چگونه از تخریب و پوسیدگی درب و پنجره ساختمان در برابر باران و آفتاب جلوگیری کنیم؟

هنگام طراحی یا بازسازی نمای ساختمان، بیشترین تمرکز اغلب روی متریال سنگ، آجر یا نورپردازی قرار می‌گیرد؛ با این حال، ورودی‌ها و بازشوها یعنی درب ورودی و پنجره‌ها آسیب‌پذیرترین نقاط یک سازه در برابر عوامل جوی هستند.

بارش مستقیم باران‌های اسیدی، برف‌های سنگین زمستان و تابش فرابنفش (UV) خورشید در تابستان، در درازمدت موجب پوسته شدن رنگ درب‌های فلزی، زنگ‌زدگی لولاها، فرسودگی چوب و حتی نفوذ آب و نم به کلاف پنجره‌ها می‌شود. ترمیم این آسیب‌ها نه تنها هزینه سنگینی به همراه دارد، بلکه به مرور جلوه بصری نمای سازه را نیز کدر می‌کند.

مهندسان معماری برای پیشگیری از این افت کیفیت و صرفه‌جویی در هزینه‌های نگهداری، از المان‌های معماری تحت عنوان باران‌گیر (Canopy / Awning) استفاده می‌کنند. در این مقاله به بررسی مهندسی این سازه، تفاوت متریال‌ها و استانداردهای یک محافظ استاندارد بالای درب و پنجره می‌پردازیم.

چرا درب و پنجره‌های ساختمانی دچار پیری زودرس می‌شوند؟

تغییرات دمایی و برخورد مستقیم رطوبت، دو عامل اصلی تخریب بازشوهای ساختمانی هستند. وقتی آب باران روی لبه‌های فوقانی درب و فریم پنجره جمع می‌شود، به مرور درزگیرها و لاستیک‌های آب‌بندی را از بین می‌برد و با نفوذ به لایه‌های زیرین، باعث ایجاد شوره و نم در دیوارهای داخلی می‌گردد. از سوی دیگر، در فصل گرم سال تابش شدید آفتاب منجر به رنگ‌پریدگی، تاب برداشتن پروفیل‌ها و داغ شدن بیش از حد شیشه‌ها می‌شود که مصرف انرژی کولرها را افزایش می‌دهد.

نصب یک پیش‌آمدگی محافظ در تراز بالایی درب، پنجره یا حتی کنتورها و کمپرسورهای کولر گازی، اولین خط دفاعی ساختمان در برابر این فرسایش است.

بررسی انواع باران‌گیر؛ کدام متریال برای اقلیم ایران مناسب‌تر است؟

باران‌گیرها از نظر متریال سازه (براکت) و پوشش سقف به چند دسته تقسیم می‌شوند:

1. باران‌گیرهای پلاستیکی سنتی: ارزان‌قیمت هستند اما در برابر بادهای شدید، تغییرات شدید دما و سنگینی برف مقاومت پایینی دارند و پس از چند سال دچار شکستگی یا تغییر شکل می‌شوند.
2. سایبان‌های پارچه‌ای: با اینکه انعطاف دارند، اما در اثر رطوبت دچار پوسیدگی می‌شوند و نیازمند شست‌وشو و نگهداری مداوم هستند.
3. باران‌گیرهای پیش‌ساخته فلزی: در معماری مدرن، استانداردترین گزینه سازه‌های فلزی با اتصالات پیچ‌ومهره‌ای هستند. استفاده از ورق‌های فولادی فرم‌یافته با برش لیزری در پایه براکت‌ها، علاوه بر مقاومت در برابر طوفان، هماهنگی بی‌نظیری با متدهای طراحی روز ایجاد می‌کند.

اجزای فنی و استانداردهای یک باران‌گیر اصولی

یک سازه محافظ بالای درب و پنجره زمانی کارایی لازم را دارد که مشخصات فنی زیر در آن رعایت شده باشد:

• پوشش سقف عایق و مقاوم: استفاده از ورق‌های پلی‌کربنات چندجداره یا دوجداره با لایه محافظ UV، بهترین انتخاب است. این پوشش در برابر ضربات تگرگ مقاوم بوده، عایق حرارتی است و نور ملایم را بدون انتقال اشعه مخرب خورشید عبور می‌دهد.
• پایه‌ها و براکت‌های فولادی: پایه‌های نگهدارنده باید توان تحمل بار برف و بادهای مقطعی را داشته باشند. استفاده از تکنولوژی برش لیزری باعث می‌شود طرح‌های اسلیمی یا مدرن بدون ایجاد پلیسه روی فلز پیاده‌سازی شوند.
• رنگ‌آمیزی کوره‌ای الکترواستاتیک: برای جلوگیری از زنگ‌زدگی براکت‌های فلزی در آب‌وهوای مرطوب و بارانی، سازه باید با رنگ پودری کوره‌ای پوشش داده شود تا ماندگاری و درخشندگی خود را تا سال‌ها حفظ کند.
• زهوار و درزگیر آلومینیومی: حضور فریم‌های آلومینیومی در لبه‌ها مانع از نفوذ آب به شکاف میان دیوار و سایبان می‌شود و هدایت قطرات آب را به صورت مهندسی‌شده میسر می‌سازد.

انتخاب یک سازه پیش‌ساخته مهندسی‌شده

اگرچه در گذشته این المان‌ها به شکل کارگاهی و جوشکاری دستی ساخته می‌شدند، اما امروزه استفاده از انواع بارانگیر به دلیل دقت بالا در ابعاد، نصب بدون نیاز به تخریب (به شکل پیچ و رول‌پلاک) و تطابق با استانداردهای نظام مهندسی، به انتخابی استاندارد برای طراحان و مالکان ساختمان تبدیل شده است.

در میان تولیدکنندگان برتر کشور، گروه صنعتی بزرگمهر با تکیه بر نیم قرن تجربه در ساخت انواع سازه‌های پیش‌ساخته، درب‌های فلزی و سایبان‌های ساختمانی، نسل جدیدی از باران‌گیرهای فلزی مدولار را عرضه کرده است. این محصولات با داشتن برش‌های لیزری متنوع، تنوع رنگ متناسب با نمای ساختمان، پوشش مقاوم پلی‌کربنات و قابلیت نصب سریع، خیال مالکان را از بابت حفظ زیبایی و دوام بازشوهای ساختمانی برای چندین دهه آسوده می‌سازند.