سامانه جامع آماری جهت ردیابی کودکان بازمانده از تحصیل در آذربایجان غربی وجود ندارد

به گزارش کردپرس، استان آذربایجان غربی با کسب رتبه 28 کشوری در بین 31 استان، جز چهار استان آخر از لحاظ شاخص آموزشی است. نبود سامانه جامع آماری به منظور ردیابی کودکان بازمانده از تحصیل وعدم تخصيص اعتبار لازم جهت شناسايي، جذب و نگهداشت این کودکان در کنار عواملی چون فقر اقتصادی، به کارگیری کودکان در مشاغل روستایی و کاذب شهری، تعصبات فرهنگی و قومی نسبت به تحصیل دختران... باعث شده تا این استان آمار بالایی از دانش آموزان بازمانده از تحصیل را داشته باشد.

خبرنگار کردپرس، در گفت و گو با مدیر کل آموزش و پرورش آذربایجان غربی به زوایای مختلف ترک مدرسه و بازماندن دانش آموزان این استان از تحصیل پرداخته است که در ادامه می خوانید؛

چرا دانش آموزان در آذربایجان غربی ترک تحصیل می کنند؟

مدیر کل آموزش و پرورش با اشاره به اینکه شکل استان طولی وکوهستانی است و فاصله بین روستاها وشهرهای اصلی زیاد است تاکید کرد: به علت کم بودن دانش آموزان امکان تشکیل کلاس و مدرسه ی جداگانه برای آنها وجود ندارد. لذا دانش آموزان مجبور به شرکت در کلاسهای مختلط می شوند که در شهرهایی مثل سردشت اولیا اجازه ادامه تحصیل به آنها نمی دهند.

وی افزود: همچنین استفاده از کودکان در مشاغل محلی روستاها (کشاورزی ، دامپروری،فرش بافی و کول بری و ....) و مشاغل کاذب شهری در جهت مشارکت در تامین معاش خانواده ها، وجود تعصبات قومی در بعضی از مناطق نسبت به تحصیل دختران، ممانعت والدین به علت بد سرپرستی آنان (عواملی از جمله اعتیاد والدین، محکومیت های جزایی و ...)، کمبود یا نبود مدارس استثنایی و مراکز بهبود اختلالات یادگیری در مناطق که باعث خروج کودکان مذکور از چرخه آموزشی و یا منجر به افت تحصیلی شده که در نهایت منجر به ترک تحصیل آنان می شود.

محمدی ادامه داد: وجود دانش آموزان با كبر سني و عدم امكان تحصيل در مدارس روزانه و عادي دولتي وازدواج در سنین پایین در شهر هایی چون مرحمت آباد.. نیز وجود دارد.

بیشترین و کمترین دانش آموزان بازمانده از تحصیل در شهرهای آذربایجان غربی

محمدی با اشاره به بیشترین و کمترین بازماندگان از تحصیل در شهرهای آذربایجان غربی، بیان کرد: بیشترین باز مانده از تحصیل در سال تحصیلی 98-97 به ترتیب منطقه در دوره ابتدایی شهرهای (ماکو،چالدران، شوط) و دوره اول متوسطه شهرهای (سلماس،خوی، ناحیه )2 و در دوره دوم متوسطه نیز شهرهای(ناحیه 2، ناحیه یک، خوی) گزارش شده است.

همچنین کمترین باز مانده از تحصیل در سال تحصیلی 98-97 به ترتیب منطقه در دوره ابتدایی شهرهای (کشاورز، مرحمت آباد، انزل) در دوره اول متوسطه شهرهای(کشاورز، مرحمت آباد،انزل) و در دوره دوم متوسطه هم شهرهای(کشاورز، مرحمت آباد و پلدشت) قرار دارند.

بیشترین فراوانی بازماندن از تحصیل دانش آموزان عشایر در مقطع ابتدایی است

محمدی در خصوص وضعیت دانش آموزان عشایر استان گفت: تعداد کل دانش آموزان 35234 نفر است که از این تعداد 333 نفر بازمانده مقطع ابتدایی هستند که تا کنون 59 نفر جذب شده اند و 270 نفر بازمانده متوسطه اول که تا کنون31 نفر جذب شده اند و از 100 نفر دانش آموز بازمانده متوسطه دوم نیز 12 نفر جذب شده اند.

وی ادامه داد: تعداد مدارس سطح استان 644 باب است و مدرسه عشایر چادری در سطح استان نداریم و بیشتر مدارس به شکل کانکسی و خشتی و گلی هستند. همچنین 2هزار و 334 نفر معلم عشایر شامل 782 نفر همکار زن و 1552 نفر همکار مرد داریم .

