صرفاً قربانی معرفی کردهاند. به نوشته این نشریه، هر دو روایت بخشی از واقعیت را نادیده میگیرند، زیرا جامعه کرد از تنوع گستردهای برخوردار است و نمیتوان آن را در قالب یک تصویر واحد خلاصه کرد.
این گزارش تأکید میکند که تجربه کرد بودن در هر بخش از مناطق کردنشین متفاوت است. کردهای ترکیه حافظه جمعی خود را از دههها سیاست انکار هویت، همانندسازی اجباری و درگیری میان دولت و حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) شکل دادهاند. در عراق، تجربه نسلکشی انفال، حکومت اقلیم کردستان، رقابتهای داخلی احزاب و اختلافات با بغداد، هویت سیاسی متفاوتی را پدید آورده است. کردهای سوریه سالها با محرومیت از حقوق شهروندی و سپس تجربه اداره خودگردان شمال و شرق سوریه روبهرو بودهاند و کردهای ایران نیز حوادثی مانند تجربه سیاسی مهاباد و اتفاقات سیاسی متفاوتی را در حافظه تاریخی خود حفظ کردهاند. از همین رو، کورکتیو مینویسد هرگاه پرسیده میشود «کردها چه میخواهند؟» نخست باید روشن شود منظور از «کردها» کدام بخش از این جامعه متکثر است.
به نوشته این نشریه، زبان نیز یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده این تفاوتهاست. کردی تنها یک زبان واحد نیست، بلکه گونههای مختلفی مانند کرمانجی، سورانی، زازاکی و هورامی را در بر میگیرد که در مواردی با خطهای متفاوت نوشته میشوند و همیشه برای گویشوران یکدیگر قابل فهم نیستند. این تفاوتهای زبانی بر ادبیات، رسانهها، فضای عمومی و حتی نحوه شکلگیری حافظه جمعی کردها تأثیر گذاشته است. از همین منظر، کورکتیو برخی شعارای معروف را که تلاش می کند کرد را یک واحد همگن معرفی میکنند، بیشتر بازتاب آرمانگرایی سیاسی میداند تا توصیفی از واقعیت اجتماعی.
کورکتیو همچنین بر تنوع مذهبی جامعه کرد تأکید دارد و یادآور میشود که کردها تنها مسلمانان سنی نیستند، بلکه ایزدیها، علویها، یارسانها، کردهای شیعه، مسیحیان و گروههای سکولار نیز بخشی از این جامعه را تشکیل میدهند. به باور این نشریه، پس از نسلکشی ایزدیها به دست داعش، بخشی از این جامعه بیش از گذشته بر هویت مستقل خود تأکید کرده است. برخی ایزدیها خود را کرد میدانند و برخی دیگر هویت ایزدی را مستقل از هویت کردی تعریف میکنند و هر دو دیدگاه باید محترم شمرده شود.
در بخش دیگری از این مقاله به تصویری که رسانههای غربی از زنان کرد پس از نبرد با داعش ساختهاند، پرداخته شده است. کورکتیو مینویسد حضور زنان مسلح در شمال سوریه، تصویری الهامبخش از زنان کرد در سطح جهان ایجاد کرد، اما تعمیم این تصویر به همه زنان کرد، نادیده گرفتن واقعیتهای متنوع جامعه کردی است. زنان کرد در اربیل، حلبچه، وان، قامشلو یا شهرهای اروپایی، تجربههای اجتماعی و سیاسی متفاوتی دارند و بسیاری از آنان همچنان با ساختارهای مردسالارانه دستوپنجه نرم میکنند.
این نشریه همچنین رقابتهای سیاسی درون جامعه کرد را یکی دیگر از نشانههای تنوع این جامعه میداند. به نوشته کورکتیو، اختلاف دیرینه میان حزب دموکرات کردستان عراق و اتحادیه میهنی کردستان تنها یک رقابت انتخاباتی نیست، بلکه ریشه در تفاوتهای تاریخی، منطقهای، اقتصادی و خانوادگی دارد. ادامه بنبست سیاسی پس از انتخابات پارلمانی اقلیم کردستان در سال ۲۰۲۴ نیز از نگاه این نشریه نشان میدهد که هویت مشترک کردی، الزاماً به معنای وحدت سیاسی نیست. همین وضعیت درباره اختلاف دیدگاه جریانهای مختلف کرد نسبت به تجربه اداره خودگردان شمال و شرق سوریه نیز صدق میکند.
کورکتیو در ادامه به انتقال این رقابتها به جوامع مهاجر اشاره کرده و برگزاری جداگانه جشنهای نوروز ۲۰۲۶ در شهرهای بن و فرانکفورت آلمان را نمونهای از بازتاب اختلافهای سیاسی کردها در اروپا میداند. این نشریه مینویسد حتی نمادهایی مانند پرچم اقلیم کردستان نیز از سوی همه جریانهای سیاسی کردی بهعنوان نماد مشترک همه کردها پذیرفته نشده است.
این مقاله همچنین به بحثهای شکلگرفته پیرامون هویت «دنیز اونداو»، فوتبالیست آلمانی با پیشینه کردی و ایزدی میپردازد. از نگاه کورکتیو، واکنشهای متفاوت به هویت او نشان میدهد که بخشی از مناقشات امروز جامعه کرد، نه بر سر اصل هویت کردی، بلکه بر سر نحوه تعریف و پذیرش هویت درون این جامعه است. به اعتقاد این نشریه، یک فرد میتواند همزمان آلمانی، کرد و ایزدی باشد و این چندگانگی نباید بهعنوان تناقض تلقی شود.
کورکتیو در جمعبندی تأکید میکند که کردها با وجود برخورداری از حافظه تاریخی مشترک و تجربه طولانی تبعیض و سرکوب، دارای زبانها، باورهای مذهبی، تجربههای سیاسی و چشماندازهای متفاوتی هستند. از نگاه این نشریه، شناخت واقعبینانه جامعه کرد مستلزم فاصله گرفتن؛ هم از روایتهای انکارکننده و هم از تصویرهای آرمانگرایانه است. به باور کورکتیو، آینده جامعه و سیاست کردی نه در همسانسازی اجباری، بلکه در پذیرش و پاسداشت تنوع درونی این جامعه و تبدیل آن به مبنایی برای همزیستی دموکراتیک نهفته است.

نظر شما