سه سال پس از وعده ارتقای مجتمع سلامت سقز؛ دانشکده پرستاری همچنان در انتظار اقدام اجرایی

به گزارش کرد پرس، در طول این مدت، آنچه باید به عنوان زنجیره ای از اقدامات قانونی، اداری، مالی و آموزشی دنبال می شد، به نتیجه ملموسی نرسیده است. نه ردیف بودجه مستقلی برای این مجموعه شکل گرفته، نه جذب هیأت علمی به صورت مشخص و پایدار دنبال شده، نه فضای آموزشی استاندارد و متناسب با یک دانشکده مستقل فراهم شده و نه آزمایشگاه ها و امکانات پژوهشی مورد نیاز ایجاد یا تثبیت شده است. در کنار این موارد، وضعیت بیمارستان آموزشی نیز همچنان یکی از حلقه های تعیین کننده و بلاتکلیف این طرح است.

از اعلام ارتقا تا اجرای واقعی؛ فاصله ای که سه ساله شد

تبدیل یک مجتمع آموزشی به دانشکده، صرفاً با تغییر عنوان اداری امکان پذیر نیست. یک دانشکده مستقل نیازمند ساختار سازمانی مشخص، اعتبار و ردیف بودجه، اعضای هیأت علمی، رشته های تحصیلی مصوب، فضای آموزشی استاندارد، آزمایشگاه، امکانات پژوهشی و زیرساخت بالینی است.

با این حال، آنچه تاکنون درباره مجتمع آموزش عالی سلامت سقز مشاهده می شود، فاصله قابل توجهی میان اعلام ارتقا و الزامات اجرایی آن وجود دارد. ساختار سازمانی مستقل به شکل پایدار تثبیت نشده، اعتبار اختصاصی آن مشخص نیست، فرآیند جذب هیأت علمی به سرانجام نرسیده و رشته های مصوب متناسب با یک دانشکده پرستاری نیز به صورت کامل شکل نگرفته است.

از این منظر، نمی توان صرف اعلام ارتقا را معادل تحقق آن دانست؛ چرا که ارتقای یک مجموعه آموزشی زمانی معنا پیدا می کند که الزامات حقوقی، مالی، آموزشی و درمانی آن نیز همزمان فراهم شود.

چرا دانشکده پرستاری برای سقز اهمیت دارد؟

موضوع توسعه آموزش عالی سلامت در سقز صرفاً یک مطالبه دانشگاهی یا اداری نیست. ایجاد یک دانشکده مستقل می تواند بر مجموعه ای از شاخص های آموزشی، درمانی و اجتماعی منطقه اثرگذار باشد.

تربیت نیروی بومی یکی از مهم ترین این ظرفیت هاست؛ نیروهایی که آموزش خود را در منطقه دریافت می کنند، با شرایط و نیازهای جمعیتی و درمانی منطقه آشناتر هستند و در صورت فراهم بودن شرایط، امکان ماندگاری آنان در شهرستان و مناطق پیرامونی بیشتر خواهد بود.

از سوی دیگر، توسعه آموزش عالی سلامت می تواند به تقویت بیمارستان ها، افزایش ظرفیت خدمات درمانی، توسعه فعالیت های آموزشی و پژوهشی و کاهش تمرکز آموزش تخصصی در مرکز استان کمک کند.

سقز نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی و نقش منطقه ای خود، ظرفیت آن را دارد که به یکی از قطب های آموزش و سلامت شمال استان تبدیل شود. اما تحقق چنین ظرفیتی نیازمند زیرساخت، اعتبار، نیروی انسانی و برنامه اجرایی مشخص است؛ در غیر این صورت، ظرفیت های موجود همچنان در حد یک امکان بالقوه باقی خواهد ماند.

«نشان دار کردن مالیات»؛ ظرفیتی که هنوز به کار گرفته نشده است

در شرایطی که منابع عمومی برای اجرای همه طرح های عمرانی و زیرساختی محدود است، استفاده از ظرفیت های قانونی تأمین مالی می تواند بخشی از مسیر اجرای پروژه های اولویت دار را هموار کند. یکی از این ظرفیت ها، «نشان دار کردن مالیات» است؛ ظرفیتی که می تواند با مشارکت مؤدیان، منابع مالیاتی را به سمت پروژه های مشخص و اولویت دار هدایت کند.

در چنین شرایطی، یکی از پرسش های قابل طرح درباره دانشکده پرستاری سقز این است که چرا پروژه ای که از سال ۱۴۰۲ ارتقای آن به صورت رسمی مطرح شده، تاکنون در فهرست طرح های قابل تأمین مالی از این مسیر قرار نگرفته است؟

اگر قرار است بخشی از مالیات پرداختی مردم و فعالان اقتصادی به پروژه های مشخص و مورد نیاز منطقه اختصاص یابد، پروژه های زیرساختی حوزه سلامت در سقز نیز می توانند با ارائه مطالعات فنی، تعریف دقیق پروژه، برآورد اعتبار و پیگیری مستمر، در این فرآیند مورد توجه قرار گیرند.

البته استفاده از این ظرفیت نیازمند آن است که پروژه از نظر فنی و حقوقی تعریف مشخصی داشته باشد و دستگاه های مسئول نیز با ارائه برنامه ای روشن، زمینه مشارکت منابع مالیاتی را فراهم کنند.

