پڕیشکەکانی هەڵبژاردنی ئەمریکا لە هەرێمی کوردستان / محەممەد هادیفەر

لەم نێوەندەدا، هەردوو حیزبی سەوز و زەرد لە دوو ناوچەی سلێمانی و هەولێر خەریکی کاروباری سەرووحیزبی بوون و زیاتر بوونەتە مەیدانی تەڕاتێنی هێزە ئەمریکییەکان لە ناوچەکەدا و دەرفەتیان بۆ پێکهێنانی حکوومەت نەبووە، و چ بزانرێت ئەم دواکەوتنە پڕواتایە بەهۆی چاوەڕوانی بۆ گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە ناوچەکەدا بووبێت کە بە هەڵبژاردنی ٣ی نۆڤەمبەری ئەمریکا کۆتایی بەو چاوەڕوانییانە هات.

یەکێک لە هۆکارە ڕواڵەتییەکانی پێکنەهێنانی پەرلەمان و ناساندنی کابینە، نەبوونی لێکتێگەیشتن بوو لە ڕێکخستنی هێزە سیاسییەکانی هەرێمدا، و بە سەرنجدان بە شێوازی کارکردن و ڕەفتاری سیاسیی ئەم دوایییە، وا دەردەکەوێت کە هەنگاونان بۆ پێکهێنانی پەرلەمانی کوردستان بەبێ هەماهەنگی لەگەڵ دەوڵەتانی ناوچەیی و جیهانیدا ئەوەندەش ئاسان نەبووە. پارتی دیموکراتی کوردستان بە هەبوونی ٣٩ کورسی و هاوپەیمانی لەگەڵ هەندێک حیزبی بچووکتر گەیشتە ٤٣ کورسی، کە بۆ پێکهێنانی حکوومەت پێویستی بە هەشت کورسیی دیکە بوو تاوەکوو بە تەنیا حکوومەت لە هەرێمدا پێکبهێنێت. بە کڕینی دە کورسی بە بڕە پارەی ملیۆن دۆلاری گەیشتە ڕێژەی یاسایی، و لە ڕۆژی ٤ی نۆڤەمبەردا پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق، ڕێک دوای ڕاگەیاندنی ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران و پیرانی ئەمریکا ڕایگەیاند کە پەرلەمانی خۆجێیی هەرێمی کوردستانی عێراق پێکهێنرا و ڕێکارەکانی ناساندنی کابینە ئەنجام دەدرێن.

یەکێتیی نیشتمانی کە توانای بەرەنگاربوونەوەی گومانی کورسی‌فرۆشتنی پەرلەمانی نەبوو، لە ڕۆژی دەنگداندا ڕێگری لە ڕۆیشتنی نوێنەرەکانی خۆی لە سلێمانییەوە بۆ هەولێر کرد، بەڵام پارتی دیموکرات بە ژمارەی نوێنەرانی بەردەست و کڕدراوەوە دامەزراوەکانی پەرلەمانی پێکهێنا و یەکێتیی نیشتمانی کەوتە دۆخی ئۆفسایدەوە. سەرۆکایەتیی یەکێتیی نیشتمانی هیچ چارەیەکی جگە لە ڕاگەیاندنی جیابوونەوە لە هەرێم نەبوو، هەر بۆیە لە ڕۆژی پێنجشەممە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ بە فەرمی جیابوونەوەی خۆی لە دەسەڵاتی فیدراڵی هەرێمی کوردستانی عێراق ڕاگەیاند. هەر یەک لە لایەنەکان هۆکاری خۆیان بۆ ئەم بڕیارە مێژووییە خستووەتە ڕوو، دوای ئەوەی زیاتر لە ٢٦ ساڵ لە هاوبەشییەکی لەرزۆکدا لە تەنیشت یەکتر بوون، بەڵام ڕیشەی سەرەکی دەکرێت لە ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی ئەمریکادا ببینرێتەوە؛ کاتێک لە گۆڕانکاری لە ناوچەکە لەلایەن ئەمریکاوە بێهیوا بوون، دەستبەجێ بەدوای بنیاتنانەوەی پێکهاتەی دەسەڵاتدا ڕۆیشتن تا بتوانن لە چوارچێوەی دەسەڵاتی فیدراڵیدا بۆ مانەوە لە دەسەڵات و پارێزراوبوون لە هەڕەشە ناوچەییەکان لە عێراقدا بمێننەوە. بەڵام ڕاگەیاندنی فەرمیی جیابوونەوەی یەکێتیی نیشتمانی لە هەرێم لەلایەن سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانییەوە، هاوکێشەکانی هەرێمی تێکدا و ئەو کارتە بەهێزەی پارتی دیموکرات لە بەغدا یاریی پێدەکرد، لە دەستی پارتی دیموکرات دەرهێنا.

