ساکنان شمیکا در محاصره تأسیسات اتیباکر: دیگر زندگی برایمان نمانده است
به گزارش کردپرس، محله شمیکا در میان بخشهای مختلف تأسیسات شرکت اتیباکر قرار گرفته است؛ بخشی از اراضی پیرامون آن برای فعالیتهای معدنی، بخشی بهعنوان محل دپوی پسماند و بخشی دیگر برای نصب صفحات خورشیدی استفاده میشود.
ساکنان میگویند زمینهایی که پیشتر در آنها کشاورزی میکردند یا دامهای خود را به چرا میبردند، اکنون دیگر قابل استفاده نیستند. به گفته آنان، گردوغبار، دود و بوی شدیدی که از تأسیسات منتشر میشود، بر زندگی روزمره نیز تأثیر گذاشته است؛ بهگونهای که نمیتوانند پنجرههای خانه را باز کنند یا در شبهای تابستان روی پشتبام بخوابند.
«مانند جزیرهای در میان تأسیسات گرفتار شدهایم»
ویسی اونن، کدخدای ۶۳ساله محله شمیکا، گفت خانوادههای این منطقه نسلهاست در این محل زندگی میکنند و در گذشته معیشت آنان بر کشاورزی و دامداری استوار بوده است.
او افزود: «پیشتر اطراف ما باز و سرسبز بود. زمینهای کشاورزی و مراتعی داشتیم که دامهایمان را در آنها میچراندیم؛ اما اکنون اتیباکر همهجا را حفاری کرده و مشغول استخراج معدن است.»
به گفته اونن، در گذشته شش تا هفت هزار رأس دام سبک و حدود ۳۰۰ رأس دام سنگین در این محله نگهداری میشد؛ اما اکنون دامداری تقریباً از میان رفته و تنها حدود ۳۰۰ رأس دام سبک و ۲۰ تا ۳۰ رأس دام سنگین برای تأمین نیازهای شخصی خانوادهها باقی مانده است.
دامها قادر به خوردن خوراک نیستند
کدخدای شمیکا گفت طی سالهای اخیر مشکلاتی در دامها مشاهده شده که پیشتر سابقه نداشته است: «نمیدانیم علت آن دود کارخانه است یا اسیدی که در محیط باقی میماند؛ اما دندانهای بالا و پایین دامها بیشازحد رشد میکرد و در هم قفل میشد. در نتیجه نمیتوانستند خوراک بخورند و وزن کم میکردند. مجبور میشدیم آنها را ذبح کنیم یا با قیمت بسیار پایین بفروشیم.»
او افزود دامهای باقیمانده نیز دیگر به چراگاه برده نمیشوند و نگهداری آنها در محیط بسته و تغذیه با خوراک آماده، فشار اقتصادی سنگینی بر خانوادهها وارد کرده است.
چهار سوی روستا به محل فعالیت کارخانه تبدیل شده است
اونن با بیان اینکه محله از چهار طرف با بخشهای مختلف تأسیسات احاطه شده است، گفت: «کارخانه اطراف روستا را به محل دپوی پسماند تبدیل کرده و ما مانند جزیرهای در میان آن گرفتار شدهایم. یک طرف روستا بهطور کامل با صفحات خورشیدی پوشانده شده، در یک طرف عملیات استخراج جریان دارد و دو طرف دیگر نیز محل دپوی پسماند است.»
او ادامه داد: «هیچیک از این زمینها را نمیتوانیم استفاده کنیم و حتی قادر نیستیم یک دام را به چرا ببریم. شبانهروز در میان فعالیتهای صنعتی و گردوغبار زندگی میکنیم.»
کدخدای شمیکا همچنین گفت برای کاهش گردوغبار در محل عملیات آب پاشیده میشود؛ اما اهالی از ترکیبات آن اطلاعی ندارند: «نمیدانیم در این آب اسید وجود دارد یا ماده دیگری. پس از پاشیدن آب، اثری شبیه نمک روی زمین باقی میماند و دیگر هیچ گیاهی در آنجا رشد نمیکند. چیزی به نام سرسبزی باقی نمانده است.»
در این هوای گرم حتی نمیتوانیم پنجرهها را باز کنیم
اونن گفت تأثیر فعالیتهای تأسیسات تنها به کشاورزی و دامداری محدود نمانده و سبک زندگی ساکنان را نیز تغییر داده است: «در گذشته تابستانها روی پشتبام خانهها میخوابیدیم؛ اما اکنون مجبوریم همیشه داخل خانه بمانیم. اگر برق باشد کولر را روشن میکنیم و اگر نباشد، حتی نمیتوانیم پنجره را باز کنیم. هنگام اذان صبح، بویی شبیه نشت گاز در محله میپیچد و نفسکشیدن دشوار میشود.»
