پلاتفرم اختصاصی مزدک برای ورود کردها به عصر هوش مصنوعی
به گزارش کردپرس، در سالهایی که هوش مصنوعی به سرعت در حال تبدیل شدن به بخشی از زندگی روزمره، آموزش، رسانه، پژوهش و ارتباطات انسانی است، یکی از مهمترین پرسشها برای جامعه کرد این است که زبان کردی در این تحول چه جایگاهی خواهد داشت. در چنین شرایطی، ظهور پلتفرم «مزدک» اهمیت ویژهای پیدا میکند. این ابزار، برخلاف بسیاری از سامانههای عمومی هوش مصنوعی، از ابتدا بخشی از زیرساخت خود را با تمرکز بر زبانهای کردی توسعه داده است.
مزدک توسط شرکت سوئیسی mazdek GmbH توسعه یافته و نسخه وب، اندروید و iOS آن در دسترس است. این پلتفرم مجموعهای از ابزارها شامل گفتوگوی هوش مصنوعی، ترجمه، تبدیل گفتار به متن، تبدیل متن به گفتار، مترجم زنده، کار با اسناد و تصاویر و دستیارهای مبتنی بر فایلهای شخصی را در یک محیط واحد ارائه میکند. در مستندات فعلی مزدک، پشتیبانی ترجمه بیش از ۲۵۵ زبان و رابط کاربری ۱۶ زبانه اعلام شده است.
اهمیت اصلی مزدک برای جامعه کرد، اما در شمار زبانهایی که ترجمه میکند خلاصه نمیشود. نقطه مهمتر این است که شرکت سازنده میگوید برای کرمانجی و سورانی مدلهای اختصاصی تشخیص گفتار و تبدیل متن به گفتار ساخته و زیرساخت پردازشی آنها را خود مدیریت میکند. در بخشهای دیگر پلتفرم نیز کرمانجکی/زازاکی پشتیبانی میشود و ابزارهای ترجمه، تبدیل متن به صدا و برخی قابلیتهای صوتی برای این گونه زبانی ارائه شده است.
این موضوع برای کردی اهمیت زیادی دارد، زیرا مشکل زبان کردی در فضای دیجیتال فقط کمبود مترجم نیست. بخش بزرگی از میراث زبانی و فرهنگی کردها در قالب گفتار، داستانهای شفاهی، خاطرات، مصاحبهها، اشعار، فایلهای صوتی و کتابها و اسناد قدیمی باقی مانده است. ابزارهایی که بتوانند این مواد را به متن تبدیل، ترجمه، خلاصه، و دوباره به صدا تبدیل کنند، در عمل میتوانند به ایجاد یک آرشیو دیجیتال جدید برای فرهنگ کردی کمک کنند.
در تجربه عملی که برای بررسی مزدک انجام شده، یکی از نکات قابل توجه، امکان کار با انواع مختلف پرامپت است؛ از روایت و بازآفرینی داستانهای فولکلور گرفته تا ترجمه یک متن به زبانهای مختلف. سرعت پاسخگویی نیز در این آزمون رضایتبخش بوده است. همین ترکیب میان زبان کردی و ابزارهای عمومی هوش مصنوعی، مزدک را از یک مترجم ساده فراتر میبرد و آن را به ابزاری قابل استفاده برای نویسنده، روزنامهنگار، پژوهشگر، دانشجو، معلم و فعال فرهنگی تبدیل میکند.
یکی از کاربردهای مهم مزدک برای جامعه کرد، احیای روایتهای شفاهی است. فرض کنیم یک پژوهشگر صدای یک پیرمرد یا پیرزن را که داستانی محلی، خاطرهای تاریخی یا روایتی از زندگی روستایی خود بیان کرده، در اختیار دارد. مزدک میتواند فایل صوتی یا ویدئویی را به متن تبدیل کند، متن را برای ویرایش آماده سازد، آن را به زبانهای دیگر ترجمه کند و در مرحله بعد، متن نهایی را با صدای مصنوعی دوباره بخواند. شرکت سازنده میگوید قابلیت تبدیل گفتار به متن از فایلهای صوتی و ویدئویی پشتیبانی میکند و برای صداهای کردی نیز مدلهای اختصاصی در نظر گرفته شده است.
