10 اشتباه رایج در خرید و فروش شرکت و نکات آن

خرید و فروش شرکت تنها به یک نوع فعالیت یا حوزه تجاری محدود نمی‌شود. امروزه شرکت‌های پیمانکاری، شرکت‌های فعال در حوزه ابنیه و ساختمان، شرکت‌های انفورماتیک و فناوری اطلاعات، شرکت‌های خدماتی و همچنین شرکت‌های بازرگانی، هرکدام با توجه به سابقه، مجوزها، قراردادها و شرایط مالی خود در این بازار خرید و فروش قرار می‌گیرند. خرید و فروش شرکت های مختلف بازرگانی نیز به دلیل ارتباط با فعالیت‌های تجاری، قراردادهای تأمین و فروش، مجوزها و سوابق مالی، نیازمند بررسی دقیق و تخصصی است.

در هر معامله، صرف توافق بر سر قیمت و امضای چند سند نمی‌تواند تضمین‌کننده یک انتقال مطمئن باشد. پشت یک شرکت ممکن است سال‌ها سابقه فعالیت، بدهی، قراردادهای جاری، پرونده‌های حقوقی، مجوزها و تغییرات مدیریتی وجود داشته باشد که پیش از معامله باید به‌دقت بررسی شوند. به همین دلیل، یک اشتباه کوچک در بررسی یا انتقال شرکت می‌تواند هزینه‌ای بسیار بیشتر از مبلغ اولیه معامله ایجاد کند.

در ادامه، 10 اشتباه رایج در خرید و فروش شرکت را بررسی می‌کنیم؛ اشتباهاتی که ممکن است در معامله انواع شرکت‌های مختلف به خریدار و فروشنده کمک کند تا با آگاهی بیشتری مراحل معامله را طی کنند.

10 اشتباه رایج در خرید و فروش شرکت

اشتباهات زیادی ممکن است که در هنگام خرید و فروش شرکت رخ دهد که در ادامه مهترین آن ها را خواهیم گفت.

1-خرید شرکت بدون بررسی سوابق آن

یکی از مهم‌ترین اشتباهات، تصمیم‌گیری بر اساس اطلاعاتی است که فروشنده یا آگهی معامله ارائه می‌کند. سابقه ثبت شرکت، تغییرات اعضای هیئت‌مدیره و سهامداران، موضوع فعالیت و وضعیت فعلی شرکت باید از منابع معتبر بررسی شود.

2- نادیده گرفتن بدهی‌های مالیاتی و بیمه‌ای

بدهی‌های مالیاتی و بیمه‌ای از مهم‌ترین مواردی هستند که باید قبل از معامله بررسی شوند. انتقال مالکیت شرکت لزوماً به معنای از بین رفتن تعهدات قبلی آن نیست؛ در واقع، خود شخصیت حقوقی شرکت پس از انتقال سهام همچنان همان شرکت است و سوابق و تعهدات آن به‌سادگی محو نمی‌شوند.

3-اعتماد به مدارک بدون استعلام

دیدن تصویر اساسنامه، آگهی تأسیس یا آخرین تغییرات شرکت به‌تنهایی کافی نیست. یکی از اشتباهات رایج این است که خریدار مدارکی را که فروشنده ارائه کرده معتبر فرض می‌کند، بدون اینکه اطلاعات آن‌ها را با سوابق رسمی تطبیق دهد. باید مشخصات شرکت، شناسه ملی، شماره ثبت، آخرین تغییرات، صاحبان امضای مجاز و وضعیت سهامداران بررسی شود.

4-توجه بیش از حد به قیمت و بی‌توجهی به ارزش واقعی

قیمت پایین همیشه به معنای معامله مناسب نیست و قیمت بالا نیز الزاماً نشان‌دهنده ارزش واقعی شرکت نیست. ارزش یک شرکت می‌تواند تحت تأثیر عواملی مانند سابقه فعالیت، وضعیت مالی، دارایی‌ها، قراردادها، مجوزها، برند، بدهی‌ها و ظرفیت واقعی آن قرار بگیرد.

5-نادیده گرفتن قراردادها و تعهدات شرکت

ممکن است شرکتی در زمان فروش، قراردادهای فعال، تعهدات مالی، سفارش‌های در حال اجرا یا توافق‌هایی با مشتریان و تامین‌کنندگان داشته باشد. خریدار نباید فقط دارایی‌ها و مزایای شرکت را ببیند و تعهدات آن را نادیده بگیرد. بررسی قراردادها، تعهدات انجام‌نشده و غیره می‌تواند از بروز اختلافات بعدی جلوگیری کند.

6-بررسی نکردن وضعیت حقوقی شرکت

وجود پرونده‌های قضایی، اختلاف با شرکا، دعاوی مالی یا تعهدات حقوقی می‌تواند روی تصمیم خریدار تأثیر مستقیم داشته باشد. در فرآیند بررسی دقیق شرکت بهتر است وضعیت دعاوی، قراردادهای مهم، تعهدات شرکت و حقوق اشخاص ثالث بررسی شود.

