گەشەکردنی تۆڕی فێستیواڵەکانی فیلمی کوردی لە جیهاندا
بەپێی هەواڵی کوردپرێس، بەڕێوەچوونی یەکەمین فێستیواڵی فیلمی کوردیی فرایبۆرگ لە ئەڵمانیا نیشانی دەدات کە تۆڕی فێستیواڵی سینەمای کوردی لە دەرەوەی ناوچە کوردنشینەکان هێشتا لە بەرفراوانبووندایە.
لێکۆڵینەوە لە زیاتر لە ۱۵ ماڵپەڕی فێستیواڵی فیلم لە جیهاندا، دەکرێت وا بخەمڵێندرێت کە لە ماوەی دوو دەیەی ڕابردوودا، هەزاران بەرهەم بە تەوەرەی کورد، کوردستان و ئەزموونی کۆمەڵگە کوردەکان؛ لە لەندەن و بەرلینەوە تا پاریس، ئامستەردام، نیویۆرک، لۆس ئانجلەس، ڤانکۆڤەر و چەندین شاری تر، خراونەتە بەرچاو. خەمڵاندنە بەردەستەکان ئاماژە بە نمایشکردنی نزیکەی ۳ هەزار ناونیشانی فیلم لە خولە جیاوازەکانی ئەم فێستیواڵانەدا دەکەن.
یەکەمین فێستیواڵی فیلمی کوردیی فرایبۆرگ لە ئەڵمانیا چالاکییەکانی لە سینەمای Kommunales Kino دەست پێکرد. ئەم فێستیواڵە بە دەستپێشخەریی ئەنجومەنی کلتووریی ئاڤێستا و بە هاوکاریی ڕێکخراوەکانی سینەمای کوردی لە فرایبۆرگ بەڕێوە دەچێت و پەیوەست بووە بە کۆمەڵە ڕووداوێک کە لە دەرەوەی ناوچە کوردنشینەکان، سینەمای کوردی بە بینەرانی کورد و ناڕەسەن ڕادەگەیەنن.
نەورۆز سۆنمەز و مستەفا ئۆزەل، لە ئەندامانی کۆمیتەی بەڕێوەبەری، لە ڕێوڕەسمی پێشوازیکردندا وتاریان پێشکەش کرد و دوای ئەوەش هۆزان ئاکین بڕگەیەکی مۆسیقای پێشکەش کرد.
لە یەکەم ڕۆژی فێستیواڵەکەدا، فیلمی «زارێ» لە دەرهێنانی هامۆ بەکنازاریان، بەرهەمی ساڵی ۱۹۲۶، نمایش کرا. ئەم فیلمە بێدەنگە ئەرمەنییە هاوڕێ لەگەڵ ژەنینی ڕاستەوخۆی مۆسیقادا بوو. هەروەها فیلمێکی کورت لە دەرهێنەرێکی کوردی لەدایکبووی کەرکووک کە لە نەرویج دەژیت نمایش کرا، کە چیرۆکی سێ گەنجی دانیشتووی کەمپێکی پەنابەران لە باکووری نەرویج دەگێڕێتەوە.
فرایبۆرگ لە دۆخێکدا بۆ ئەم نەخشە سینەمایییە زیاد بووە کە فێستیواڵی فیلمی کوردیی لەندەن، وەک یەکێک لە دێرینترین فێستیواڵی ئەم بوارە، لە ساڵی ۲۰۰۱ەوە چالاکی دەکات و لە چواردەیەمین خولی خۆیدا لە ساڵی ۲۰۲۵دا ۵۸ فیلمی نمایش کرد. ئەم فێستیواڵە لە خولی پێنجەمی خۆیدا لە ساڵی ۲۰۰۷ زیاتر لە ۱۵۰ فیلم و لە خولی شەشەم لە ساڵی ۲۰۰۹دا نزیکەی هەمان ژمارەی نمایش کردبوو. خولی هەشتەم لە ساڵی ۲۰۱۳ زیاتر لە ۱۲۰ فیلم و خولی دوازدەیەمیش ۱۲۹ فیلمی لە بەرنامەدا بوو. خودی فێستیواڵەکەش باس لە نمایشکردنی سەدان فیلم لە ۱۴ خولدا دەکات.