اونن هشدار داد ممکن است پیامدهای مواد منتشرشده در محیط در سالهای آینده آشکارتر شود: «شاید اکنون از میزان تأثیر این مواد آگاه نباشیم؛ اما در آینده رنج زیادی از آن خواهیم کشید. اگر ما گرفتار نشویم، نسلهای پس از ما گرفتار خواهند شد.»
با شنیدن نام اتیباکر درها بسته میشود
کدخدای شمیکا گفت اهالی مشکلات خود را با نهادهای مختلف در میان گذاشتهاند؛ اما تاکنون نتیجهای نگرفتهاند: «تقریباً همه نهادها از این وضعیت اطلاع دارند؛ ولی هرجا نام اتیباکر را مطرح میکنیم، درها بسته میشود. این شرکت در اینجا بهگونهای رفتار میکند که گویی خودِ دولت است.»
او افزود ساکنان برای حل اختلافات مربوط به زمینهایشان نیز اقدامات حقوقی متعددی انجام دادهاند؛ اما وکلای آنان پس از مدتی یا از پیگیری پرونده انصراف داده یا مجبور به کنارهگیری شدهاند.
اونن گفت بسیاری از زمینهای اهالی اکنون سند رسمی ندارند؛ درحالیکه به گفته او، این زمینها در دهه ۱۹۸۰ دارای سند بودهاند: «میگویند زمینها را از پدربزرگها و پدرانمان خریدهاند یا از طریق وزارت محیطزیست و شهرسازی و وزارت جنگلداری، با عنوان مرتع، تصاحب میکنند.»
او با بیان اینکه بازگشت محله به وضعیت گذشته دیگر امکانپذیر نیست، از مقامها خواست برای ساکنان راهحلی پیدا کنند: «میدانیم دیگر همهچیز مانند گذشته نخواهد شد؛ اما اینجا دیگر زندگی برایمان نمانده است. دستکم میتوانند مکانی در اختیارمان قرار دهند که بتوانیم در آن زندگی کنیم.»
نه میتوانیم دام نگه داریم و نه زمین بکاریم
فیصل آککوش، از ساکنان ۶۱ساله شمیکا، نیز گفت فعالیتهای کشاورزی و دامداری در این محله تقریباً ناممکن شده است: «موادی که در اطراف پراکنده میشوند، آرامآرام ما را میکشند. بهدلیل گردوغبار و دود کارخانه هیچ گیاهی رشد نمیکند و همه آنها میسوزند؛ اما هر کاری میکنیم نمیتوانیم جلوی این وضعیت را بگیریم.»
آککوش افزود: «منبع درآمد مردم محله از میان رفته است و خودم مجبورم تنها با حقوق بازنشستگی زندگی کنم. حتی اگر روستای ما را ویران کنند، نه حقمان را میدهند و نه میدانیم باید کجا برویم. انگار در میان کارخانه، مانند یک حیوان زندگی میکنیم؛ زیرا نه میتوانیم دام پرورش دهیم و نه گیاهی بکاریم.»
نمیتوانیم هوای خانههایمان را عوض کنیم
سلطان آککوش، یکی دیگر از ساکنان محله، گفت گردوغبار و بوی ناشی از تأسیسات تا داخل خانهها نفوذ میکند و حتی نظافت را دشوار کرده است: «بهدلیل گردوغبار کارخانه نه میتوانیم خانه را تمیز کنیم و نه کار دیگری انجام دهیم. هرقدر هم نظافت کنیم، بو باقی میماند. نمیتوانیم پنجرهها را باز و خانه را هوا بدهیم.»
سلطان آککوش ادامه داد: «در گذشته تابستان و زمستان، لحافها را برای تمیزشدن روی پشتبام پهن میکردیم؛ اما اکنون نمیتوانیم این کار را انجام دهیم، زیرا همه آنها بو میگیرند.»
او همچنین گفت رفتوآمد گسترده کارگران تأسیسات بر زندگی روزمره اهالی تأثیر گذاشته و ساکنان دیگر حتی تمایلی ندارند از خانه بیرون بیایند و مثل قدیم مقابل منازل خود بنشینند.
گفتنی است، اتیباکر یک شرکت بزرگ صنعتی ترکیهای است که در زمینه استخراج و فرآوری مواد معدنی، بهویژه بور، فعالیت میکند و در کنار معادن، کارخانهها و تأسیسات فرآوری، پروژههای انرژی و مدیریت پسماند نیز دارد. این شرکت در مناطق مختلف ترکیه فعالیت میکند و از بازیگران اصلی صنعت معدن و بور این کشور به شمار میرود؛ بااینحال، ساکنان شمیکا درباره پیامدهای زیستمحیطی فعالیتهای آن، ازجمله گردوغبار، آلودگی و از بین رفتن زمینهای کشاورزی و مراتع، ابراز نگرانی کردهاند.
دیدگاه کاربران