برای رسانههای کردی نیز این قابلیت میتواند اهمیت زیادی داشته باشد. یک مصاحبه طولانی میتواند به متن قابل جستوجو تبدیل شود؛ از همان متن میتوان خلاصه، گزارش، زیرنویس، ترجمه و حتی نسخه صوتی تهیه کرد. در معرفی رسمی مزدک، تبدیل فایل صوتی و ویدئویی به متن، تولید زیرنویس، خلاصهسازی و استفاده از فایلهای صوتی در فرایند تولید محتوای خبری از جمله کاربردهای اعلامشده این پلتفرم است.
قابلیت ترجمه نیز یکی از نقاط مهم مزدک است. این پلتفرم در حال حاضر ترجمه میان کردی و بیش از ۲۵۵ زبان را اعلام کرده و علاوه بر متن، از ترجمه گفتار و اسناد نیز پشتیبانی میکند. نکته مهم برای جامعه کرد این است که امکان ترجمه میان گونههای مختلف کردی نیز ارائه شده است؛ از جمله تبدیل سورانی به کرمانجی و برعکس. همچنین برای سورانی، تبدیل میان خط عربی و خط لاتین نیز در نظر گرفته شده است. در مستندات مربوط به گویشها، بادنینی نیز به عنوان گونهای از کرمانجی پشتیبانی میشود و برای هورامی فعلا پشتیبانی متنی وجود دارد، اما مدل اختصاصی گفتار و صدا برای آن اعلام نشده است.
این قابلیت میتواند به کاهش یکی از موانع ارتباطی در میان خود کردها کمک کند؛ زیرا فاصله میان کرمانجی، سورانی و دیگر گونههای کردی فقط زبانی نیست، بلکه به الفبا، واژگان و سنت نوشتاری نیز مربوط میشود. امکان تبدیل و ترجمه مستقیم میان این گونهها میتواند زمینه ارتباط آسانتر میان تولیدکنندگان محتوا، پژوهشگران و مخاطبان بخشهای مختلف جامعه کرد را فراهم کند.
کار با اسناد نیز یکی دیگر از بخشهایی است که میتواند برای پژوهشگران کرد اهمیت زیادی داشته باشد. مزدک امکان خواندن PDF، اسناد و تصاویر اسکنشده از طریق OCR را ارائه میکند. بر اساس راهنمای رسمی این پلتفرم، اسناد اسکنشده، کتابها، نامهها و تصاویر را میتوان به متن قابل ویرایش تبدیل و سپس ترجمه یا خلاصه کرد. در این بخش، زبانهایی مانند کرمانجی، سورانی، فارسی، عربی، ترکی و انگلیسی پوشش داده شدهاند.
این قابلیت برای آرشیو تاریخی کردها اهمیت بالقوه زیادی دارد. بسیاری از منابع مربوط به تاریخ معاصر کردها هنوز در قالب کتابهای اسکنشده، روزنامههای قدیمی، نامهها و اسناد تصویری قرار دارند و امکان جستوجوی مستقیم در آنها دشوار است. تبدیل چنین منابعی به متن قابل جستوجو میتواند مرحله نخست برای ایجاد آرشیوهای دیجیتال بزرگتر باشد.
مزدک همچنین تنها یک ابزار ترجمه نیست. دستیار گفتوگویی آن امکان استفاده از وب و درک تصویر را دارد و کاربران میتوانند فایلهای خود را در پروژهها وارد کنند و بر اساس آنها با هوش مصنوعی گفتوگو کنند. این ویژگی برای دانشجویان، پژوهشگران و نویسندگانی که مجموعهای از منابع را در اختیار دارند میتواند کاربردی باشد.
بخش تبدیل متن به گفتار نیز برای زبان کردی قابل توجه است. مزدک اکنون بیش از ۱۲۰۰ صدای کردی را در معرفی فنی خود اعلام کرده و امکان تبدیل متن به گفتار در کرمانجی، سورانی و کرمانجکی را ارائه میکند. حتی امکان ساخت صدای شخصی از یک نمونه صوتی کوتاه نیز وجود دارد. این قابلیت میتواند برای تولید کتاب صوتی، پادکست، محتوای آموزشی، ویدئو و رسانههای اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.
برای ورود جامعه کرد به این فناوری، یک نکته دیگر نیز اهمیت دارد: آغاز کار با مزدک هزینهای ندارد. طبق اطلاعات فعلی، طرح رایگان بدون نیاز به کارت بانکی ارائه میشود و شامل دستیار هوش مصنوعی، ۱۲ هزار کاراکتر ترجمه، ۱۰ دقیقه رونویسی و ۴۰ هزار کاراکتر گفتار کردی در ماه است. طرحهای پولی ظرفیت استفاده را افزایش میدهند.
