سرنوشت معلمان و دانشآموزان کُرد در حلب و عفرین همچنان نامشخص است
به گزارش کردپرس، با وجود مطرح شدن موضوع ادغام نهادهای دولت موقت سوریه و مدیریت خودگردان و تأکید بر اینکه قرار نیست کارکنان این نهادها از کار برکنار شوند، هنوز درباره وضعیت معلمان، دانشآموزان، برنامههای آموزشی و نهادهای آموزشی کُرد در شیخ مقصود و اشرفیه حلب و منطقه عفرین تصمیم روشنی اعلام نشده است. این موضوع در حالی به یکی از پروندههای مهم مذاکرات میان دولت موقت سوریه و مدیریت خودگردان تبدیل شده که سال تحصیلی جدید در آستانه آغاز قرار دارد.
به نوشته آژانس خبری هاوار، در دوره فعالیت مدیریت خودگردان، سه زبان کُردی، عربی و سریانی بهعنوان زبانهای اصلی آموزش در مدارس مورد استفاده قرار میگرفت و هر یک از جوامع میتوانستند آموزش را به زبان خود دریافت کنند. در مناطق کُردنشین عفرین و محلههای شیخ مقصود و اشرفیه حلب نیز مدارس، مراکز تربیت معلم و دانشگاههایی با زبان آموزشی کُردی ایجاد شده بود.
با این حال، در روند ادغام نهادهای مدیریت خودگردان با ساختار دولت موقت سوریه، وضعیت کادر آموزشی این مناطق هنوز مشخص نشده است. بر اساس آمار ارائهشده، شمار معلمان و کارکنان آموزشی مرتبط با این مراکز به ۴ هزار و ۲۶۵ نفر میرسد.
در دو محله شیخ مقصود و اشرفیه حلب، ۱۳ مدرسه فعالیت داشتند که سه مدرسه مستقیماً زیر نظر مدیریت خودگردان و ۱۰ مدرسه نیز بهصورت مشترک میان مدیریت خودگردان و دولت موقت سوریه اداره میشدند. حدود ۲۵ هزار دانشآموز در مقاطع ابتدایی، متوسطه و دبیرستان در این مدارس تحصیل میکردند. همچنین مرکز تربیت معلم «شهید زوزان یوسف» نقش مهمی در آموزش و آمادهسازی معلمان داشت.
پیش از حملات اخیر به این دو محله، بیش از ۴۰۰ معلم که بخش عمده آنان زیر نظر نهاد آموزش و پرورش مدیریت خودگردان فعالیت میکردند، در مدارس این مناطق تدریس میکردند. با آغاز حملات در ابتدای سال جاری و آوارگی بخشی از ساکنان، روند آموزشی نیز متوقف شد.
پس از بازگشت آوارگان به خانههایشان در چارچوب توافق میان نیروهای دموکراتیک سوریه و دولت موقت، هیأتی از معلمان دو محله برای پیگیری وضعیت خود به مدیریت آموزش و پرورش حلب مراجعه کرد. به گفته این معلمان، آنها بهصورت مستقیم با «انیس قاسم»، مدیر آموزش و پرورش حلب، دیدار نکردند، بلکه وضعیت خود را با «حسن شکر» و «صفیه تلجه» از مسئولان دفتر وی در اداره توسعه اداری آموزش و پرورش حلب در میان گذاشتند. با این حال، پاسخهایی که دریافت کردند، به گفته معلمان، روشن و مشخص نبوده است.
معلمان همچنین اعلام کردند که صفیه تلجه از آنها خواسته است پروندههای خود را بار دیگر در قالب فایل اکسل ارسال کنند تا از سوی مدیریت حلب برای دمشق فرستاده شود. این درخواست موجب نگرانی معلمان شده است، زیرا آنها میگویند پروندههای خود را حدود چهار ماه پیش نیز ارسال کرده بودند و مشخص نیست چرا بار دیگر باید مدارک خود را ارائه کنند.
آموزش به زبان کُردی در حلب چگونه آغاز شد؟
آموزش به زبان کُردی در حلب سابقهای چند دههای دارد و به سالها پیش از آغاز قیام ۱۹ جولای بازمیگردد. در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، آموزش زبان کُردی بهصورت مخفیانه و در خانهها انجام میشد.
