سرنوشت مبهم یگانهای زنان کرد سوریه
یگانهای مدافع زنان کرد سوریه (YPJ) که در جریان جنگ با داعش به نمادی جهانی از نقش زنان در میدان نبرد تبدیل شدند، اکنون پس از انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه و آغاز ادغام ساختارهای نظامی شمال و شرق سوریه در نهادهای دولتی، برای حفظ یک نقش سازمانیافته در ساختار امنیتی سوریه تلاش میکنند.
به گزارش رویترز، YPJ در سالهای جنگ در کنار نیروهای دموکراتیک سوریه و با حمایت آمریکا در نبرد علیه داعش مشارکت داشت و در بیرون راندن این گروه از بخشهای وسیعی از شمال و شرق سوریه نقش ایفا کرد. اما با روی کار آمدن حکومت جدید سوریه و تلاش دمشق برای ادغام گروههای مسلح سابق در نهادهای دولتی، آینده این نیروی زنانه در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
هفته گذشته نیروهای دموکراتیک سوریه رسماً منحل شدند و روند ادغام نیروهای آن در ارتش و ساختارهای امنیتی سوریه آغاز شد. مظلوم عبدی، فرمانده پیشین نیروهای دموکراتیک سوریه، به عنوان مشاور رئیسجمهوری سوریه منصوب شده و شماری دیگر از فرماندهان سابق این نیرو نیز به وزارت دفاع سوریه پیوستهاند.
با این حال، رویترز میگوید در ساختار جدید وزارت دفاع سوریه هیچ زنی حضور ندارد و این موضوع نگرانیهای YPJ درباره آینده نیروهای زن را افزایش داده است.
نوروز احمد، فرمانده YPJ، گفت در دیدارهای اخیر با احمد الشرع، رئیسجمهوری سوریه، در دمشق به او اعلام شده است که نیروهای زن این یگان جایی در ساختار ارتش ندارند.
او گفت: «ما میخواستیم به ارتش بپیوندیم، زیرا نیروهای ما تجربه و تخصصی دارند که به آنها امکان میدهد به شکلی سازمانیافته از خود دفاع کنند؛ آن هم در قالب یک تیپ یا گردان مستقل.»
نوروز احمد افزود: «شرط اصلی ما این بود که این نیرو به صورت سازمانیافته باقی بماند، به مکان دیگری اعزام نشود و اعضای آن در گروههای کوچک پراکنده نشوند. آنها این پیشنهاد را رد کردند.»
به نوشته رویترز، YPJ اکنون مذاکرات خود را با وزارت کشور سوریه ادامه میدهد تا راهی برای حفظ یک نیروی نظامی سازمانیافته پیدا کند. این مذاکرات در شرایطی انجام میشود که حکومت جدید سوریه در حال بازسازی ساختارهای امنیتی کشور پس از بیش از یک دهه جنگ است.
بر اساس این گزارش، وزارت کشور سوریه پیشتر پیشنهاد کرده بود اعضای YPJ به واحد پلیس گردشگری این وزارتخانه بپیوندند؛ پیشنهادی که از سوی YPJ پذیرفته نشد. با این حال، نوروز احمد میگوید این نیرو پیشنهاد داده است که اعضای YPJ به نیروهای عملیات ویژه وزارت کشور ملحق شوند؛ ساختاری که از نظر نوع مأموریت و تواناییهای عملیاتی به نیروهای YPJ نزدیکتر است.
او گفت: «وقتی با وزارت کشور مذاکره کردیم، گفتیم نیروهای ما بیش از ۱۵۰۰ مبارز دارند و پرسیدیم آیا همه این نیروها ادغام خواهند شد یا نه.»
نوروز احمد افزود که انتظار دارد وزارت کشور سوریه «در روزهای آینده» پاسخ خود را درباره این پیشنهاد اعلام کند.
در همین حال، نورالدین البابا، سخنگوی وزارت کشور سوریه، به رسانه کردی روداو گفته است که نیروهای YPJ در صفوف وزارتخانه پذیرفته خواهند شد، اما درباره جایگاه دقیق آنها توضیحی ارائه نکرده است. او تأکید کرده که نیروهای وزارت کشور در سراسر سوریه مستقر خواهند شد و در یک منطقه جغرافیایی خاص محدود نخواهند بود.
مسئله YPJ تنها به آینده یک نیروی نظامی محدود نمیشود. برای بسیاری از زنان کرد سوریه، این یگان نماد بخشی از دستاوردهای سیاسی و اجتماعی است که زنان در جریان جنگ به دست آوردهاند؛ دستاوردهایی که اکنون با انتقال ساختارهای خودگردان به نهادهای دولت مرکزی با خطر از دست رفتن مواجه است.
گؤکسو جیاگر، یک عضو ۲۰ ساله YPJ، گفت: «آنها همیشه زنان را ضعیف میبینند. ما به عنوان زنان قدرت خود را از مردان نمیگیریم و قدرت خود را نیز از دولت کنونی نمیگیریم.»
او افزود: «البته ما میخواهیم وضعیت ویژهای داشته باشیم و بر آن اصرار داریم.»
پنابر باران، فرمانده ۳۱ ساله یکی از واحدهای YPJ، نیز خواستار آن شد که جایگاه این نیرو در قانون اساسی سوریه تضمین شود.
او گفت: «قانون اساسی سوریه باید بهصراحت نقشی برای این نیرو تضمین کند.»
باران افزود: «تا امروز، ما هرگز منتظر نماندهایم که کسی از ما دفاع کند. ما، به عنوان زنان، از خودمان دفاع کردهایم.»
رویترز مینویسد مذاکرات درباره آینده YPJ در شرایطی انجام میشود که بیاعتمادی بخشی از جامعه کرد سوریه به حکومت جدید همچنان پابرجاست. کردها به خشونتهای سال ۲۰۲۵ علیه اقلیتها و همچنین پیشینه احمد الشرع، رئیسجمهوری سوریه، در رهبری شاخه سوری القاعده پیش از قطع ارتباط با این گروه اشاره میکنند.
از این منظر، سرنوشت YPJ یکی از آزمونهای مهم برای نظم امنیتی جدید سوریه خواهد بود. نحوه برخورد دمشق با درخواست این نیرو برای حفظ یک ساختار سازمانیافته، نهتنها میزان مشارکت زنان در نهادهای امنیتی جدید، بلکه حدود پذیرش میراث نظامی و اجتماعی مناطق کردنشین در ساختار دولت مرکزی سوریه را نیز مشخص خواهد کرد.
دیدگاه کاربران