سایه تنش قومی بر آینده شمال شرق سوریه؛ عرب‌ها و کردها چه می‌خواهند؟
به گزارش کردپرس، اعتراضات هم‌زمان عرب‌ها و کردها در استان حسکه سوریه نشان می‌دهد روند ادغام شمال شرق سوریه در ساختار دولت مرکزی هنوز با مطالبات متعارض جوامع محلی روبه‌رو است؛ عرب‌ها خواهان تسریع در اعمال حاکمیت دمشق و پایان ساختارهای موازی هستند و کردها نسبت به از دست رفتن حقوق زبانی و فرهنگی خود در پی بازگشت نهادهای دولتی هشدار می‌دهند.
به گزارش نشریه «نیوعرب»، صدها نفر روز جمعه در شهر حسکه در تظاهراتی با عنوان «جمعه برای بازگرداندن حاکمیت» به خیابان آمدند و خواستار اعمال کامل حاکمیت دولت سوریه بر این استان شدند. این تجمع پس از نماز جمعه در مسجد ابوبکر صدیق در محله غویران آغاز شد و به سمت میدان استانداری ادامه یافت. در شهر سری‌کانی نیز تجمعی در حمایت از این اعتراضات برگزار شد.
معترضان خواستار پایان ساختارهای امنیتی و اداری موازی شدند که در جریان تلاش برای ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه و نهادهای اداره خودگردان در ساختار دولت سوریه همچنان فعال هستند. تجمع‌ها را «مجمع آزادگان حسکه» سازمان‌دهی کرد؛ تشکلی که همچنین خواستار آن شد انتصاب مسئولان دولتی بر اساس شایستگی و نه سهمیه‌های سیاسی یا منطقه‌ای انجام شود و نمایندگی عادلانه جوامع عرب، کرد و سریانی در مدیریت استان تضمین شود.
حسن عبدالله خلف، روزنامه‌نگار سوری، در گفت‌وگو با نیوعرب گفت دمشق برای اعمال کامل حاکمیت خود در حسکه بیش از حد منتظر مانده است. او با اشاره به ادامه فعالیت ساختارهای موازی در این منطقه پرسید چگونه ممکن است یک استان دارای دو شهرداری، دو واحد پلیس امدادی و راهنمایی و رانندگی، دو ارتش، دو اداره حمل‌ونقل، دو نوع پلاک خودرو و دو گواهینامه رانندگی باشد.
این اعتراضات در شرایطی برگزار شد که هم‌زمان موج دیگری از اعتراضات در مناطق کردنشین استان حسکه در جریان است. دانش‌آموزان و معلمان کرد در اعتراض به تصمیم وزارت آموزش سوریه درباره محدود کردن آموزش زبان کردی به سه جلسه در هفته، در چند منطقه دست به تجمع و اعتصاب زده‌اند.
در روز پنجشنبه، مدارس معبدة و رمیلان شاهد اعتصاب دانش‌آموزان بودند و اعتراضات مشابهی نیز در قامیشلو و دیگر مناطق عمدتاً کردنشین برگزار شد. معترضان خواستار حق آموزش به زبان مادری و به‌رسمیت‌شناخته‌شدن زبان کردی به عنوان زبان رسمی در قانون اساسی سوریه هستند.
به نوشته نیوعرب، اعتراضات کردها در هفته‌های اخیر گسترش یافته است و دانش‌آموزان معتقدند اختصاص سه جلسه در هفته برای آموزش زبان کردی برای حفظ و گسترش آموزش این زبان کافی نیست. این مناقشه به دستورالعمل‌های وزارت آموزش سوریه بازمی‌گردد که در ماه اوت صادر شد و بر اساس آن، زبان کردی به عنوان «زبان ملی» در مدارس دولتی و خصوصی مناطق دارای جمعیت قابل توجه کرد، با اختصاص سه جلسه در هفته، تدریس خواهد شد.
فعالان کرد این تصمیم را با نظام آموزشی ایجادشده در مناطق تحت اداره خودگردان مقایسه می‌کنند؛ جایی که زبان کردی طی بیش از یک دهه به عنوان زبان اصلی آموزش مورد استفاده قرار گرفته است. بشیره جمال‌الدین، وکیل سوری، با تأکید بر اینکه تمام دروس باید به زبان کردی ارائه شوند، خواستار تضمین حقوق زبانی کردها در قانون اساسی سوریه شد. او در گفت‌وگو با خبرگزاری هاوار گفت سه جلسه برای آموزش زبان مادری کافی نیست.
هم‌زمانی این دو موج اعتراضی، چالش‌های اجتماعی و سیاسی اجرای توافق‌های امسال میان دمشق و نیروهای دموکراتیک سوریه را آشکارتر کرده است. این توافق‌ها ادغام نهادهای نظامی و غیرنظامی شمال شرق سوریه در ساختار دولت مرکزی را پیش‌بینی کرده‌اند و نیروهای امنیتی دولت سوریه نیز در چارچوب این روند، استقرار خود را در حسکه آغاز کرده‌اند.
با این حال، اجرای توافق از دو منظر متفاوت با انتقاد روبه‌رو شده است. بخشی از ساکنان عرب منطقه معتقدند روند ادغام بیش از حد کند پیش می‌رود و ادامه فعالیت ساختارهای موازی، وضعیت پیچیده و ناکارآمدی را در زمینه امنیت و خدمات عمومی ایجاد کرده است. در مقابل، کردها نگران هستند که بازگشت کامل نهادهای دولت مرکزی به تضعیف حقوق سیاسی و فرهنگی‌ای منجر شود که طی سال‌های اداره خودگردان در شمال شرق سوریه ایجاد شده است.
سامر الاحمد، تحلیلگر سیاسی، به نیوعرب گفت اعتراضات حامی دولت لزوماً علیه توافق‌های ادغام نیست، بلکه هدف آن فشار بر مقام‌های سوری برای اجرای کامل این توافق‌هاست.
در چنین شرایطی، دمشق با دو مطالبه متفاوت در شمال شرق سوریه مواجه شده است: از یک سو، بخشی از جامعه خواهان تسریع در بازگشت کامل حاکمیت دولت و پایان ساختارهای موازی است و از سوی دیگر، کردها خواهان آن هستند که ادغام در دولت مرکزی به قیمت از دست رفتن حقوق زبانی و فرهنگی آنان تمام نشود. این وضعیت نشان می‌دهد مسئله اصلی در مرحله جدید، تنها ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه و نهادهای اداره خودگردان نیست، بلکه نحوه تعریف رابطه میان دولت مرکزی و جوامع مختلف شمال شرق سوریه نیز به یکی از چالش‌های اصلی دمشق تبدیل شده است.
دیدگاه کاربران