مشکل ترکیه با کردهای سوریه تمامی ندارد

به نظر می رسد یکی از نتایج ملموس نشست میان رجب طیب اردوغان رییس جمهور ترکیه و ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه در روز 11 سپتامبر 2017 پذیرش حضور کردها از سوی ترکیه در نشست کنگره آشتی ملی میان سوریه باشد که قرار است در اوایل سال 2018 برگزار شود. اما شرط ترکیه مبنی بر عدم حضور حزب کردی اتحاد دموکراتیک سوریه یا pyd و یگان های مدافع خلق یا ypg که شاخه نظامی آن است، همچنان به قوت خود باقی است. آنکارا معتقد است اینها دو گروه تروریستی هستند که با پ.ک.ک ارتباط داشته و حاضر نیست در نشستی که pyd و ypg در آن باشند شرکت کند.

با این وجود، مسکو گنجاندن پ.ک.ک و حزب اتحاد دموکراتیک را در لیست گروه های تروریستی را رد کرده است.آنکارا هنگامی که روسیه چند ماه قبل pyd را به نشست کنگره ملی سرویه در سوچی دعوت کرد با این مسئله مخالفت کرد. اردوغان پس از دیدار با حسن روحانی رئیس جمهور ایران و ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه در پایان نوامبر، در سوچی موضع آنکارا را تکرار کرد. اردوغان در کنفرانس خبری مشترک با رهبران ترکیه و ایران گفت: نباید هیچ کس از ما انتظار داشته باشد با گروهی تروریستی که امنیت ملی را ما تهدید می کند زیر یک سقف بر سر یک پلات فرم بنشینیم.

با این وجود، هنوز معلوم نیست که روسیه pyd را به خاطر ترکیه حذف کرده باشد. برخی معتقدند مسکو به دنبال شرکت دادن این گروه در مذاکرات کنگره ملی سوریه تحت نام دیگری است به این امید که مسئله برای ترکیه قابل هضم تر باشد. روزنامه قرار ترکیه هفته گذشته از این خبر داد که اردوغان و پوتین بر سر حضور کردها در مذاکرات صلح سوریه که مستلزم حذف pyd است، به تفاهم رسیده اند.

مولود چاووش اوغلو نخست وزیر خارجه ترکیه به شبکه ان تی وی گفته است که بعد از نشست پوتین و اردوغان در آنکارا آنها لیستی را شامل گروه هایی که آنها باور دارند نماینده کردها هستند به روسیه ارائه کرده اند. به گفته چاووش اوغلو، 300000 نفر از کردهای سوریه که از دست pyd فرار کرده و این حزب از بازگشت آنها به سوریه ممانعت می کند در ترکیه به سر می برند. رسانه های ترکیه می گویند لیست مورد نظر شامل 15 گروه وابسته به شورای میهنی کردهای سوریه بوده که مخالف سیاست های pyd هستند.

شورای میهنی کرد سوریه در سال 2011 توسط اقلیم کردستان عراق تشکیل شد و ترکیه از آن در مقابل حزب اتحاد دموکراتیک کرد سوریه یا pyd حمایت می کند. این گروه در کنفرانس های ژنو درباره سوریه شرکت کرده است اما معلوم نیست چه قدر حامی در داخل سوریه دارد.

چاووش اوغلو تایید کرد که ترکیه همچنان برای متقاعد کردن روسیه درباره لیست پیشنهادی ترکیه تلاش می کند. حتی اگر ترکیه با حضور دیگر گروه های کرد به جز pyd در نشست ملی سوریه موفقت کند اما این کشور با مشکلات دیگری پیرامون این مسئله روبه رو خواهد بود. یکی از این مشکلات این است که شورای میهنی کرد سوریه با وجود مخالفت با pyd به دنبال ایجاد نوعی خودمختاری برای کردهای سوریه است.

این سوال همچنان مطرح است که ایا ترکیه در نهایت تمایل دارد ایجاد منطقه کردی مستقل یا شبه مستقل توسط کردهای سوریه را در مرزهای خود بپذیرد. ترکیه درکل، همچنان مخالف هر گونه توسعه سیاسی کردها در منطقه است. این کشور مخالفت خود را با این مسئله در واکنش به برگزاری رفراندوم استقلال توسط اقلیم کردستان در سپتامبر گذشته نشان داد. ترکیه بیم دارد ایجاد کیان مستقل یا خودمدیریتی از سوی کردهای سوریه و عراق روی خواسته های کردهای این کشور نیز تاثیر گذاشته و آنها نیز چنین تمایلاتی را دنبال کنند. مسئله دیگر ترکیه این بوده که ثابت کند که شورای میهنی کرد سوریه نماینده راستین کردهای این کشور است. حزب کردی اتحاد دموکراتیک کرد سوریه یا pyd به عنوان یک بازیگر کارآمد در پشبرد اهداف کردهای سوریه از طریق به دست آوردن حمایت روسیه و آمریکا عمل کرده است. Pyd به خاطر حمایت آمریکا و روسیه بخش بزرگی از سوریه را تحت کنترل خود دارد در حالی شورای میهنی کرد سوریه هیچ چیز را تحت کنترل خود ندارد.

