خروج آمریکا؛ فرصتی برای بازتعریف نقش و توان نیروهای پیشمرگ
به گزارش کردپرس، نیاد کارنگی در تحلیلی درباره پیامدهای پایان مأموریت ائتلاف به رهبری آمریکا در عراق، خروج نیروهای خارجی را برای اقلیم کردستان آغاز مرحله‌ای می‌داند که در آن نیروهای پیشمرگه و حکومت اقلیم بیش از گذشته باید بر توانایی‌های داخلی خود تکیه کنند و همزمان رابطه امنیتی خود با بغداد را تقویت کنند.
تحلیل بنیاد کارنگی و به قلم ولادیمیر فان ویلگنبورگ، روزنامه‌نگار و نویسنده هلندی حوزه کردها، تأکید دارد که پایان حضور ائتلاف، اگرچه نگرانی‌هایی درباره تهدیدهای امنیتی ایجاد کرده، در عین حال می‌تواند آزمونی برای میزان آمادگی اقلیم کردستان برای ایستادن روی پای خود در حوزه دفاعی باشد.
در حالی که عراق پایان مأموریت ائتلاف را جشن گرفته است، فضای حاکم بر اقلیم کردستان متفاوت توصیف شده است. بنیار فائق کریم، پژوهشگر کرد در اندیشکده گفت‌وگوی لندن، گفته است کردها این تحول را بیشتر شایسته یک مراسم سوگواری می‌دانند تا جشن.
با این حال، در بخش مهمی از تحلیل کارنگی، مسئله اصلی تنها نگرانی از خروج آمریکا نیست، بلکه این پرسش مطرح شده است که آیا نیروهای پیشمرگه پس از سال‌ها دریافت آموزش، تسلیحات و پشتیبانی از ائتلاف، اکنون می‌توانند مسئولیت بیشتری برای دفاع از اقلیم بر عهده بگیرند.
سیروان بارزانی، فرمانده نیروهای پیشمرگه و بازرگان کرد، درباره پایان حضور ائتلاف گفته است: «خوب نیست. اما این تصمیم عراق است. آنها از نیروهای ائتلاف دعوت کردند و حالا می‌گویند دیگر به آنها نیاز نداریم.»
او افزوده است که نیروهای کرد و عراقی طی روزهای اخیر چهار یا پنج هسته داعش را در نزدیکی شهرستان مخمور در استان نینوا شناسایی کرده‌اند؛ موضوعی که پس از ماه‌ها کاهش فعالیت این گروه، از نگاه او هشداردهنده محسوب می‌شود.
بارزانی با اشاره به تجربه سال ۲۰۱۴ گفته است: «این یک هشدار است. ما می‌دانیم در سال ۲۰۱۴ چه اتفاقی افتاد. اکنون، قطعاً فعالیت هسته‌های تروریستی بیشتر خواهد شد و ما می‌توانیم این موضوع را مشاهده کنیم»
با وجود این نگرانی‌ها، او تأکید کرده است که نیروهای عراقی و کرد امروز نسبت به سال ۲۰۱۴ از آموزش و آمادگی بیشتری برخوردارند. نیروهای داعش در سال ۲۰۱۴ بخش بزرگی از خاک عراق و سوریه را در اختیار گرفتند، اما نیروهای محلی با پشتیبانی ائتلاف در سال‌های بعد این گروه را از مناطق تحت کنترل آن بیرون راندند. بر اساس توافق بغداد و واشنگتن، خروج نیروهای ائتلاف از عراق تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ انجام شد.
تحلیل کارنگی در ادامه، تهدیدهای پیش روی اقلیم را بررسی می‌کند و تأکید دارد که مهم‌ترین تهدید فعلی برای کردهای عراق الزاماً داعش نیست، بلکه ادامه حملات پهپادی و موشکی است.
بر اساس این تحلیل، از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، اقلیم کردستان با حدود هزار حمله پهپادی و موشکی روبه‌رو شده است که دست‌کم ۳۲ کشته بر جای گذاشته است.
مایلز بی. کاگینز، سرهنگ بازنشسته ارتش آمریکا و سخنگوی پیشین ائتلاف، درباره تهدید گروه‌های مسلح گفته است: «تهدید اصلی داخلی عراق از سوی گروه‌های مسلح است که امسال بیش از ۸۰۰ بار به اقلیم کردستان عراق حمله کرده‌اند. دولت مرکزی عراق با چالش بزرگی روبه‌رو است.»
در چنین شرایطی، سیروان بارزانی بر ضرورت تقویت توانایی‌های دفاعی اقلیم تأکید کرده است، اما استدلال او بر این نکته استوار است که این مسئولیت باید در چارچوب امنیت عراق دنبال شود. او گفته است: «در نهایت، این حریم هوایی عراق است. حتی خود عراق نیز پدافند هوایی کافی ندارد؛ در این زمینه بسیار ضعیف است. بنابراین امیدواریم وقتی چنین سامانه‌هایی را تأمین می‌کنند، اقلیم کردستان را نیز در نظر بگیرند.»
جویی هود، سفیر پیشین آمریکا در منطقه و معاون سابق وزیر خارجه این کشور در امور خاور نزدیک، نیز توقف حملات منطقه را بعید دانسته است. او گفته است نه‌تنها نیروهای آمریکایی، بلکه اهدافی را که وابسته به منافع آمریکا هستند نیز هدف قرار میگیرند.