به دختران روستایی اجازه تحصیل در مدارس مختلط را نمی دهند

مدیر کل آموزش و پرورش با اشاره به اینکه از لحاظ آماری تفاوتی معناداری بین دانش آموزان دوره ابتدایی روستایی و شهری در باز ماندن از تحصیل درسطح استان وجود ندارد اظهار داشت: در مجموع تعداد دختران بازمانده از تحصیل در بعضی مناطق به اندازه 3 الی 4 درصد بیشتر است. اما در دوره متوسطه اول در بعضی از مناطق علی الخصوص مناطق کردنشین مختلط بودن مدارس و ضعف فرهنگی و.. .. باعث ترک تحصیل دانش آموزان دختر شده است. در مقطع متوسطه در بیشتر روستاها به خاطر دلایل فرهنگی همچنان مخالف تحصیلات دختران هستند و همچنین در برخی مناطق و روستاها اولیای دانش آموزان اجازه تحصیل در مدارس مختلط را در مقطع متوسطه اول به دختران دانش آموز نمی دهند.

بازگشت 3 هزار و 292 دانش آموز بازمانده از تحصیل آذربایجان غربی در 5 سال اخیر

ابراهیم محمدی در خصوص تعداد دانش آموزان باز مانده از تحصیل در استان آذربایجان غربی در پنج سال اخیر اظهار داشت: کل بازماندگان از تحصیل در دوره ابتدایی و متوسطه در پنج سال اخیر در سطح استان21هزار و415 نفر بود که تعداد6 هزار و 874 نفر ابتدایی و14هزار و541 نفر هم متوسطه بوده که از این میزان 2هزار و 107 نفردر ابتدایی و یک هزار و185 نفر در متوسطه شناسایی و جذب شدند.

همچنین 4 هزار و 767 نفراز دانش آموزان ابتدایی، به علت مهاجرت و فوت شناسایی نشده اند. با توجه به اینکه آمار بازماندگان از تحصیل هر استان در هر سال تحصیلی توسط معاونت آموزش ابتدایی وزارت متبوع ارسال می شود لذا تاکنون این آمار برای سال تحصیلی 98-97 آموزش ابتدایی ارسال نشده است.

اسامی کودکان سال اولی بازمانده از تحصیل در اسفند ماه مشخص می شود

مدیر کل آموزش و پرورش آذربایجان غربی گفت: وزارت آموزش و پرورش اسامی اسمی کودکان 6 ساله متولد استان را که در سال تحصیلی 98-97 می بایست در مدارس سطح استان مشغول به تحصیل باشند را از سازمان ثبت احوال کشوری دریافت کرده و پس از مقایسه با اسامی دانش آموزان ثبت نام شده در سیستم ثبت نام دانش آموزی آموزش و پرورش ، اسامی آن عده ای از کودکان را که در لیست ثبت احوال موجود بوده ولی در سیستم ثبت نام آموزش و پرورش موجود نیست را طی فایلی به اداره کل آموزش و پرورش استان ارسال می نماید که تاکنون این آمار وصول نگردیده است. ( در جریان اسفند ماه ارسال می شود ) دریافت آمار اسمی کودکان لازم التعلیم بخاطر محرمانه بودن آن از اداره ثبت و احوال استان مقدور نیست.

اقدامات آموزش و پرورش آذربایجان غربی برای بازگشت بازماندگان از تحصیل

محمدی تصریح کرد: در سال تحصیلی 96-97 و تا دی ماه سال تحصیلی 97-98 تعداد 1335 نفر دانش آموز در مقطع ابتدایی بازمانده از تحصیل جذب شده و 1185 نفر در مقطع متوسطه استان تا کنون به چرخه آموزش باز گشتند .

وی در خصوص اقدامات آموزش و پرورش در این راستا گفت: تشکیل کمیته انسداد مبادی بیسوادی استان در اداره کل، تشکیل کمیته انسداد مبادی بیسوادی در سطح مناطق 24 گانه آموزشی استان، برگزاری کلاس های یک ماهه آمادگی ویژه مناطق دو زبانه( مناطق روستایی و حاشیه شهرها ) برای نوآموزان به منظور ارتقاء پوشش تحصیلی در پایه اول ( ارتقا نرخ جذب خالص)، برگزاری کلاس های آمادگی یک ساله در طول سال تحصیلی جاری جهت افزایش پوشش تحصیلی و جلوگیری از افت تحصیلی در پایه اول ( ارتقاء نرخ جذب خالص )، ثبت نام نوآموزان پیش دبستانی در کلاس های چند پایه (ارتقاء نرخ جذب خالص)،طراحی، تهیه و توزیع محتوای آموزشی مخصوص نوآموزان دوره پیش دبستانی در سطح استان، تدوین برنامه عمل در استان برای اجرای طرح انسداد مبادی بیسوادی، پیگیری مصوبات شورای آموزش و پرورش استان از طریق استانداری در رابطه با موضوع انسداد مبادی بیسوادی توسط معاونت آموزشی استان که بر این اساس وظایف تعیین شده برای دستگاه های اجرایی در رابطه با طرح مذکور با امضای معاون سیاسی،امنیتی و اجتماعی استانداری ابلاغ شده است.