یک دیپلمات غربی به المانیتور گفته است بیشتر کردهای سوریه به دلیل موفقیت های حزب pyd و مبارزه آن با داعش به حمایت از آن تمایل دارند اما با توجه به وابستگی شورای میهنی سوریه به ترکیه و انزوای آن تمایلی به حمایت از این گروه کردی ندارند. این دیپلمات غربی که نخواسته نامش فاش شود گفته است: کردهای سوریه دیدند که سیاستمداران کرد ترکیه در زندان به سر می برند و ترکیه واکنش تندی نسبت به رفراندوم اقلیم کردستان از خود نشان داد. آنها ترکیه را دوست کردها نمی دانند.

مشکل مناطق تحت کنترل pyd نیز وجود دارد؛ مناظقی که در جنگ با داعش در سوریه و با کمک آمریکا به دست آورده است. این که ترکیه در شرایط کنونی چگونه pyd را از این مناطق بیرون می راند و این که چگونه کردهای متمایل به ترکیه را جایگزین pyd می کند در هاله ای از ابهام قرار دارد.

نیهاد علی اوزجان از بنیاد تحقیقی سیاست های اقتصادی ترکیه معتقد است که اتکا به شورای میهنی کرد سوریه آغاز خوبی برای ترکیه نیست.« نباید این حقیقت را که pyd 20 درصد خاک سوریه را تحت کنترل خود دارد نادیده گرفت.» وی می گوید اتکای ترکیه به اقلیم کردستان برای کمک گرفتن از آن در این مسئله نتیجه ای به بار نمی آورد. چرا که روابط اقلیم کردستان با کردهای سوریه پس از حمایت آن از ایجاد شورای میهنی کرد سوریه دستخوش تغییرات زیادی شده است. همچنین اتکا به بشار اسد در مقابله با pyd هم نتیجه ای به دنبال ندارد. امیدها در ترکیه به دنبال اظهارنظر بشار اسد درباره کردها و خائن دانستن pyd به دلیل همکاری آنها با آمریکا بیشتر شده است.

بشار اسد در اشاره به حمایت ترکیه از گروههایی که برای سقوط وی تلاش کردند گفت که گروه هایی در سوریه که با قدرت های بیرونی همکاری کرده اند خائن هستند. بنابر این ، بعید است بشار اسد از ترکیه در مقابله با کردهای سوریه حمایت کند. بشار اسد همچنین فدراسیون دموکراتیک شمال سوریه را در مناطقی که pyd با کمک آمریکا از داعش گرفته رد می کند. اگرچه ممکن است بشار اسد با فشار روسیه به خاطر ایجاد صلح در سوریه این مسئله را بپذیرد اما اتکای ترکیه به چنین مخالفتی از سوی بشار اسد با فدرالیسم مورد نظر pyd نتیجه ای ندارد.

نعیم بابرواوغلو ژنرال بازنشسته ترکیه و آشنا به تحولات در سوریه و عراق معتقد است تلاش ترکیه برای جایگزین کرده pyd در سوریه کاری عبث و بیهوده خواهد بود.

وی به مناطق تحت کنترل pyd در شرق و غرب رود فرات در سوریه اشاره کرد و گفت ترکیه چگونه می تواند بر این حقیقت فائق آید. وی افزود: « آمریکا همچنان در سوریه خواهد ماند و سوریه نیز چنین خواهد کرد.؛ این دو ابرقدرت بر سر سیستم فدرالی در سوریه توافق کرده اند و این مسئله انتخاب های زیادی برای ترکیه به جای نمی گذارد.»

بابرواوغلو به المانیتور گفت: فرض کنیم که ترکیه در جایگزین کردن pyd و حمایت از دیگر کردهای سوریه موفق شود؛ آیا آنکارا انتظار دارد که کردها بیرون بیایند و بگویند: نه، ما نمی خواهیم مسئله کردهای سوریه از طریق برقراری سیستم فدرالی حل شود؟

این نظامی بازنشسته معتقد است ترکیه با اشتباهات محاسباتی که در آغاز بحران سوریه مرتکب شد در موقعیتی قرار گرفته که جای ابتکار عمل زیادی ندارد. وی افزود: « حقیقت به صورتی ساده این است؛ ترکیه در جنوب و شرق خود سه همسایه جدید دارد: ایالات متحده، روسیه و (در اشاره به (ypg پ.ک.ک. بنابر این ، آنکارا باید با این حقیقت کنار بیاید و آن را بپذیرد.

بابرواوغلو معتقد است اگر ترکیه پل های پشت سرش را با بشار اسد در ابتدای بحران سوریه خراب نکرده بود و منافع امنیتی حیاتیش را بالاتر از همه چیزهای دیگر قرار می داد، اکنون وضعیت به گونه دیگری بود.

هر طور که به مسئله نگاه کنیم به نظر می رسد که مشکل ترکیه با کردها تمامی ندارد. در مورد pyd باید گفت که شبیه به حضور یک فیل در اتاق است نه می توان وجود آن را انکار کرد و نه می توان آن را بیرون کرد.

منبع: المانیتور

ترجمه : خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان

کد خبرنگار: 40101