به گزارش کردپرس، سفر اخیر مسرور بارزانی، نخستوزیر اقلیم کردستان و از رهبران ارشد حزب دموکرات کردستان به بغداد، بحثهای گستردهای را در محافل سیاسی عراق درباره جایگاه کنونی این حزب و آینده روابط اربیل و بغداد برانگیخته است. در حالی که حامیان حزب دموکرات این سفر را تلاشی برای بازتعریف روابط با دولت مرکزی و حل اختلافات انباشتهشده میان دو طرف میدانند، منتقدان آن را نشانهای از کاهش نفوذ سیاسی این حزب در معادلات جدید عراق ارزیابی میکنند.
مسرور بارزانی طی سفر سهروزه خود به بغداد با علی الزیدی، نخستوزیر جدید عراق، مقامهای ارشد قضایی، رهبران سیاسی شیعه و سنی، فرماندهان امنیتی، رؤسای قبایل و شماری از مسئولان بلندپایه پارلمان دیدار کرد. منابع نزدیک به حزب دموکرات کردستان اعلام کردند محور اصلی این رایزنیها حل اختلافات دیرینه میان اربیل و بغداد بر سر پرداخت حقوق کارمندان اقلیم، پرونده نفت و گاز، مناطق مورد مناقشه و سازوکار تقسیم قدرت در ساختار سیاسی عراق بوده است.
رسانههای نزدیک به حزب دموکرات کردستان این سفر را اقدامی برای «مهندسی مجدد تفاهمات سیاسی» میان اربیل و بغداد توصیف کردند. با این حال، در فضای سیاسی عراق برداشتهای متفاوتی از این تحرکات مطرح شده است.
ابراهیم السومیدی، حقوقدان و فعال سیاسی عراقی، معتقد است سفر بارزانی تلاشی دیرهنگام برای جلوگیری از کاهش نفوذ حزب دموکرات در بغداد بوده است. به باور او، این حزب اکنون دریافته که پارلمان جدید عراق بر اساس «قواعدی متفاوت» از گذشته عمل میکند و توازنهای سیاسی پیشین دیگر به سود آن نیست. با وجود این، وی تأکید کرده که ورود دیرهنگام به گفتوگو با بغداد همچنان بهتر از ادامه فاصلهگیری از مرکز قدرت است.
در سوی دیگر، برخی ناظران عراقی از استقبال گرم گروههای عضو «چارچوب هماهنگی» از مسرور بارزانی انتقاد کردهاند. آنان یادآور میشوند که روابط میان دو طرف در سالهای گذشته بارها با تنش و اختلاف همراه بوده است. این منتقدان معتقدند برخی رهبران شیعه اکنون در آستانه شکلگیری دولت جدید به دنبال ایجاد ائتلافهای تازه برای حفظ موقعیت سیاسی خود هستند.
در همین حال، محمد الحلبوسی، رهبر ائتلاف تقدم، پس از دیدار با بارزانی از برنامه خود برای سفر به اربیل در آینده نزدیک خبر داد و تأکید کرد اختلاف دیدگاه میان نیروهای سیاسی امری طبیعی و بخشی از روند سیاسی عراق است.
مسرور بارزانی نیز در پایان سفر خود اعلام کرد که گفتوگوهای انجامشده «بسیار مثبت» بوده و همه مسائل مورد توجه مردم اقلیم کردستان را دربر گرفته است. وی همچنین بر ضرورت درس گرفتن از اشتباهات گذشته و تمرکز بر آینده تأکید کرد.
تغییر موازنهها در بغداد
این سفر در شرایطی انجام شد که دولت تازهتشکیلشده علی الزیدی با چالشهای متعددی روبهرو است. پارلمان عراق در جلسه رأی اعتماد ۱۴ مه تنها با ۱۴ وزیر از مجموع ۲۲ وزیر پیشنهادی موافقت کرد و اختلافات میان بلوکهای سیاسی مانع از تکمیل کابینه شد.
در این میان، حزب دموکرات کردستان و متحدانش، از جمله ائتلاف دولت قانون و جبهه عزم، نتوانستند نامزدهای خود را برای برخی وزارتخانههای کلیدی به کرسی بنشانند. این ناکامی از نگاه بسیاری از تحلیلگران نشانهای از کاهش قدرت چانهزنی حزب دموکرات در بغداد به شمار میرود.
در مقابل، ائتلافی متشکل از شماری از احزاب شیعه و سنی به همراه اتحادیه میهنی کردستان عراق، رقیب اصلی حزب دموکرات در اقلیم، موفق شد در برخی پروندههای پارلمانی نقش تعیینکنندهتری ایفا کند. این روند پیشتر نیز در رأیگیری مربوط به انتخاب معاون رئیس پارلمان عراق در دسامبر گذشته مشاهده شده بود؛ رخدادی که از آن به عنوان یکی از شکستهای سیاسی حزب دموکرات در بغداد یاد میشود.
بنبست در اقلیم و کاهش نفوذ کردها
هوشیار زیباری، از رهبران ارشد حزب دموکرات کردستان، اخیراً اذعان کرده است که تحولات یک سال گذشته در بغداد نشانههای مثبتی برای حزب متبوعش نداشته است. او همچنین هشدار داده که ناتوانی حزب دموکرات و اتحادیه میهنی کردستان در تشکیل دولت جدید اقلیم پس از انتخابات سال ۲۰۲۴، به اعتبار و نفوذ سیاسی کردها در واشنگتن آسیب زده است.
بیش از ۱۸ ماه از برگزاری انتخابات پارلمان اقلیم کردستان میگذرد، اما دو حزب اصلی کردستان هنوز نتوانستهاند بر سر تشکیل کابینه جدید به توافق برسند. این وضعیت نه تنها توان چانهزنی اقلیم در برابر بغداد را کاهش داده، بلکه تصویر شکاف سیاسی کردها را در برابر بازیگران خارجی نیز پررنگتر کرده است.
رقابت درونخانوادگی در رأس حزب دموکرات
همزمان گزارشهایی درباره اختلافات داخلی در حزب دموکرات کردستان نیز منتشر شده است. برخی رسانههای عراقی از رقابت فزاینده میان مسرور بارزانی و پسرعمویش نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان، برای افزایش نفوذ در بغداد سخن میگویند.
بر اساس این گزارشها، نچیروان بارزانی طی سالهای گذشته روابط گستردهتر و کانالهای مؤثرتری با بازیگران اصلی بغداد ایجاد کرده و همین مسئله موجب شده مسرور بارزانی نیز برای تقویت موقعیت خود در پایتخت عراق تلاش بیشتری انجام دهد. به باور برخی ناظران، این رقابت درونحزبی میتواند بر انسجام داخلی حزب دموکرات و نحوه تعامل آن با بغداد تأثیرگذار باشد.
بر این اساس، سفر مسرور بارزانی به بغداد را میتوان نشانهای از تلاش حزب دموکرات کردستان برای بازسازی روابط با دولت مرکزی در دورهای دانست که توازنهای سیاسی عراق در حال تغییر است. کاهش موفقیتهای این حزب در پارلمان عراق، تداوم بنبست سیاسی در اقلیم کردستان و رقابتهای داخلی در رهبری حزب دموکرات، همگی عواملی هستند که اربیل را به سمت تعامل فعالتر با بغداد سوق دادهاند. با این حال، هنوز مشخص نیست این رویکرد جدید تا چه اندازه میتواند جایگاه حزب دموکرات را در معادلات قدرت عراق احیا کند و به حل اختلافات مزمن میان اربیل و بغداد بینجامد.
امواج مدیا
نظر شما