مهاباد نیازمند تهیه الگوی ایمنی شهری است
به گزارش خبرنگار کردپرس، در شهرستان مهاباد همانند بسیاری از شهرهای کشور، نقشه ی پهنه بندی زمین وجود ندارد و هنگام مراحل صدور جواز ساخت و ساز تنها به طرح تفصیلی و آزمایش خاک بسنده می شود این در حالی است افزایش رتبه ی قرارگیری در معرض مخاطرات زلزله تهیه الگوی ایمنی شهری را می طلبد.
رئیس اداره ی راه و شهر سازی مهاباد از افزایش رتبه ی مهاباد در رتبه بندی مخاطرات زلزله خبر داد و به کردپرس گفت: «مهاباد پیشتر در رتبه بندی مخاطرات زلزله در حد متوسط قرار داشت اما اکنون با افزایش رتبه به مرحله ی زیاد رسیده است و این شهرستان طبق رتبه بندی یک درجه تا رسیدن به منطقه ی زلزله خیز فاصله دارد».
نقشه ی پهنه بندی زمین چیست؟
برای مقابله با خطرات زمین لرزه و تامین ایمنی تاسیسات و سازه ها برخی از کوشش های مختلف در جهت ارزیابی خطرات به تدوین "نقشه های پهنه بندی" متمرکز شده است. در این نقشه ها خطرات زمین شناختی مرتبط با زمین لرزه، تعیین محدوده های وقوع پدیدههای مخاطرهآمیز ناشی از زلزله با میزان احتمالات مختلف در مقایسه میزان این خطر در پهنه های مختلف تدوین می شود.
با ارائه این نقشه ها اطلاعات بسیار مفیدی از میزان خطر پذیری یک منطقه نسبت به مخاطرات ژئوتکنیکی در ایران به دست می آید لذا داشتن این نقشه ها کار مناسبی برای مطالعات دقیق تر در نواحی با پتانسیل بالا خواهد بود. اما در این بین نقشه ی پهنه ی بندی زمین، نه در شهرداری و نه دردفاتر نظام مهندسی وجود ندارد و تنها به نقشه ی طرح تفصیلی در شهرداری و آزمایش خاک در نظام مهندسی برای ساخت و سازهای ساختمانی بسنده می کنند.
دکتر "مرتضی بسطامی" عضو پژوهشکده مهندسی سازه از پژوهشگاه بینالمللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله در ضرورت تهیه نقشه ی پهنه بندی زمین می گوید؛ در مبحث ایمنی مساکن شهری چند ارگان دخیل هستند که مهمترین ارگان که جواز قانونی ساخت و ساز را صادر میکند شهرداری است. بدین منظور تمامی شهرداری ها باید نقشه های پهنه بندی زلزله را تهیه کنند و بر اساس آن جواز ساخت و ساز را برای مردم صادر کنند اما متاسفانه در حال حاضر در اکثر شهرهای کشور این مسئله رعایت نشده است. در صورتی که با رعایت این اصول میتوانیم یک الگوی ایمنی شهری داشته باشیم.
نبود "نقشه ی پهنه بندی زمین" درمهاباد
مطابق مراحل صدور جواز ساخت و ساز، برگ ضوابط از شهرداری تهیه می شود که در آن ضوابط شهرداری مانند سطح اشغال، ارتفاع، تعداد طبقات و ...با توجه به نقشه ی طرح تفصیلی مشخص شده سپس نقشه ی ساختمانی آماده خواهد شد و باید به کنترل و تایید نظام مهندسی نیز برسد. در نهایت عوارض ساخت و ساز ساختمان برآورد شده و پروانه ی ساخت صادر خواهد شد.
به گفته ی رضا دانشجو نایب رئیس نظام مهندسی مهاباد، مراحل نظارت در نظام مهندسی به صورت پله ایی تحت نظر 4 ناظر آغاز می شود و تا پایان کار، نظارت ادامه خواهد داشت و در صورت تخلف به شهرداری گزارش می گردد. زیرا شهرداری ارگان صدور پروانه و پایان کار است و نقشه ی پهنه بندی نیز باید توسط شهرداری تهیه شود که در مهاباد وجود ندارد. نظام مهندسی تنها به نقش نظارتی در ساخت و ساز به عنوان مجری قانون می پردازد. البته در صورتی که تعداد طبقات از 4 طبقه بیشتر باشد، نظام مهندسی به انجام آزمایش مکانیک خاک برای سنجش مقاومت خاک می پردازد.
