به گزارش کردپرس، بحران صادرات نفت عراق در پی اختلال گسترده در تردد نفتکشها از تنگه هرمز، بار دیگر خط لوله «کرکوک–جیحان» و مسیر صادرات نفت اقلیم کردستان از طریق ترکیه را به یکی از مهمترین گزینههای بغداد برای دور زدن بنبست فعلی تبدیل کرده است. گزارش تازه وبسایت اویل پرایس نشان میدهد دولت عراق اکنون با شتاب در حال احیای مسیرهای شمالی صادرات نفت است.این مسیر طی سالهای اخیر بهدلیل اختلافات بغداد و اربیل، حملات امنیتی و پروندههای حقوقی تقریباً از مدار خارج شده بود.
بر اساس این گزارش، تولید نفت عراق در ماه آوریل به حدود ۱.۳۹ میلیون بشکه در روز سقوط کرده؛ در حالی که پیش از آغاز بحران منطقهای و اختلال در هرمز، تولید این کشور بیش از ۴ میلیون بشکه در روز بود. اقتصاد عراق که بیش از ۹۰ درصد بودجه آن به درآمدهای نفتی وابسته است، اکنون بهدنبال مسیرهای جایگزین برای صادرات نفت خود میگردد.
خط لوله تاریخی «کرکوک–جیحان» قرار دارد؛ خطی به طول حدود ۹۶۰ کیلومتر که نفت میدانهای کرکوک را به بندر جیحان ترکیه در ساحل مدیترانه منتقل میکند و بزرگترین مسیر صادرات نفت شمال عراق به شمار میرود. این خط لوله از دهه ۱۹۷۰ فعال بوده، اما از سال ۲۰۱۴ بهدلیل حملات داعش، مشکلات امنیتی و سپس اختلافات نفتی میان بغداد و اربیل عملاً دچار وقفههای طولانی شد.
پس از آن، اقلیم کردستان با احداث خط لوله مستقل خود از میادین تقتق و تاوکه تا فیشخابور و اتصال آن به خط کرکوک–جیحان، صادرات نفت را بهصورت مستقل آغاز کرد؛ اقدامی که سالها محل تنش میان دولت مرکزی عراق و اربیل بود. این تنشها سرانجام در مارس ۲۰۲۳ پس از رأی دادگاه داوری بینالمللی به سود بغداد، به توقف صادرات نفت اقلیم از طریق ترکیه انجامید.
اکنون حران هرمز معادلات را تغییر داده است. بغداد و اربیل در مارس ۲۰۲۶ به توافقی موقت برای ازسرگیری صادرات نفت از مسیر جیحان دست یافتند. طبق این توافق، صادرات اولیه با ظرفیت حدود ۱۷۰ تا ۲۵۰ هزار بشکه در روز آغاز شده و عراق قصد دارد این رقم را به ۵۰۰ هزار بشکه در روز افزایش دهد.
همزمان، دولت عراق در تلاش است بخشی از خط لوله قدیمی کرکوک–جیحان را که سالها غیرفعال بوده بازسازی کند تا بتواند نفت کرکوک را مستقیماً و بدون عبور از زیرساختهای اقلیم کردستان به ترکیه منتقل کند. وزارت نفت عراق اعلام کرده بازسازی حدود ۱۰۰ کیلومتر از این مسیر در اولویت قرار گرفته است.
گزارش همچنین به رقابت ژئوپلیتیکی جدید پیرامون این مسیرها اشاره میکند. بهگفته این رسانه، چین حضور خود را در پروژههای زیرساختی انرژی عراق افزایش داده و شرکتهای چینی در طرحهای توسعه خطوط لوله شمال–جنوب عراق نقش فعالی پیدا کردهاند؛ موضوعی که میتواند موازنه نفوذ میان آمریکا، ترکیه و چین در بخش انرژی عراق را تغییر دهد.
در شرایطی که تنگه هرمز همچنان با ناامنی و محدودیت تردد روبهرو است، خط لوله اقلیم کردستان و مسیر کرکوک–جیحان بار دیگر به شریان حیاتی صادرات نفت عراق تبدیل شدهاند؛ البته آینده آن نهفقط به مسائل فنی و امنیتی، بلکه به سطح توافق سیاسی میان. بغداد، اربیل و آنکارا نیز وابسته خواهد بود
نظر شما