وی ادامه داد: تهیه و تدوین و ارسال حدود انتظار فعالیت در خصوص طرح انسداد مبادی بیسوادی شامل جذب کودکان بازمانده از تحصیل و جلوگیری از بوجود آمدن ترک تحصیلی جدید در جهت ارتقاء پوشش تحصیلی واقعی به مناطق آموزشی استان، احصا آمار عددی مرگ و میر و همچنین آمار جمعیت گروه سنی مدرسه رو، از ثبت احوال استان و تحلیل وضع موجود و پایش مستمر ( تحلیل وضع موجود با محاسبه و تحلیل شاخص های آموزشی )در خصوص ارتقا پوشش تحصیلی استان، تهیـه و خرید و توزیع رایگان کتـب درسی مـورد نیاز بـرای کودکان جـذب شده بازمانده از تحصیـل در سـال تحصیلی جاری از جمله اقدامات آموزش و پرورش آذربایجان غربی برای بازگشت بازماندگان از تحصیل بوده است.

محمدی تاکید کرد: ارسال تقویم اجرایی برنامه انسداد مبادی بیسوادی به مناطق آموزش استان در جهت تدوین برنامه عمل منطقه ای و هماهنگی و تلاش بیشتر در راستای رسیدن به اهداف مورد نظر طرح،برنامه ریزی در خصوص نگهداشت کودکان جذب شده در سال تحصیلی جاری با جذب اعتبارات مالی لازم برای تهیه و توزیع رایگان بسته های مشوقی ( تهیه و خرید پوشاک، نوشت افزار و .... ) مورد نیاز بـرای کودکان جـذب شده بازمانده از تحصیـل، اختصاص معلم و آموزش در مدارس روستایی زیر حد نصاب (مدارس با آمار جمعیتی زیر 5 نفر دانش آموز) و تشکیل کلاس در مدارس با جمعیت دانش آموزی یک تا ده نفر ، اجرای طرح خیرین آموزشی در مدارس ،اجرای طرح ها و برنامه های ویژه به منظور رفع نواقصات یادگیری دانش آموزان در راستای جلوگیری از ترک تحصیلی جدید،برنامه ریزی و سعی در خصوص توسعه مراکز خدمات درمان و بهبود اختلالات یادگیری در سطح استان و ایجاد مراکز جدید و همچنین ارجاع و ارائه خدمات به دانش آموزان در مراکز موجود در سطح استان در سال تحصیلی 98-97 انجام گرفته است.

دشوارهای بازگرداندن دانش آموزان به مدرسه

مدیر کل آموزش و پرورش استان اظهار داشت: استفاده از کودکان در مشاغل محلی روستاها (کشاورزی ، دامپروری ، فرش بافی و کول بری و ....) به علت فقر اقتصادی و جلوگیری از تحصیل کودکان مذکور توسط اولیاء یکی دیگر ازدلایل ترک تحصیل دانش آموزان و کاهش پوشش تحصیلی استان است.

وی افزود: وجود تعصبات قومی در بعضی از مناطق نسبت به تحصیل دختران ،عدم وجود انگیزه لازم در دختران برای ادامه تحصیل به دلیل کافی نبودن و یا در دسترس نبودن مدارس اول متوسطه در مناطق محروم و روستایی،عدم تخصیص اعتبارات کافی (حداقل مانند طرح فرد به فرد سواد آموزی) برای همکاران جهت ایجاد انگیزه برای شناسایی و جذب و نگهداشت کودکان بازمانده از تحصیل یکی از دلایل عدم تحقق جذب 100درصدی کودکان بازمانده ازتحصیل است. عدم وجود سامانه جامع آماری به منظور ردیابی کودکان بازمانده از تحصیل، مختلط بودن کلاسهای دوره دوم ابتدایی بویژه در پایه های پنجم و ششم روستایی و تدریس توسط معلمان مرد به دلیل مرزی بودن روستاها و مشکل ایاب و ذهاب معلمان خواهر که سبب ترک تحصیل و بازمانده شدن دانش آموزان می شود.

محمدی تاکید کرد: عدم وجود قوانین مستحکم و التزام آور جهت همکاری و استفاده از ظرفیت های سایر نهادها و سازمانهای دولتی و غیر دولتی، کمبود مدارس استثنایی و مراکز بهبود اختلالات یادگیری در مناطق که باعث خروج کودکان مذکور از فعالیتهای آموزش و پرورش و یا در صورت حضور این دانش آموزان در کلاسهای درس باعث اختلال در امر آموزش را منجر شده است.