بەرلینیش وەک یەکێک لە گرنگترین بنکەکانی سینەمای کوردی لە جیهاندا ئەژمار دەکرێت. فێستیواڵی فیلمی کوردیی بەرلین لە ساڵی ۲۰۰۲ دەستی پێکرد و لە یەکەم خولی خۆیدا ۲۹ فیلمی لە ماوەی ۱۰ ڕۆژدا نمایش کرد. لە خولی هەشتەمدا ۴۱ فیلم، لە خولی نۆیەمدا زیاتر لە ۴۰ فیلم و لە خولی یازدەیەمدا ۴۰ فیلم لە بەرنامەدا بوون. لە ساڵی ۲۰۲۵یشدا زیاتر لە ۵۰ فیلم نمایش کران و بەرنامەی شانزدەیەمین خولی لە ساڵی ۲۰۲۶دا نزیکەی ۶۰ فیلم لەخۆ دەگرێت.
هامبۆرگیش لە ناوەندە دێرینەکانی دیکەی ئەم ڕەوتەیە. فێستیواڵی فیلمی کوردیی هامبۆرگ لە ساڵی ۲۰۲۵دا شانزدەیەمین خولی خۆی بەڕێوە برد و ۲۱ فیلمی لەخۆ گرت کە بریتی بوون لە سێ فیلمی درێژی چیرۆکی، ۱۲ بەڵگەفیلم و شەش فیلمی کورت.
لە دوسلدۆرفیش سێیەمین خولی فێستیواڵی فیلمی کوردی لە ساڵی ۲۰۲۶دا بەڕێوە چوو. لە خولی دووەمی ئەم فێستیواڵەدا لە ساڵی ۲۰۲۵دا نزیکەی ۴۰ فیلم نمایش کران. لە پاڵ دوسلدۆرفدا، فێستیواڵی فیلمی کوردیی کۆلنیش خولە یەکبەدوایەکەکانی خۆی بەڕێوە دەبات و پێنجەمین خولی بۆ ساڵی ۲۰۲۶ بەرنامەرێژی بۆ کراوە.
لە ئەمریکا، فێستیواڵی فیلمی کوردیی نیویۆرک لە ساڵی ۲۰۲۶دا دەیەمین خولی خۆی بە نمایشکردنی ۳۰ فیلم بەڕێوە برد. ئەم فێستیواڵە لە خولی نۆیەمدا لە ساڵی ۲۰۲۵دا ۲۷ فیلم و لە خولی حەوتەمدا لە ساڵی ۲۰۲۳دا ۱۷ فیلمی نمایش کردبوو. لە خولی شەشەمیشدا لە ساڵی ۲۰۲۲دا ۲۳ فیلم لە بەرنامەدا بوون.
لۆس ئانجلەسیش لە ساڵی ۲۰۲۵دا مێوانداری فێستیواڵی فیلمی کوردی بوو و کۆمەڵێک فیلمی درێژ، بەڵگەفیلم و کورتی لە بەرنامەیەکی سێ ڕۆژەدا نمایش کرد. لە کانادا، فێستیواڵی فیلمی کوردیی ڤانکۆڤەریش بووەتە یەکێک لە ڕووداوە نوێترەکانی ئەم ڕەوتە و بەرنامەرێژی بۆ بەڕێوەبردنی سێیەمین خولی خۆی لە ساڵی ۲۰۲۶دا کردووە.
لە فەڕەنسا، فێستیواڵی فیلمی کوردیی پاریس لە ساڵی ۲۰۲۵دا چوارەمین خولی خۆی بەڕێوە برد و لە ساڵی ۲۰۲۶دا کۆمەڵەیەکی نوێی لە فیلمی درێژ و کورت، بەڵگەفیلم و چیرۆکی خستە بەرچاو. لە هۆڵەندا، فێستیواڵی فیلمی کوردیی ئامستەردامیش بووەتە یەکێک لە ناوەندەکانی نمایشکردنی بەرهەمی فیلمسازانی کورد.