ئەوەی دەتوانێت ئەم پێشهاتانە بە ئامانجدار پیشان بدات، بڕیاری پێکهێنانی حکوومەتە ڕێک دوای دەرئەنجامی هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا، هەرچەندە پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق بۆنکردنێکی بەهێزی هەبوو و زووتر هەستی بە مەترسیی دەرئەنجامەکانی هەڵبژاردنی ئەمریکا کرد، هەر بۆیە دوای پشتتێکردنی ئەمریکا لە ناوچەی هەرێم، ڕێگای بەغدای گرتەبەر و بە بەهێزکردنی مەکتەبی حزب لە بەغدا بە ئامادەبوونی هۆشیار زێباری، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی حزب و خاڵی ڕێبەریی حزب و یەکێک لە دەستڕۆیشتووترین سەرکردەکانی ئەم حزبە، بەرەو بەغدا بەڕێی کرد. بەو ئامانجەی خۆی لە هەڕەشە هەرێمییەکان و لێکەوتەکانی هاوڕێیەتی لەگەڵ ئەمریکا لە ناوچەکەدا بپارێزێت. یەکێتیی نیشتمانی کە پێوەندییەکانی لەگەڵ بەغدا لە پێشترەوە لە پارتی دیموکرات باشتر بوو، ئەم مەترسییەی لە خۆی دوور خستبووەوە، بەڵام لەبەر ئەوەی لەم ڕەفتارە چاوەڕواننەکراوەی هەولێردا دەستی بەسەردا گیرابوو (فێڵی لێ کرابوو)، هیچ چارەیەکی جگە لە کشانەوە لە دەسەڵاتی هەولێر نەبوو.

بەڵام ئەوەی لە پێشهاتەکانی ئەم دواییەی هەرێم دەردەکەوێت، جۆرێکە لە هەڵوەشانەوەی دەسەڵاتی مۆمیاکراو (لەرزۆک) کە ساڵانێک بوو چاوەڕوانی بوون. گوشارەکانی سەرۆکوەزیرانی عێراق بۆ سەر دەسەڵاتی هەرێم و پشتتێکردنی تورکیا لە هەرێم و ناڕەزایەتیی ئێران لە ڕەفتارەکانی دەسەڵاتی هەرێم لە ڕووبەڕووبوونەوەی شەڕی ئێران و ئەمریکادا، هەروەها دوورکەوتنەوەی ئەمریکا لە دەسەڵاتدارانی هەولێر و گوشارە توندە ئابوورییەکان بۆ سەر کۆمەڵگەی هەرێم و جیاکاری و ناکۆکییەکانی نێوان حزبەکان و تەنانەت نێو بنەماڵەی سەرکردەکانی هەرێم، نیشاندەری نیگەرانیی هەرێمە لە چارەنووسی ئەم ناوچەیە. هەولێر بە هەڵاتن بەرەو پێشەوە بۆ بەغدا و سلێمانی بە جیابوونەوە لە هەولێر، ئاماژەیەکیان بە پاشلەرزەکانی هەڵبژاردنی ئەمریکا پێشان دا کە هەرێمی خستووەتە لێواری تاقیکردنەوەیەکی گشتی و، ڕاپەڕینە جەماوەرییەکان کەمترین هەنگاوی کردارییە کە چاوەڕێی هەرێم دەکات.