بحران زیست محیطی خاکریز میانگذر دریاچه ارومیه و وعده های ناتمام اصلاح!

به گزارش خبرنگار کردپرس، یک خاکریز و هزاران حرف. خاکریزی که مواد تشکیل دهنده آن از مصالح تپه های اطراف دریاچه ارومیه تامین شد تا در وسط دریاچه به جاده تبدیل شوند.

در این سال ها رنگ و شکل ظاهری دو طرف خاکریز در دریاچه با هم متفاوت بوده و آب در این بخش از دریاچه گردش نمی کند، زیرا دروازه‌ای که زیر این پل ساخته شده تا آب جریان پیدا کند، کافی نیست. در طراحی سنتی این پل ۳ دروازه در نظر گرفته شده بود که برای ادامه جریان آب این دروازه‌ها باید ساخته می‌شدند اما در اجرا این دروازه ها حذف شدند.

این شاهکار از لحاظ زیست محیطی بسیار مورد انتقاد قرار گرفت، به نحوی که عضو انجمن هیدرولیک ایران هم در خصوص آن گفت: «دانش موجود بشری از ۴۰ سال پیش هم نمی‌پذیرفت که در وسط یک دریاچه جاده ساخته شود».

پل میان‌گذر دریاچه ارومیه قسمتی از بزرگراه شهید کلانتری است که دو استان آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی را به هم متصل می‌کند. این پل یک هزار و ۷۰۹ متر طول دارد که یک هزار و ۲۷۶ متر آن در داخل دریاچه ارومیه اجرا شده است. مسیر اول این طرح در ۲۷ آبان ۱۳۸۷ توسط محمود احمدی نژاد مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

نحوه ساخت این پل به علت هزینه بالاتر احداث پل هوایی، در بیشتر مسیر مبتنی بر خاکریزی و دو نیم سازی دریاچه بوده است. هر چند بسیاری از منتقدان ساخت این پل را در خشک شدن دریاچه ارومیه موثر می دانستند اما مطالعات انجمن هیدرولیک ایران مشخص کرد که پل میانگذر هر چند مانع حرکت طبیعی آب شده اما نقشی در خشکسالی دریاچه ارومیه نداشته است.

چهار سال پیش وظیفه بررسی و کارشناسی دقیق در مورد این میان گذر به دانشگاه تبریز واگذار و مقرر شد تا در صورت تأمین اعتبارات عملیات اجرایی ایجاد ترانشه هایی در این خاکریز انجام شود تا با ایجاد آبگذر و شکل گیری اکوسیستم چرخشی مجدد از تکثیر رسوبگذاری در دریاچه کاسته شود.

تعلل در اصلاح خاک ریز دریاچه ارومیه و اصلاحات آبکی!

مدیر استانی ستاد احیای دریاچه ارومیه سال 97 در گفت و گو با کردپرس بیان کرد: خاکریزی که از سمت آذربایجان غربی به طول ۱۰ کیلومتر اجرا شده است باید اصلاح گردد و این پروژه قطعاً در اولویت ستاد احیای دریاچه ارومیه خواهد بود وزرات راه و ترابری نیز موظف به اجرای آن است و به زودی عملیات اصلاح آن آغاز می شود.

اما طی دو سال اخیر علیرغم هشدارهای انجمن هیدرولیک ایران، نه تنها خبری از اصلاحات اساسی پل میان گذر و آن خاکریز کذایی نبوده است، بلکه تمام هم و غم ستاد احیای دریاچه، صرف زیباسازی و تکمیل سازه ایی پروژه ایی شده است که 10 سال پیش افتتاح شده بود.

از آن زمان تا کنون مسئولان در آذربایجان غربی تمام تلاش خود را صرف ایمنی و به ویژه راه‌اندازی سیستم روشنایی پل کرده اند که همچنان هم ادامه دارد و در این گیر و دار آنچه رنگ باخت و گم شد، اصلاحاتی بود که پس از انجام مطالعات علمی و فنی انجمن هیدرولیک ایران، مبنی بر ایجاد بازشدگی روی پل میان‌گذر دریاچه مطرح شده بود.

وعده ایی که از دو سال پیش قرار بود به زودی عملیاتی شود، اما با پایان فصل عمرانی در سال جاری، امروز 10 شهریور ماه، رییس دفتر استان‌های ستاد احیای دریاچه ارومیه دوباره وعده رفع مشکل را در آینده ایی نزدیک داده است.