او با اشاره به طراحی خارج از ساختار نظام مهندسی پروژه ی مساکن "مهر سیدآباد" مهاباد می گوید؛ «طراحی و اجرای مساکن مهر(فاز قدیم) سیدآباد، خارج از ساختار نظام مهندسی انجام گرفته و نظام مهندسی تنها در پروسه ی نظارت آن سهیم بوده است. در خصوص این ساختمان ها، اجرا بر عهده ی تعاونی ها بوده و آنها اغلب برای صرفه جویی در هزینه ها اجرا را به صورت امانی انجام داده اند و این پروسه 10 سال طول کشید و به عقیده ی من این طرز ساخت و ساز به هیچ وجه علمی نیست و می بایست مجری صاحب صلاحیت و ناظران مقیم در محل حاضر باشند با این وجود اما این مساکن از نظر سازه چندان هم نامطلوب نیستند. از سویی دیگر مساکن مهر جدید کاملا تحت نظارت و کنترل نظام مهندسی ساخته شده اند و مجری آن نیز از سوی نظام مهندسی تعیین شد. در این میان حتی نظام مهندسی نسبت به تعبیه ی درهای ضد حریق و سیستم اعلام حریق و آتشنشانی حساس است».
نائب رئیس نظام مهندسی حوزه ی اختیارات یک ناظر ساختمان را محدود می داند او تاکید می کند؛ «با اینکه نظام مهندسی در تمامی مراحل( 4 مرحله) به نظارت بر فرایند به صورت کلی می پردازد اما قدرت یک ناظر ساختمان تنها بر روی کاغذ است و عملا حوزه ی اختیار وی زیاد نیست و در نهایت در صورت وقوع خرابی ناظران ساختمان هدف معترضین قرار می گیرند. در حالیکه علاوه بر مراحل طراحی، نظارت و اجرا باید عوامل مدیریتی، استادکاران بنایی و مامور تهیه مصالح نیز بررسی شوند».
مساکن مهر و بی مهری زلزله در نبود الگوی ایمنی شهری!
"دکتر بسطامی" مهندس زلزله با اشاره به میزان تخریب بالا در مساکن مهر زلزله های اخیر کشور می گوید؛ «مساکن مهر در زلزله ی شهرهای اهر، رزقان، بجنورد و نهایتاً در زلزله اخیر سرپل ذهاب آسیب جدی دیدند که بخش اعظم آسیب های این مساکن در شهرستان سرپل ذهاب مربوط به تخریب سازه ایی بود و این میزان تخریب و خسارت وارده در مساکن مهر، کیفیت سازه های شخصی و دولتی را به خوبی نشان می دهد».
او تاکید می کند؛ «مهمترین عامل در بحث زلزله سرپل ذهاب بستر و خاک بستر است این خاک سست که در حاشیه مسیل قرار داشته نمی تواند مکان مناسبی برای انتخاب ساخت و ساز و انبوه سازی باشد این عامل در بیشتر زلزله ها نیز تاثیر گذار است.عامل دوم اجراست که در اجرای ساخت و ساز جزئیات رعایت نشده بود و به همین دلیل با آسیب غیر سازه ای نیز رو به رو شدند. هر چند با توجه به بزرگی 7 ریشتری زلزله سرپل ذهاب تا حدودی می توانیم درصدی از این میزان خسارت را قبول کنیم که در خصوص مسکن مهر به دلیل رعایت نکردن عوامل اجرایی در ساخت و ساز میزان خسارات افزایش یافت».
به گفته ی این عضو پژوهشگاه بینالمللی زلزله شناسی طراحی، مکان یابی، نظارت و اجرا 4 مرحله ی اصولی یک ساخت و ساز دقیق است که در مورد مساکن مهر مراحل (مکان یابی، نظارت و اجرا) با کیفیت پایین و اشتباه صورت گرفته اند و بلوکهای که خسارت بیشتری دیده اند خسارتشان از نوع سازه ای بوده و دفاع از آنها قابل قبول نیست. در همین راستا برای دفاع از حق مردم محاکمه عاملان طراحی، اجرا، نظارت و دست اندرکاران مساکن مهر حق مردم آسیب دیده است که باید در مورد زلزله های قبلی نیز صورت میگرفت و مهندسین این مساکن به دادگاه معرفی میشدند.
"دکتر بسطامی" عقیده دارد؛ «ایمنی شهری در گرو تهیه نقشه ی پهنه بندی زمین شکل می گیرد که فاصله از گسل ها، شرایط توپوگرافی و... تعیین کننده ی جواز صدور ساخت خواهند بود. اتفاق قابل پیش بینی نیست در سالجاری 3 زلزله در خراسان جنوبی ، شمالی و کرمانشاه را شاهد بودیم که در مورد اخیر حداقل برآورد خسارت زلزله استان کرمانشاه به اندازه ی زلزله بم است که خسارت مستقیم آن دو میلیارد دلار بود علاوه بر آن خسارات غیرمستقیم نیز بودجه اضافی را به سازمانها ارگانها و مردم تحمیل می کند. همچنین خسارات جانی و مالی، بعد روانی آسیب ها نیز به خصوص در کودکان بسیار مشهود خواهد بود».
گزارش از تانیا شعفی
دیدگاه کاربران