ممکن است همه پرسی استقلال برای کردها نتیجه معکوس داشته باشد

سال ها است که جمعت غیر متجانس کرکوک، جنگ های هویت عراق را در آنسوی دروازه های شهر رها کرده است و به شیوه زندگی چندزبانه خود ادامه می دهند. کردها، ترکمن ها و عرب ها زبان های مختلف خود را در قهوه خانه ها به هم می آمیزند. مراکز خرید و رستوران های مجلل حاصل از پول و ثروت های نفتی در امتداد جاده های آن دیده می شوند. این استان یک فرماندار کرد دارد. جنگجویان پیشمرگه که در سال 2003 با آمریکایی ها به انجا وارد شدند قدرت بیشتری دارند اما مقامات این استان هنوز از اعراب هستند.

این بشکه باروت تا به حال هرگز آتش نگرفته است. اما رفراندوم استقلال یک جانبه ای که کردها خواستار برگزاری آن ها در 25 سپتامبر شده اند، ممکن است این وضعیت را تغییر دهد. نیروهای رقیب کرد و عرب در رابطه با استان گرد هم می آیند و مردم غالبا آرام آن می گویند که از این مسئله هراس دارند. مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق، در عزم خود برای برگزاری همه پرسی، نه تنها در سه استان حکومت اقلیم کردستان بلکه در کرکوک و بخش های وسیعی از سایر استان هایی که نیروهای او از جهادیون دولت اسلامی گرفته اند، قاطع به نظرمی رسد. حیدر العبادی، نخست وزیر عراق، این رأی گیری را خلاف قانون اساسی دانست و مجلس را قانع کرد که فرماندار کرکوک، نجم الدین کریم، را به خاطر حمایت از رأی گیری برکنار کند. عبادی می گوید که وضعیت این استان باید از طریق گفتگو تعیین شود، نه یک رای گیری غیر مجاز توسط کردها. صدها نفر کرد در پست های ارشد دولتی، از جمله دو وزیر و چندین سفیر، احتمال دارد که کار خود را از دست دهند. مجلس در نظر دارد که به رئیس جمهور عراق که یک کرد است رای عدم اعتماد ندهد. و ارتش عراق و شبه نظامیان متحد آن، حشد الشعبی در حال بسیج شدن هستند. یکی از رهبران بدر، بزرگترین و مسلح ترین گروه شبه نظامی، قول داده است که از هرگونه رای گیری جلوگیری کند و می گوید که نیروهای او هفته اینده در مسیر خود به سوی حویجه، آخرین پایگاه داعش در مرکز عراق، به سمت کرکوک حرکت خواهند کرد. وی می گوید که این عملیات قرار است روز 23 سپتامبر، دو روز پیش از رفراندوم برنامه ریزی شده انجام شود. امدادرسانان خارجی نیز قصد دارند شهر را ترک کنند.

فرماندار کرد کرکوک که هنوز در سمت خود باقی است در این مورد می گوید: «همان پیشمرگه هایی که از ورود داعش به شهر جلوگیری کردند، حشد الشعبی را نیز متوقف خواهد کرد». وی به نقل از مسعود بازرانی می گوید که کرکوک شهری کردی است و «مردم کردستان حاضرند برای دفاع از آن بمیرند». آنها می گویند خندق عمیق دو متری و دیوار چهار متری که کردها با کمک غرب در اطراف این شهر ساخته اند تا مانع از ان شود که داعش میدان های نفتی را تصرف کند، شبه نظامیان شیعه را دور نگاه خواهد داشت و در عین حال نشان دهنده مرزهای حکومت آینده کردستان خواهد بود. برخی از کردها تهدید کرده اند که در صورت آغاز جنگ، آب عراق را که از سدهای دجله که در کنترل آنهاست تامین می شود قطع خواهند کرد.

اما نیروی مخالف توانمند است. پس از سه سال جنگ به عنوان پیشگامان در مقابل داعش، شبه نظامیان شیعه با تجربه، مسلح هستند و حمایت مالی دولت عراق را در اختیار دارند. برعکس، دولت کردستان فاقد نقدینگی برای پرداخت حقوق کامل پیشمرگه است.

کرکوک تنها یکی از چند نقطه مهمی است که ازغرب تا سنجار و از فرات تا سوریه امتداد دارد ، جایی که نیروهای عرب و کرد برای پر کردن خلأ باقیمانده از داعش با هم رقابت می کنند. انفجار یکی از آنها می تواند همه را شعله ور کند. دلالان قدرت در منطقه کردها را تحت فشار قرار داده اند.

