بررسی وضعیت آب در منطقه سه کشور/عدم احداث صنایع آب بر که ارزش افزوده چندانی ندارند
«قدرت طاهری» مدیرکل سابق دفتر محاسبه شاخص برنامه‌ها و سیاست‌های کلان مرکز آمار ایران در مصاحبه با کُردپرس در خصوص تحقیقات در مورد وضعیت آب با رویکرد آمایش سرزمین در منطقه سه کشور گفت:جمعیت یکی از مهمترین عواملی است که کیفیت و کمیت آب را متاثر می سازد. به طوری که با حجم ثابتی از آب،با افزایش جمعیت،سرانه آب کم می‌شود.در سال ۱۳۹۵ جمعیت استان‌های منطقه سه کشور،شش میلیون و سیصد و چهارده هزار و هفتاد و پنج نفر بوده که در نود و دو هزار و هشتصد و یک کیلومتر مربع از سرزمین سکونت داشته‌اند،به عبارت دیگر منطقه سه کشور ۵/۷ درصد از مساحت و ۷/۵ درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌داده است.در سال ۹۵ با توجه به جمعیت و مساحت کشور و منطقه،تراکم جمعیت در کشور و منطقه به ترتیب۴۹/۰۷ و ۶۴/۹۹ نفر در کیلومتر مربع بوده است.در بین استان‌های منطقه سه،استان همدان ۸۹/۷۵ و ایلام ۲۸/۸۲ بیشترین و کمترین تراکم جممعیت را داشته‌اند.با مقایسه جمعیت استان‌های منطقه سه در دو مقطع سرشماری ۱۳۹۰،۱۳۹۵ می‌توان گفت،استان ایلام بیشترین تغییرات مثبت و استان همدان بیشترین تغییرات منفی را داشته‌اند.به طوری که جمعیت استان ایلام در سال ۱۳۹۵، ۳/۸۹ درصد بیشتر از جمعیت در سال ۱۳۹۰ بوده است.
وی ادامه داد:به منظور ایجاد تعادل بین منابع و مصارف آب برای بهره برداری پایدار از منابع آب،تامین آب مورد نیاز مصارف نقاط شهری و روستایی،احیا و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی،تغییر رویکرد به آب از یک کالای دولتی به کالایی اقتصادی،ارتقاء بهره‌وری آب و استفاده از فناوری نوین در استحصال منابع آب در برنامه ششم توسعه اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی کشور، راهبردهایی جهت دستیابی به این اهداف در نظر گرفته شده است.
دکتر طاهری در خصوص رسیدگی به بحران آب در منطقه سه کشور،تصریح کرد:با توجه به اقلیم منطقه سه کشور و سهم جمعیتی این منطقه از کل کشور و منابع آبی موجود آن باید مدیریت پایدار منابع آبی برای غلبه بر مشکلات احتمالی اتخاذ گردد.با وجود فرسودگی خطوط انتقال آب در برخی نقاط شهری ، برای جلوگیری از تلفات آب،بازسازی و نوسازی شبکه‌های انتقال و ایجاد سامانه‌های نوین تامین و توزیع آب شرب(نظیر سیستم‌های دوگانه و آب بسته بندی در مناطق فاقد آب با کیفیت بالا)ضروری به نظر می‌رسد.با توجه به نقش حیاتی آب در زندگی، ایجاد سامانه پایش و نظارت بر آلاینده های منابع آب درجهت حفظ ظرفیت خود پالایی منابع آب ضروری می‌باشد.
وی ادامه داد:از آنجا که دشت‌های حاصلخیزی در برخی استان‌ها منطقه وجود دارد،برای استفاده بهینه از آن‌ها،اصلاح،تجهیز،نوسازی و یکپارچه‌سازی اراضی کشاورزی،بهبود روشهای آبیاری و بکارگیری سیست‌م های نوین آبیاری افزایش راندمان آن‌ها را به دنبال خواهد داشت.با توجه به مزیت نسبی استان‌های منطقه در محصولات کشاورزی باید شرایط لازم برای اختصاص آب به محصولات با ارزش افزوده بالاتر به ازای واحد مصرفی فراهم گردد.اتخاذ الگوی مصرف براساس رعایت مصرف با توجه به شرایط جغرافیایی و آب و هوایی منطقه،سبب می‌شود منابع آبی به اندازه کافی و برای مصرف در دسترس باشد.در این رابطه تدوین ،به هنگام سازی و عملیاتی نمودن اسناد منطقه‌ای الگوی مصرف آب باید در دستور قرار گیرد.
مشاور سازمان برنامه و بودجه کشور در خصوص استفاده بهینه درست از آب در کشور،توضیح داد:برای استفاده مطلوب از آب،جداسازی شبکه مصرف اب شهری و فضای سبز و تشویق به استفاده آب غیر شرب جهت استفاده آبیاری فضای سبز،داخل شهر‌ها و واحدهای بزرگ تجاری و مسکونی در راستای رعایت الگوی مصرف بهینه آب می باشد.برای اجرای بهتر برنامه‌های مختلف باید ذینفعان مشارکت لازم داشته باشند.در این مشارکت بهره‌برداران در فرایند تولید و مصرف از طریق ایجاد و حمایت از تشکل‌های بهره‌برداری و آب بران کشاورزی از محل درامدهای وصولی در موفقیت اجرای برنامه‌ها در این زمینه،تضمین کننده خواهد بود.
این صاحب نظر آمایش سرزمین و مسئول سابق در مرکز امار ایران خاطرنشان کرد: با توجه به اقلیم منطقه از احداث صنایع آب بر که ارزش افزوده چندانی ندارند باید جلوگیری به عمل آید از طرفی از شهرک‌های صنعتی مصوب برای استقرار صنایع در راستای بهینه‌سازی مصرف اب در بخش صنعت باید حمایت لازم به عمل اید.برای استفاده از بهینه منابع آبی در منطقه بیانیه چشم انداز منطقه باید نوشته شود و ماموریت استان‌های منطقه(نقش و تخصص) تهیه گردد.در این راستا چشم‌انداز استان‌ها متناسب با چشم‌انداز منطقه و ماموریت هر استان تعیین گردد.انتظار می‌رود هدایت توسعه منطقه به سمت تخصص گرایی و هم افزایی درون منطقه‌ای در زمینه استفاده و بکارگیری منابع آبی باشد.با توجه به وضعیت و جایگاه برخی از استان‌های منطقه در کشاورزی، با بکارگیری روشهای جدید ومکانیزه کردن کشاورزی،دست یابی به کشارزی پیشرفته (با محصولات متنوع) با تکیه بر تولید،عیر قابل انتظار نیست.از طرفی رونق محصولات شیلاتی و آبزی پروری نیز با رویکرد رقابتی در مقیاس ملی قابل انجام است.
دیدگاه کاربران