وی ادامه داد: عدم ارائه آمار دقیق جمعیت متولدین، مرگ ومیر و مهاجرین از طرف ثبت و احوال با توجه به شرایط ثبت نام دوره ابتدایی که متولدین نیمه دوم هرسال و نیمه اول سال بعد را شامل می شود. که عدم وجود آمار دقیق مذکور برنامه ریزی ها را برای شناسایی و جذب کودکان بازمانده از تحصیل و استخراج عملکرد دقیق استان در بحث پوشش تحصیلی را با مشکل مواجـه می نماید. وجود دانش آموزان با كبر سني و عدم امكان تحصيل در مدارس روزانه و عادي دولتي،عدم تخصيص اعتبار لازم جهت شناسايي،جذب و نگهداشت كودكان بازمانده از تحصيل هم هست.

وی در خصوص جریمه نقدی والدینی که کودکان خود را از تحصیل باز می دارند گفت: فرستادن پیام در خصوص قطع یارانه های خانوارهایی که کودکانشان را از تحصیل بازمی دارند انجام شده است و با هماهنگی فرمانداری وبه دادگاه معرفی شده اند ولی تاکنون رأیی در خصوص جریمه نقدی اعمال نگردیده و فقط الزام اولیا به موافقت با ادامه تحصیل فرزندشان صادر شده است.

غیر قابل شناسایی بودن دانش آموزان بازمانده از تحصیل و مغایرت آمار

محمدی در این خصوص تصریح کرد: 53 هزارنفر بازمانده آماری است که ثبت احوال به آموزش و پرورش اعلام کرده که در استان آذربایجان غربی متولد شده اند، ولی در بازه زمانی 6 تا 16 سال که باید وارد چرخه آموزش شوند به علل متفاوت مثل فوت یا مهاجرت ویا تحصیل در استان های دیگر این افراد از چرخه آموزش استان خارج شده اند و در نهایت آمار اسمی 21 هزار بازمانده آمار اعلامی وزارت آموزش و پرورش است.

مدر کل آموزش و پرورش اسان گفت: از 6 هزار دانش آموز باز مانده از تحصیل در مقطع ابتدایی تنها 2 هزار نفر شناسایی شده اند. وزارت آموزش و پرورش اسامی اسمی کودکان 6 ساله و7تا11 ساله متولد استان را که در سال تحصیلی 98-97 می بایست در مدارس سطح استان مشغول به تحصیل باشند را از سازمان ثبت احوال کشوری دریافت کرده و پس از مقایسه با اسامی دانش آموزان ثبت نام شده در سیستم ثبت نام دانش آموزی آموزش و پرورش ،اسامی آن عده ای از کودکان را که در لیست ثبت احوال موجود بوده ولی در سیستم ثبت نام آموزش و پرورش موجود نیست را طی فایلی به اداره کل آموزش و پرورش استان ارسال می نماید.

وی افزود: اداره آموزش ابتدایی اداره کل پس از بررسی لیست مذکور،اسامی را با توجه به محل تولد هر کودک طی نامه ای به مناطق 24 گانه آموزش استان ارسال می نماید که پاسخ و فعالیت انجام یافته توسط مناطق بررسی و جمعبندی می گردد.البته لازم به ذکر است که این اسامی با توجه به اینکه مربوط به سال تولد و محل تولد کودک (یعنی 6 الی 11سال پیش است) و آدرس ذکر شده برای هر کودک ممکن است در چند سال تغییر یافته که این تغییر آدرس متاسفانه در سیستم ثبت احوال کشور عوض نشده و همچنین بسیاری از این کودکان موجود در لیست فاقد آدرس بوده و یا دارای آدرس ناقص هستند. کار شناسایی این قبیل از کودکان را دشوار و در برخی از موارد ناممکن می سازد.

محمدی با اشاره به اینکه اطلاعات ثبت شده در اداره ثبت مربوط به لحظه تولد کودک است، تاکید کرد: لذا تغییر مکان و یا مهاجرت و ... در این اسامی لحاظ نگردیده و همچنین وضعیت جسمانی و ذهنی کودکان از قبیل معلولیت،استثنایی بودن و....نیز لحاظ نمی گردد.. ضمناً دریافت آمار اسمی کودکان لازم التعلیم بخاطر محرمانه بودن آن از اداره ثبت و احوال استان مقدور نیست که این عوامل کار شناسایی این قبیل از کودکان را مشکل و در اکثر مواقع غیر ممکن می سازد.

گفت و گو از تانیا شعفی