دانیمارکیش لە ساڵی ۲۰۲۶دا شایەتی بەڕێوەچوونی فێستیواڵی فیلمی کوردی لە پێنج شاردا بوو کە پێنج فیلمی لە ناوچە کوردنشینەکانەوە لە بەرنامەدا دانا. ئەم بەرنامەیە نیشانی دەدات کە تەنانەت ڕووداوە بچووکترەکانیش هەوڵ دەدەن سینەمای کوردی لە شارێک و کۆمەڵگەیەکی کۆچبەر بەرفراوانتر بکەن.
لە سەر بنەمای ژمارەی خولەکان و ئاماری بەرنامە بڵاوکراوەکان بۆ فێستیواڵی وەک لەندەن، بەرلین، هامبۆرگ، دوسلدۆرف و نیویۆرک، و بە ڕەچاوکردنی فێستیواڵی پاریس، ئامستەردام، لۆس ئانجلەس، ڤانکۆڤەر، کۆلن، دانیمارک و فرایبۆرگ، دەکرێت بڕی گشتیی بەرهەمە نمایشکراوەکان لە خولە جیاوازەکانی ئەم ڕووداوانەدا بە شێوەیەکی خەمڵێنراو ببرێتە سەرووی ۲۵۰۰ ناونیشانی فیلم. ئەم ژمارەیە ئامارێکی فەرمی و وردبینی‌کراو نییە و بەهۆی نەبوونی ئەرشیڤی تەواوی هەندێک لە خولە دێرینەکان، دەکرێت وەک خەمڵاندنێک لە مەودای ۲ تا ۳ هەزار فیلمدا سەیر بکرێت.
خاڵی گرنگ ئەوەیە کە ئەم خەمڵاندنە «نمایشکردنی فیلم لە خولە جیاوازەکاندا» دەپێوێت، نە ژمارەی فیلمە تاقانە و ناوبەناوکان؛ کەواتە فیلمێک کە لە چەند فێستیواڵێک یان لە چەند خولێکدا دووبارە نمایش کرابێتەوە، دەکرێت زیاتر لە جارێک لەم خەمڵاندنەدا ئەژمار کرابێت.
بەڵام گەشەکردنی ئەم فێستیواڵانە نیشانی دەدات کە سینەمای کوردی چیتر تەنیا دیاردەیەک نییە کە وابەستەی شارە کوردنشینەکان بێت. بەشێکی گرنگ لە ژیانی ئەم سینەمایە ئێستا لە شارێکدا شێوە دەگرێت کە چەندین هەزار کیلومەتر لە ناوچە کوردنشینەکانەوە دوورن، بەڵام تێیاندا فیلمسازان، دامەزراوە کلتوورییەکان و کۆمەڵگە ڕەوەندە کوردەکان (دیاسپۆرا) بۆ پاراستنی زمان، گێڕانەوە و بیرەوەریی بەکۆمەڵی خۆیان سینەما بەکار دەهێنن.
لە لەندەنەوە کە لە ساڵی ۲۰۰۱دا یەکەمین فێستیواڵی تخصصی خۆی دەست پێکرد تا فرایبۆرگ کە لە ساڵی ۲۰۲۶دا پەیوەست بوو بەم تۆڕەوە، ڕێگەی سینەمای کوردی لە دیاسپۆڕادا لە ڕووداوێکی کلتووریی سنووردارەوە گۆڕاوە بۆ تۆڕێکی نێودەوڵەتی لە فێستیواڵەکان کە ئێستا ساڵانە بە دەیان فێستیواڵ و سەدان نمایش دەخاتە بەر دیدەی بینەرانی کورد و ناڕەسەن.
هەندێک لە گرنگترین فێستیواڵی فیلمی کوردی لە دەرەوەی ناوچە کوردنشینەکان خاوەنی ماڵپەڕی فەرمین کە بەرنامە، بەرهەمە وەرگیراوەکان، بەرواری خولەکان و زانیارییە پەیوەندیدارەکان بە فیلمسازان بڵاو دەکەنەوە.
ماڵپەڕە سەرەکییەکانی فێستیواڵەکان:
https://www.lkff.co.uk/?utm_source=chatgpt.com
Kurdisches Filmfestival Berlin – Kino & Online
Vancouver Kurdish Film Festival - Kurdish Canadian Cultural Society
بۆچوونی بەکارهێنەران