هود افزوده است: «دولت فدرال در بغداد و دولت اقلیم در اربیل باید فوراً با شرکایی مانند ایالات متحده همکاری کنند تا سامانه‌های پدافند هوایی مورد نیاز برای دفاع در برابر این حملات را خریداری و مستقر کنند.»
اما نقطه محوری تحلیل کارنگی در بخش پایانی آن قرار دارد که توانایی نیروهای پیشمرگه پس از خروج ائتلاف مورد بررسی قرار گرفته است.
براد کوپر، فرمانده سنتکام، در ۳۰ سپتامبر اعلام کرده است که نیروهای امنیتی عراق، از جمله نیروهای پیشمرگه، اکنون «ظرفیت، رهبری و استقلال عملیاتی» لازم را برای مدیریت یکجانبه تهدیدهای امنیتی در سرزمین خود در اختیار دارند.
کارنگی در عین حال این ارزیابی را در کنار دیدگاهی متفاوت قرار داده است. یک برنامه‌ریز پیشین سنتکام که در این تحلیل نام او ذکر نشده است، گفته است: «متأسفانه تصور می‌کنم دولت بغداد چندان نگران نفوذها و حملات به مناطق کردنشین نخواهد بود.»
از این منظر، خروج آمریکا همزمان دو واقعیت را برای اقلیم برجسته می‌کند: نخست، ضرورت افزایش اتکا به توانایی‌های خود نیروهای پیشمرگه و دوم، ضرورت حفظ و تقویت رابطه امنیتی با بغداد.
مسرور بارزانی، نخست‌وزیر اقلیم کردستان، در ۳۰ سپتامبر گفته است نباید تصور کنند که اقلیم پس از خروج ائتلاف آسیب‌پذیرتر شده است. او گفته است: «ما به شما اطمینان می‌دهیم که نیروهای عراقی اکنون از توانایی‌های بیشتری نسبت به گذشته برخوردارند، در حالی که نیروهای پیشمرگه نیرویی قدرتمند و آماده هستند که قادرند با هر نوع تهدیدی که اقلیم کردستان را تحت تأثیر قرار دهد مقابله کنند.»
یکی از مقام‌های ائتلاف که به نیروهای پیشمرگه مشاوره داده است، خروج نیروهای ائتلاف را تأسف‌آور دانسته، اما همزمان تأکید کرده است که اقلیم دیگر نمی‌تواند امنیت خود را به حضور خارجی وابسته نگه دارد.
او گفته است: «همیشه خوب است که حضوری نظامی حفظ شود تا تلاش‌ها برای مقابله با داعش زیر نظر باشد و کمک‌های نظامی ادامه پیدا کند. اقلیم کردستان از نظر جغرافیایی در یک موقعیت راهبردی بسیار مهم قرار دارد.»
این مقام در ادامه گفته است: «وزارت پیشمرگه اکنون باید این کار را خودش انجام دهد. از این نظر، پیشمرگه فرصت کافی داشته است. اقلیم خودگردان باید و می‌تواند به اندازه کافی قدرتمند بماند که به تنهایی از خود دفاع کند و منافع فردی را کنار بگذارد. زمان آن رسیده است که روی پای خود بایستد. درآمدهای کافی نیز وجود دارد.»
به این ترتیب، خروج آمریکا فقط به‌عنوان خلأ امنیتی برای اقلیم کردستان مطرح نشده است، بلکه به‌عنوان نقطه‌ای برای سنجش میزان بلوغ و استقلال ساختار امنیتی اقلیم نیز مورد توجه قرار گرفته است. این نگاه، مسئولیت اصلی آینده را متوجه خود نیروهای پیشمرگه و نهادهای اقلیم می‌کند که اکنون باید بخش بزرگ‌تری از مأموریت حفاظت از اقلیم را با اتکا به منابع و ظرفیت‌های خود بر عهده بگیرند.
با این حال، تحلیل کارنگی همزمان هشدار می‌دهد که اتکای بیشتر به توانایی‌های داخلی، به معنای بی‌نیازی از بغداد نیست. نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان، در مراسم بغداد برای پایان مأموریت ائتلاف شرکت کرده و بر اهمیت اتکای عراق به توانایی‌های خود تأکید کرده است. از نگاه کارنگی، این تحول نشان می‌دهد اقلیم در دوره پس از خروج آمریکا ناگزیر خواهد بود بیش از گذشته با دولت مرکزی عراق همکاری کند و بخشی از ترتیبات امنیتی خود را در چارچوب ساختار دولت عراق تعریف کند.
برآیند تحلیل منتشرشده در بنیاد کارنگی این است که خروج ائتلاف می‌تواند نقطه پایان یک دوره اتکای گسترده نیروهای پیشمرگه به پشتیبانی نظامی خارجی باشد و آغاز دوره‌ای را رقم بزند که در آن پیشمرگه باید توان دفاع مستقل خود را افزایش دهد اما همزمان، اقلیم کردستان برای مقابله با تهدیدهای منطقه‌ای همچنان به همکاری امنیتی با بغداد و شرکای خارجی نیاز خواهد داشت.
دیدگاه کاربران