آقای بارزانی امیدوار بود که متحدان غربی او که ابتدا از ایجاد منطقه کردنشین در سال 1991 پشتیبانی کرده بودند، به نجات کردستان محصور در خشکی بیایند. اما مشخص است که آمریکایی ها آینده عراق را نسبت به کردها در اولویت قرار می دهند. آنها می ترسند که این همه پرسی، اتحاد کردها و اعراب را که بر ضد «خلافت» داعش پیوند خورده بود، خدشه دار کند و به جهادیونی که به نظر می رسد در آستانه فروپاشی هستند، زندگی دوباره ببخشد. برت مک گرک، نماینده آمریکا در ائتلاف ضد داعش، همچنین به سیاستمداران کرد هشدار داد که در صورت بروز جنگ، از حمایت مالی، دیپلماتیک یا نظامی برخوردار نخواهند شد. در دیدار با آقای بارزانی در روز 14 سپتامبر، گروهی از سفرای غربی در عراق از وی حمایت کردند.

کردها خود به شدت دچار اختلاف هستند. آقای بارزانی کمپین های های چشمگیری را در اربیل و دهوک، دو استان تحت حاکمیت حزب دموکرات کردستان، برگزار کرده است. اما در جاهای دیگر، بسیاری از مردم هراس دارند که آقای بارزانی بر سر مناطق آنان قمار کند. خیابان های استان های کرکوک و سلیمانیه که توسط رقیب قدیمی آقای بارزانی، حزب اتحاد میهنی کردستان اداره می شوند، به طور آشکار از پوسترها و کمپین های تبلیغاتی محروم هستند. نویسنده این مقاله، که در بازار شهر سلیمانیه قدم می زد، نتوانست یک نفر کرد را پیدا کند که برنامه ای برای رای دادن داشته باشد. پس از 26 سال حکومت خود، بسیاری به توانایی حاکمان خود در اداره دولت شک دارند. نیروهای نظامی آن بین چندین جناح تقسیم شده اند، مجلس به مدت دو سال پس از آن که تلاش می کرد قدرت را از رئیس اقلیم که دوره تصدی 12 ساله وی باید چهار سال پیش به پایان می رسید بازپس بگیرد، تعطیل شده است.

این منطقه بیش از 20 میلیارد دلار بدهی دارد. علی رغم توقیف میادین نفتی کرکوک و صادرات دست کم 300000بشکه نفت در روز از طریق ترکیه، دولت اقای بارزانی حقوق ها را کاهش داده و ماه ها بدهی های معوقه دارد. کارمندان دولت در کافه شعب در سلیمانیه شکایت داشتند که آقای بارزانی از این همه پرسی به عنواان پوششی برای پنهان کردن مشکلات داخلی دولت استفاده می کند. در منطقه ای که هنوز در گیر آسیب های استفاده ی صدام حسین از سلاح های شیمیایی است، دستفروشی با افتخار اسکناس های قدیمی عراق را با تصویر دیکتاتور بر آن به فروش می رساند. او گفت که حکومت خانواده صدام بهتر از حکومت آقای بارزانی بود. حتی دانش اموزی که برای تامین مالی تحصیلاتش پرچم کردستان را می فروخت، گفت که خاورمیانه بدون یک دولت شکست خورده دیگر بهتر است.

ممکن است آقای بارزانی همچنان بر تصمیم خود پافشاری کند. وی در روز 15 سپتامبر پس از دو سال وقفه پارلمان را مجددا فعال نمود. پارلمان ممکن است هنوز هم رای به تعویق انداختن همه پرسی دهد و این اقدام به اقای بارزانی اجازه می دهد که نمایندگان مجلس را به خاطر این تصمیم سرزنش کند. اما بسیاری از سیاستمداران کرد از اقدام مخاطره آمیز وی ناراضی هستند. از مجموع 30 میلیون کردی که در خاورمیانه هستند، 6 میلیون کردعراق از بیشترین حقوق برخوردار هستند. اکنون بسیاری از این بیم دارند که استقلالی که آنها 26 سال حفظ کرده اند، در معرض خطر است.

برخی از آنها به مثالی در گذشته اشاره دارند. در سال 1946، مصطفی، پدر مسعود بارزانی، نیروهای کرد را در اعلام جمهوری کردستان در شهر مهاباد در ایران رهبری کرد اما به دنبال از دست دادن حمایت بین المللی در کمتر از یک سال سقوط کرد.

منبع: اکونومیست

ترجمه: خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان

کد خبرنگار: 40101