مناطق آزاد غرب کشور همچنان گرفتار در خوان اول

به گزارش خبرنگار کردپرس؛ پیشینه طرح موضوع مناطق آزاد در استان‌های کردنشین به بیش از دو دهه قبل و سال‌های پس از سقوط رژیم بعثی در عراق بازمی گردد. در آن سال‌ها مناطق آزاد تجاری _ صنعتی در کیش، قشم و چابهار در حاشیه خلیج فارس با سرعت شگفت انگیزی در حال توسعه و گسترش بودند و در فضای فکری جامعه به عنوان یک تجربه موفق برای ایجاد تحول و رونق اقتصادی در مناطق مرزی، مطرح بودند.

موضوع ایجاد مناطق آزاد در غرب کشور در نقاطی مانند مریوان، بانه، اورامانات، قصرشیرین و مهران خیلی سریع تبدیل به یک مطالبه فراگیر شد و در دهه 80 و 90 تبدیل به یکی از خواسته‌های مهم از مردم از مدیران ارشد استان‌ها و نمایندگان مجلس شد.

از میان این 5 منطقه، تنها اورامانات ناکام ماند و بقیه مناطق پس از دو دهه کشمکش و پیگیری، عاقبت در اردیبهشت 1400 و با حکم تشخیص مصلحت نظام به جمع مناطق آزاد کشور پیوستند و موجی از شادی و شعف، استان های کردنشین را فراگرفت‌. آن ایام مردم تحقق وعده‌های داده شده توسط مسئولین در زمینه ایجاد تحول چشمگیر، رونق فزاینده و گشایش‌های اقتصادی برای رفع مشکلات معیشتی مرزنشینان را بسیار نزدیک و قابل دسترس می‌دیدند. ولی روال کند پیشرفت کارها نشان داد که قصه پیشرفت و تحول در این مناطق سر دراز دارد.

  مناطق آزاد گرفتار در خوان «طرح جامع»

 علی رغم همه خوشبینی‌های اولیه، مناطق آزاد سه گانه در استان های کردنشین طی این 5 سال روندی فرسایشی و دشوار را طی کرده‌اند. طی این مدت فرایندهایی مانند تایید اساسنامه، تعیین معین برای مناطق آزاد، تعیین اعضای هیات مدیره، معرفی مدیرعامل، دریافت کد گمرکی و تملک اراضی محدوده مناطق آزاد به سرانجام رسیده است. و یکی از اتفاقات بسیار خوب، امکان واردات خودرو با پلاک مناطق آزاد و فراهم شدن امکان تردد این خودروها در سطح استان است که با استقبال گسترده ای روبرو شده است. 

 البته با همه این ها، دشوارترین مرحله کار یعنی، تصویب نهایی طرح‌ جامع هنوز به سرانجام نرسیده است. فرایند تهیه و تدوین طرح جامع از همان سال 1400 و 1401 در مناطق آزاد آغاز شد و از سال گذشته نیز روند تصویب این طرح ها جامع در شورای عالی مناطق آزاد آغاز شده است. طبق پیگیری‌های خبرگزاری کردپرس کلیات این طرح ها در کارگروه تخصصی شورای عالی مناطق آزاد به تصویب رسیده و قرار است پس از رفع برخی موارد، جهت تصویب نهایی به هیئت دولت ارسال شود. فرایندی که ممکن است چند ماه دیگر به طول بیانجامد.

مطالعات طرح جامع یک سند بالادستی و نقشه راه برای توسعه مناطق آزاد است و مبنای برنامه‌ریزی‌ها و فعالیت‌های این مجموعه ها در آینده خواهد بود. موارد مهمی مانند ترسیم چشم‌انداز اقتصادی، مأموریت ها، تعیین پهنه‌های صنعتی، تجاری، گردشگری، اداری، مسکونی، زیرساخت ها، نظام حمل‌ونقل و ... در قالب طرح جامع تهیه و تدوین می شود.

در واقع فعالیت اصلی مناطق آزاد در زمینه فراهم کردن زیرساخت ها و جذب سرمایه گذاران، پس از تصویب نهایی طرح جامع آغاز می شود.

ضرورت بازنگری فرایندهای اداری توسط شورای عالی مناطق آزاد

 تصویب مناطق آزاد بانه _ مریوان، قصرشیرین و مهران در سال 1400 با هدف ایجاد تحول مثبت در زندگی مردم منطقه و گشایش‌های اقتصادی برای رفع مشکلات معیشتی آنان صورت گرفت. طولانی شدن فرایند تصویب نهایی طرح‌های جامع، عملا اجرای برنامه های توسعه ای و جذب سرمایه گذار در مناطق آزاد را با مشکل مواجه کرده است. حتی پس از تصویب طرح جامع هم معلوم نیست هزینه های سنگین فراهم کردن زیرساخت ها در شرایط تحریم همه جانبه باید از کدام محل تامین شود.

طولانی شدن این روند بیش از هر چیز نشان دهنده نوعی ناکارآمدی آشکار و وجود موانع و مشکلات در روال های اداری و سازمانی مرتبط با مناطق آزاد در سطح ملی و استانی است و ضرورت اصلاح و تسهیل در این فرایندها و کاهش ناکارآمدی ها بیش از هر زمان دیگری احساس می شود.

گزارش: بهزاد خالوندی