7-امضای قرارداد ناقص

یکی دیگر از اشتباهات جدی، استفاده از یک قرارداد کلی و مشخص نکردن جزئیات معامله است. در قرارداد باید موضوع انتقال، مشخصات طرفین، میزان سهام یا سهم‌الشرکه، مبلغ معامله، نحوه پرداخت، زمان انتقال، تعهدات فروشنده و خریدار و تکلیف بدهی‌ها و تعهدات مشخص باشد.

8-عجله برای انتقال مالکیت

گاهی خریدار به دلیل جذاب بودن قیمت یا ترس از دست دادن شرکت، فرآیند بررسی را کوتاه می‌کند. این تصمیم ممکن است باعث شود اطلاعات مهمی قبل از انتقال کشف نشود. در مقابل، فروشنده نیز نباید برای دریافت سریع مبلغ معامله، بدون شفاف‌سازی تعهدات و شرایط انتقال اقدام کند.

9-نادیده گرفتن مجوزها، رتبه‌ها و امتیازات شرکت

اگر دلیل اصلی خرید یک شرکت، دسترسی به مجوز، رتبه، سابقه اجرایی، کارت یا ظرفیت خاصی است، باید همان مورد به‌صورت مستقل بررسی شود. برای مثال در شرکت‌های بازرگانی وضعیت مجوزها و شرایط فعالیت تجاری باید متناسب با هدف خریدار کنترل شود.

10-نداشتن برنامه مشخص بعد از خرید شرکت

برخی خریداران تصور می‌کنند با انتقال سهام، فرآیند خرید تمام شده است؛ در حالی که بعد از معامله ممکن است نیاز به تغییر مدیران، صاحبان امضا، آدرس، ساختار مدیریتی یا هماهنگ کردن امور مالی و اجرایی وجود داشته باشد. اگر از ابتدا مشخص شود که شرکت بعد از انتقال قرار است چه فعالیتی داشته باشد، اقدامات بعدی ساده‌تر خواهد بود.

جدول چک‌لیست خرید و فروش شرکت

برای اینکه بررسی‌ها منظم‌تر انجام شود، پیش از معامله موارد زیر را در یک چک‌لیست قرار داد:

چند نکته مهم برای خرید و فروش شرکت

برای کاهش ریسک معامله، چند نکته مهم را در نظر داشته باشید:

• بررسی را قبل از پرداخت مبلغ اصلی انجام دهید.
• اطلاعات فروشنده را با اسناد رسمی تطبیق دهید.
• بدهی‌های مالیاتی، بیمه‌ای و تعهدات شرکت را نادیده نگیرید.
• دلیل واقعی قیمت شرکت را مشخص کنید.
• قرارداد را متناسب با شرایط معامله تنظیم کنید.
• در معاملات مهم، از مشاور حقوقی و مالی متخصص کمک بگیرید.

سخن پایانی

10 اشتباه رایج در خرید و فروش شرکت معمولا از یک مسئله مشترک شروع می‌شوند: تصمیم‌گیری پیش از شناخت وضعیت شرکت. بررسی نکردن سوابق، بدهی‌ها، قراردادها، پرونده‌های حقوقی، مجوزها و مدارک رسمی می‌تواند معامله‌ای را که در ظاهر مناسب به نظر می‌رسد، به یک تعهد پرهزینه تبدیل کند.

از طرف دیگر، فروشنده نیز باید اطلاعات شرکت را شفاف ارائه کند و شرایط انتقال را به‌صورت دقیق در قرارداد مشخص کند. خرید و فروش موفق شرکت زمانی شکل می‌گیرد که قیمت، اسناد، تعهدات و شرایط انتقال همگی در کنار یکدیگر بررسی شوند.

بخش سوالات

1. مهم‌ترین اشتباه در خرید شرکت چیست؟

یکی از مهم‌ترین اشتباهات، خرید شرکت بدون بررسی کامل سوابق مالی، مالیاتی، بیمه‌ای، حقوقی و ثبتی آن است.

2. آیا بدهی‌های قبلی شرکت بعد از انتقال از بین می‌روند؟

خیر. انتقال سهام به‌خودی‌خود به معنای حذف سوابق و تعهدات شخصیت حقوقی شرکت نیست.

3. قبل از خرید شرکت چه مدارکی باید بررسی شود؟

اساسنامه، آگهی تأسیس و آخرین تغییرات، اطلاعات سهامداران و مدیران، اسناد مالی، سوابق مالیاتی و بیمه‌ای، قراردادهای مهم، مجوزها و سوابق حقوقی از جمله موارد مهم برای بررسی هستند.

4. آیا برای خرید شرکت به مشاور متخصص نیاز است؟

در معاملات مهم، استفاده از مشاور حقوقی، مالی یا ثبتی می‌تواند به بررسی دقیق‌تر اسناد، تعهدات و شرایط انتقال کمک کند؛ به‌خصوص زمانی که شرکت دارای سابقه فعالیت، بدهی، قرارداد، مجوز یا رتبه باشد.