تبدیل خاکریز دریاچه ارومیه یک بحران زیست محیطی در روند احیای دریاچه

فرهاد سرخوش با بیان اینکه خاکریز دریاچه ارومیه مانع از چرخش آب از جنب دریاچه به سمت شمال آن می‌شود، به ایرنا گفت: خاکریز ایجاد شده در دریاچه ارومیه برای عبور و مرور خودروها هم اکنون به یک بحران زیست محیطی در احیای این دریاچه تبدیل شده است و مانعی برای سیستم چرخشی اکوسیستمی محسوب می‌شود. رفع این مشکل در اولویت وزارت راه قرار گرفته و به زودی عملیاتی می‌شود.

او ادامه داد: آزمایشات لازم حفاری و غیره برای آغاز احیای سیستم چرخشی اکوسیستمی در دریاچه ارومیه آغاز شده و آبگذری در سه کیلومتری ایست و بازرسی دریاچه ارومیه ایجاد می‌شود.

هنوز اعتبار ایجاد آبگذر دریاچه ارومیه اعلام نشده/ پروژه همچنان در مرحله مطالعاتی!

اواخر مرداد ماه، استاندار آذربایجان غربی گفت: هیات دولت ۶۴۰ میلیارد تومان برای پروژه های نیمه تمام ستاد احیای دریاچه ارومیه مصوب کرده که امیدواریم در سریعترین زمان ممکن تخصیص یابد.

با این وجود در حالیکه مطالعات چهار سال پیش دانشگاه تبریز بر ایجاد آبگذر در دریاچه ارومیه تاکید و انجمن هیدرولیک ایران هم آن را تایید کرده بود اما هنوز اعتباری برای آن در نظر گرفته نشده است و پروژه همچنان در مرحله مطالعاتی به سر می برد.

رییس دفتر استانی ستاد احیای دریاچه ارومیه با بیان اینکه هنوز میزان اعتبار لازم برای ایجاد آبگذر دریاچه ارومیه به ستاد احیای اعلام نشده است گفت: ۵۰ درصد از اعتبارات احداث این آبگذر را ستاد احیای دریاچه ارومیه متقبل شده تا این طرح سریعا توسط وزارت راه آغاز و به اتمام برسد.

مدیر پروژه مهندسین مشاور طرح نواندیش نیز در این راستا به ایرنا گفت: هم اینک مطالعات هیدرولوژی و زیست محیطی این طرح در حال اجراست و برای جلوگیری از اتلاف وقت در اجرای این طرح، همزمان مطالعات ژئوتکنیک پیشنیاز این طرح نیز در حال انجام است.

احسان مختاری افزود: تا به این لحظه مطالعات بر روی ۲ آبگذر با فاصله پنج و ۲.۵ کیلومتری از میانگذر دریاچه ارومیه در حال انجام است که طراحی آن نیز به زودی آغاز می‌شود.

به گزارش کردپرس، نقش پل میانگذر و خاکریز دریاچه ارومیه در اختلال چرخش آب از جنوب به شمال دریاچه ارومیه برای اولین بار در سال ۱۳۸۱ به صورت رسمی مطرح شد، در آن زمان مطالعاتی نیز انجام شد ولی به دلیل اینکه این عدم تعادل در چرخش آب نقشی در تغییر تراز دریاچه ارومیه نداشت و صرفا در میزان شوری اثر گذار بود، مورد توجه قرار نگرفت.

سپس دانشگاه تبریز سال 95، طی یک مطالعه تحقیقاتی به مختل شدن میزان شوری آب در شمال و جنوب دریاچه ارومیه اشاره کرد و در سال ۱۳۹۶ نیز انجمن هیدرولیک ایران طی بیانه‌ای برای تنظیم گردش آب و میزان شوری دریاچه ارومیه از ضرورت ایجاد یک پل یک کیلومتری یا ۲ دریچه ۵۰۰ متری برای گردش آب از جنوب به شمال دریاچه خبر داد.

هر چند انجمن هیدرولیک ایران بیان کرد: اصلاح میانگذر و ایجاد بازشدگی‌های جدید، به تنهایی تاثیر مستقیم بر افزایش تراز آب دریاچه (و حل بحران خشکیدگی دریاچه) نخواهد داشت؛ ولی بر اکوسیستم دریاچه تاثیر مثبت داشته و در جهت کاهش بحران دریاچه تاثیر دارد.

در کردپرس بیشتر بخوانید؛

فراموشی اصلاحات اساسی پل میانگذر دریاچه ارومیه/ مسئولان هنوز در فکر سیستم روشنایی

پل میان گذر دریاچه ارومیه به اصلاحات جدی تری نیاز دارد

گزارش/ تانیا شعفی