اقلیم کردستان از سرزمینی سوخته تا الگویی برای عراق

این تغییرات مطمئنا برای کردها حیاتی است اما این تغییرات همچنین برای ایالات متحده آمریکا به دلایل اقتصادی، ژئوپلتیکی و انسانی حائز اهمیت است.

اقلیم کردستان عراق که برای دهها سال سرزمینی سوخته بود در سال 2014 و قبل از این که داعش تمام منطقه را مورد تهدید قرار دهد به مرکز توریسم تبدیل شد و اکنون که داعش مجبور به عقب نشستن شده و تقریبا شکست خورده است، همچنان الگویی برای دیگر مناطق عراق محسوب می شود.

اقلیم کردستان عراق در اواخر دهه 1980 به ویرانه ای تبدیل شد. رژیم صدام حسین در زمان کمپین نظامی خود به نام انفال، سیاست پاکسازی نژادی علیه کردها اعمال کرد. در این سالها بسیاری از مردان، زنان و کودکان کُرد به زور از مناطق خود بیرون رانده شدند و کسی هرگز دوباره آنها را ندید. بر اساس گزارش پارلمان اروپا، فقط در سال 1988، 182000 نفر از کردها که تعداد زیادی از آنها اعدام شدند ناپدید گشتند و 4000 روستای کردنشین و چندین شهر ویران شدند. سیاست نسل کشی صدام حسین با بمباران شیمیایی کردها در شهر حلبچه به اوج خود رسید. دولت اقلیم کردستان عراق ادعا می کند که بین دهه 1960 تا سقوط رژیم صدام حسین حدود یک میلیون نفر شهروند کُرد در عراق ناپدید شده اند.

کردها بعد از جریان انفال، با ایجاد منطقه پرواز ممنوع و با حمایت جنگنده های انگلیس و آمریکا به نوعی از خودمختاری در شمال عراق دست یافتند. وقتی آمریکا در سال 2003 عراق را اشغال کرد و بی نظمی و آشوب منطقه را فرا گرفت، کردها به ایجاد منطقه ای خودمختار برای خود دست زدند. این منطقه خودمختار به دنبال مشارکت کردها در جنگ با داعش گسترش یافت.

اگرچه کردها با از دست دادن کرکوک و دیگر مناطق مورد مناقشه متضرر شدند اما اقلیم کردستان عراق همچنان مرکزی برای دموکراسی، حقوق بشر، حقوق زنان و اقلیت ها در منطقه است. تحت حاکمیت اقلیم کردستان، قانون احوال شخصیه عراق که بهانه ای برای قتل های ناموسی فراهم می کرد مورد اصلاح قرار گرفت. در نتیجه تعداد قتل های ناموسی به طور محسوسی کاهش یافته است. علاوه بر آن، مقامات اقلیم کردستان ازدواج اجباری را ممنوع، چند همسری را محدود کرده و بهبودهای دیگری در زمینه وضعیت زنان حاصل شد.

به گفته منابع مسیحی در اقلیم کردستان، در این منطقه انتقام جویی علیه مسیحیان، یهودیها و ایزدیها صورت نگرفته است و دولت اقلیم کردستان در کل، در حفاظت از حقوق اقلیت های مذهبی موفق عمل کرده است. به گفته پائولو کاساکا نماینده پیشین پارلمان اروپا، دولت اقلیم کردستان عراق نشان داده است که بیشترین احترام را نسبت به همه اقلیت ها در مقایسه یا دیگر نقاط عراق قائل شده است.

درست است که برخی از جمله مقامات آمریکا و برخی جوامع بین المللی حزب دموکرات کردستان عراق را به خاطر برگزاری رفراندوم استقلال مورد مواخذه و انتقاد قرار داده اند اما دیگران آن را صرفا حق طبیعی مردم توصیف کرده اند.

نیچروان بارزانی که علاوه بر این که نخست وزیر اقلیم کردستان است، سمت معاونت رهبری حزب دموکرات کردستان عراق را نیز دارد می گوید اگر این رفراندوم برگزار نمی شد وضعیت برای کردها دشوارتر می شد. وی معتقد است اگر صبر، مقاومت و فداکاریهای حزب دموکرات نبود حوادث سال گذشته- اتفاقات بعد از رفراندوم- کاملا سرنوشت اقلیم کردستان را تغییر می داد به نحوی که هیچ کس قادر نبود پیش بینی کند که چه اتفاقی خواهد افتاد. وی می گوید حزب وی همچنان از حق تعیین سرنوشت دفاع می کند.

می توان این طور استدلال کرد که دلیل اصلی که باعث شده حوادث سال گذشته در اقلیم کردستان نتایج بدتری به دنبال نداشت به خاطر تلاش نیچروان بارزانی برای آوردن سرمایه گذاران خارجی به اقلیم کردستان در گذشته بوده است. از آنجایی که شرکت اکسون موبیل و دیگر شرکت های عمده نفتی در اقلیم کردستان حضور دارند و منافع اقتصادی آمریکا و دیگر کشورهایی که این منطقه را باثبات می دانند نیز در میان است، مسدود شدن کامل مرزهای اقلیم کردستان را برای برخی کشورهای همسایه مانند ترکیه غیرممکن کرد.

این مسئله باعث شد ترکیه که همواره با جنبش های استقلال طلبانه کردی مخالف بوده و با کردهای سوریه در جنگ است مرزهای خود را با اقلیم کردستان مسدود نکند. ترکیه مطمئنا آگاه است که وجود یک اقتصاد مستقل برای ثبات این منطقه کردنشین ضروری است. همین منطق به کردها قدرت بهتری در تعامل با بغداد می دهد و کردها را قادر می سازد نارضایتی های خود را با دولت عراق در بغداد حل کند.

در غیر این صورت، کردها چیزهای بسیار بیشتری از کرکوک را از دست می دادند. علاوه بر آن، بر اساس ارزیابی های گوناگون اطلاعاتی، دولت عراق احتمالا بدون برگزاری رفراندوم هم ممکن بود به دنبال گرفتن کرکوک و دیگر مناطق مورد مناقشه باشد.

منبع: Hill

خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان

کد خبرنگار: 40101