در عین حال، مزدک را نباید جایگزین بررسی انسانی دانست. هوش مصنوعی، حتی وقتی یک مدل اختصاصی برای زبان کردی داشته باشد، ممکن است در نامهای خاص، اصطلاحات محلی، روایتهای فولکلور، کنایهها، لهجهها و متنهای تاریخی دچار خطا شود. بنابراین استفاده از آن برای ترجمه، خبرنگاری و پژوهش همچنان به بازبینی انسانی نیاز دارد. خود مستندات مزدک نیز این پرسش را در بخش پرسشهای متداول مطرح میکنند که آیا پاسخهای هوش مصنوعی همیشه دقیق هستند؛ پاسخ عملی برای کاربر روشن است: خیر، خروجی باید بررسی شود.
موضوع حریم خصوصی نیز باید جدی گرفته شود. سیاست حریم خصوصی مزدک میگوید محتوای چت، فایلهای صوتی، رونوشتها، اسناد و دادههای پروژهها در خدمت ارائه خدمات پردازش میشوند و دادهها قابلیت حذف و خروجیگرفتن دارند. این شرکت همچنین میگوید ارائهدهندگان خدمات چت، ترجمه و پردازش زبانی، محتوای کاربران را برای آموزش مدلهای خود استفاده نمیکنند؛ با این حال، درباره نمونههای صوتی مورد استفاده در قابلیتهای صوتی چندزبانه یا ساخت صدای اختصاصی، انتقال داده به ارائهدهنده مربوطه و استفاده از آن برای بهبود مدل صوتی توضیح داده شده است. بنابراین برای اسناد محرمانه، آرشیوهای منتشرنشده، اطلاعات شخصی یا مصاحبههای حساس، بهتر است پیش از بارگذاری، شرایط حریم خصوصی سرویس به دقت بررسی شود.
اهمیت واقعی مزدک برای جامعه کرد را شاید بتوان در یک جمله خلاصه کرد: این پلتفرم تلاش میکند کردی را از زبان مصرفکننده فناوری به زبان تولیدکننده فناوری نزدیک کند.
اگر یک داستان فولکلور کردی تنها به صورت فایل صوتی نزد یک خانواده باقی بماند، در معرض فراموشی است. اگر همان داستان به متن تبدیل شود، ویرایش شود، به چند زبان ترجمه شود، نسخه صوتی داشته باشد و وارد یک آرشیو دیجیتال شود، وضعیت کاملا متفاوت خواهد بود. همین فرآیند درباره خاطرات نسلهای قدیمی، مصاحبه با نویسندگان و هنرمندان، اسناد تاریخی، کتابهای کمیاب، فرهنگ شفاهی و حتی محتوای آموزشی نیز قابل تصور است.
از این منظر، ارزش مزدک تنها در پاسخ دادن به یک پرسش یا ترجمه یک جمله نیست. ارزش اصلی آن میتواند در ایجاد یک مسیر عملی برای حضور پررنگتر زبان کردی در فضای هوش مصنوعی باشد؛ مسیری که در آن یک کاربر عادی، بدون دانش برنامهنویسی، بتواند به زبان کردی با هوش مصنوعی گفتوگو کند، صدای خود را به متن تبدیل کند، میان گونههای مختلف کردی و زبانهای جهان ترجمه انجام دهد، اسناد قدیمی را دیجیتال کند و محتوای فرهنگی خود را به نسل و مخاطب جدید منتقل کند. این همان نقطهای است که «مزدک» میتواند برای جامعه کرد از یک ابزار هوش مصنوعی به یک زیرساخت زبانی و فرهنگی تبدیل شود.
دانلود و استفاده از مزدک:
نسخه اندروید: Google Play — mazdek AI
نسخه آیفون و آیپد: App Store — mazdek AI
صفحه رسمی برای دریافت نسخههای مختلف: mazdek.ai/download — Android، iOS و Web
همچنین نسخه وب مزدک را میتوان در Chrome، Edge یا Safari بهصورت یک اپلیکیشن مستقل روی صفحه اصلی کامپیوتر یا تلفن نصب کرد و همان حساب کاربری را در نسخههای وب، اندروید و iOS به کار برد.
دیدگاه کاربران