در سال ۲۰۱۲، مؤسسه زبان کُردی در بخش غربی شیخ مقصود افتتاح شد و با نظارت شش معلم متخصص، چهار نسل از دانشآموزان در این مرکز آموزش دیدند. هفت ماه بعد، در پی حملات به دو محله، روند آموزش متوقف شد، اما در سال ۲۰۱۳ آموزش به زبان کُردی از سر گرفته شد و در سال ۲۰۱۴ زبان کُردی وارد برنامه درسی مدارس شد.
در سال ۲۰۱۶، با آغاز دوباره حملات به شیخ مقصود و اشرفیه، کلاسهای زبان کُردی در زیرزمین ساختمانها برگزار میشد. پس از آن نیز فعالیتهای آموزشی زیر نظر کمیته آموزش و جامعه دموکراتیک ادامه یافت.
پس از آوارگی ساکنان عفرین به دلیل حملات ترکیه و نیروهای وابسته به آن در سال ۲۰۱۸ و انتقال شمار زیادی از آنان به حلب، ساختمانی در بخش غربی شیخ مقصود برای آموزش به زبان کُردی اختصاص داده شد. این ساختمان در سال ۲۰۲۰ بهعنوان مدرسه تعیین و به نام «قهرمان عفرین» نامگذاری شد. برنامه درسی این مدرسه بر اساس برنامه آموزشی اداره خودگردان بود.
با افزایش شمار دانشآموزان، در سال ۲۰۲۲ مدارس «آواشین دمهات» و «جودی آمانوس» نیز افتتاح شدند. یک سال بعد، مرکز تربیت معلم «زوزان یوسف» نیز فعالیت خود را آغاز کرد.
وضعیت آموزش در عفرین پیش از اشغال
در منطقه عفرین نیز پیش از اشغال این منطقه توسط ترکیه، نخستین مدارس، مراکز تربیت معلم و دانشگاههایی که در آنها به زبان کُردی آموزش داده میشد، ایجاد شده بود.
در ۶ ژانویه ۲۰۱۱ نخستین مدرسه زبان کُردی در سطح مناطق کردستان سوریه در روستای «دیرقلیه» افتتاح شد. این مدرسه با نام «شهید فوزی» فعالیت خود را آغاز کرد و پس از آن، ۳۱۸ مدرسه در مقاطع ابتدایی، متوسطه و دبیرستان در منطقه ایجاد شد. حدود ۵۰ هزار دانشآموز در این مدارس تحصیل میکردند و شمار معلمان و کارکنان آموزشی نیز به ۳ هزار و ۷۱۲ نفر رسیده بود. در کنار مدارس دولتی، دهها مدرسه خصوصی نیز فعالیت داشتند.
در سال ۲۰۱۴، مرکز تربیت معلم «ویان آمارا» با ۱۱ رشته افتتاح شد. حدود ۵۰۰ دانشآموز در این مرکز تحصیل میکردند و آموزش آنان توسط ۸۲ معلم و دهها کارمند انجام میشد.
در اوت ۲۰۱۵ نیز دانشگاه عفرین با دانشکدههای پزشکی، مهندسی الکترومکانیک، ارتباطات، اقتصاد، کشاورزی و ادبیات کُردی افتتاح شد. پیش از آغاز حملات، ۴۶۹ دانشجو در این دانشگاه تحصیل میکردند که ۵۱ استاد و نزدیک به ۲۰ کارمند مسئولیت آموزش و امور اجرایی آن را بر عهده داشتند.
با آغاز حملات ترکیه و نیروهای وابسته به آن، روند آموزش در عفرین متوقف شد و مراکز آموزشی غارت یا تخریب شدند. همچنین برخی از این مراکز توسط نیروهای ترکیه و گروههای وابسته به آن به پایگاههای نظامی تبدیل شدند.
بر اساس اطلاعاتی که سازمان حقوق بشر عفرین-سوریه در اختیار این رسانه قرار داده است، در جریان این تحولات ۶۵ معلم زبان کُردی ربوده شدند.
در شرایط کنونی و با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی جدید، سرنوشت این زیرساخت آموزشی و بهویژه وضعیت معلمان، دانشآموزان و ادامه آموزش به زبان کُردی در حلب و عفرین همچنان یکی از مسائل حلنشده در روند مذاکرات میان مدیریت خودگردان و دولت موقت سوریه محسوب میشود.
دیدگاه کاربران