ساختمان؛ مسئله ای مهم اما نه همه مسئله

در مقطعی موضوع واگذاری ساختمان جهاد کشاورزی به مجتمع آموزش عالی سلامت سقز نیز مطرح شد؛ موضوعی که می توانست بخشی از نیازهای فوری مجموعه را پاسخ دهد، اما به یک راهکار پایدار برای توسعه دانشکده تبدیل نشد.

حتی در صورت تحقق چنین واگذاری ای، یک پرسش اساسی همچنان باقی می ماند: آیا یک ساختمان موجود می تواند پاسخگوی نیازهای بلندمدت یک دانشکده علوم پزشکی باشد؟

پاسخ به این پرسش نیازمند نگاهی فراتر از تأمین یک ساختمان است. سقز برای توسعه آموزش عالی سلامت به یک طرح جامع زیرساختی نیاز دارد؛ طرحی که در آن فضای آموزشی، کلاس ها، آزمایشگاه ها، امکانات پژوهشی، کتابخانه، فضای اداری و سایر نیازهای آموزشی و رفاهی به صورت یکپارچه دیده شود.

بنابراین، مسئله اصلی تنها پیدا کردن یک ساختمان برای استقرار دانشکده نیست؛ بلکه باید مشخص شود این دانشکده با چه زیرساختی، چه اعتباری و در چه بازه زمانی قرار است به یک مجموعه آموزشی پایدار تبدیل شود.

بیمارستان آموزشی؛ حلقه ای که نمی توان از آن عبور کرد

آموزش پرستاری و علوم پزشکی بدون برخورداری از زیرساخت بالینی مناسب، کامل نخواهد بود. دانشجویان این رشته ها بخش مهمی از آموزش خود را در محیط بیمارستانی و در ارتباط مستقیم با فرآیندهای درمانی دریافت می کنند.

از همین رو، مشخص شدن بیمارستان آموزشی یکی از الزامات اساسی توسعه آموزش عالی سلامت در سقز است.

اکنون باید به صورت روشن مشخص شود کدام بیمارستان در سقز قرار است نقش آموزشی این مجموعه را برعهده بگیرد، این نقش بر چه اساس و با چه مجوزی تعریف شده و جدول زمانی تثبیت آن چیست.

تا زمانی که وضعیت بیمارستان آموزشی مشخص نباشد، زنجیره آموزش نظری و عملی دانشجویان نیز با ابهام مواجه خواهد بود.

پرسش هایی که دیگر نمی توان با وعده به آنها پاسخ داد

اکنون که نزدیک به سه سال از وعده ارتقای مجتمع آموزش عالی سلامت سقز گذشته، مطالبه اصلی مردم و مسئولان منطقه دیگر تکرار وعده سال ۱۴۰۲ نیست؛ بلکه ارائه یک نقشه راه اجرایی و قابل سنجش است.

سقز نیاز دارد بداند وضعیت حقوقی و سازمانی دانشکده دقیقاً چیست و آیا ساختار مستقل آن تثبیت شده است یا خیر؟ ردیف بودجه مستقل آن کجاست و چه میزان اعتبار برای اجرای برنامه ارتقا پیش بینی شده است؟ برنامه جذب اعضای هیأت علمی چیست و این فرآیند در چه مرحله ای قرار دارد؟

همچنین باید مشخص شود کدام بیمارستان قرار است نقش آموزشی دانشکده را برعهده بگیرد، برای تأمین فضای آموزشی استاندارد چه برنامه ای وجود دارد، چرا تاکنون از ظرفیت «نشان دار کردن مالیات» برای این پروژه استفاده نشده و مهم تر از همه، زمان بندی واقعی برای تثبیت دانشکده و توسعه رشته های آموزشی آن چیست؟

پاسخ روشن به این پرسش ها می تواند وضعیت موجود را از یک مطالبه کلی به یک برنامه اجرایی تبدیل کند.

از عنوان تا واقعیت؛ مسیر باقی مانده

ارتقای مجتمع آموزش عالی سلامت سقز به دانشکده پرستاری، در صورت تحقق، می تواند نقطه آغاز تحولی مهم در آموزش و سلامت این شهرستان و شمال استان کردستان باشد؛ اما تحقق چنین هدفی صرفاً با اعلام یک عنوان اداری امکان پذیر نیست.

دانشکده بدون بودجه مستقل، بدون هیأت علمی کافی، بدون فضای آموزشی استاندارد، بدون آزمایشگاه و امکانات پژوهشی و بدون بیمارستان آموزشی تثبیت شده، هنوز با یک دانشکده کامل فاصله دارد.

اکنون پس از نزدیک به سه سال، آنچه بیش از هر چیز مورد نیاز است، عبور از مرحله وعده و ورود به مرحله اجراست؛ مسیری که مستلزم تعیین تکلیف ساختار حقوقی و سازمانی، تأمین اعتبار، جذب هیأت علمی، ایجاد زیرساخت های آموزشی و پژوهشی، تعیین بیمارستان آموزشی و ارائه یک جدول زمان بندی شفاف است.

سقز ظرفیت تبدیل شدن به یکی از مراکز آموزش و سلامت شمال استان را دارد، اما استفاده از این ظرفیت تنها زمانی ممکن خواهد بود که وعده ارتقای مجتمع آموزش عالی سلامت، از یک عنوان و مطالبه اداری به یک پروژه دارای بودجه، زیرساخت، مسئول مشخص و زمان بندی قابل ارزیابی تبدیل شود.