امنیت انرژی قربانی رقابت حزب دموکرات و اتحادیه میهنی کردستان
به گزارش کردپرس، رابین میلز در مقالهای با عنوان «امنیت انرژی در کشمکشهای سیاسی کردستان به فراموشی سپرده شده است» تأکید میکند که اختلافات عمیق میان احزاب حاکم در اقلیم کردستان، مناقشه اربیل و بغداد و ناتوانی دولت مرکزی عراق در مهار گروههای مسلح، امنیت زیرساختهای انرژی این منطقه را بهشدت تضعیف کرده است. به اعتقاد او، حمله پهپادی هشتم نوامبر به میدان گازی کورمور و توقف کامل تولید گاز در این میدان، نشان داد که وابستگی شدید اقلیم به یک منبع اصلی انرژی، در کنار اختلافات سیاسی داخلی، آن را در برابر حملات و فشارهای سیاسی آسیبپذیر کرده است.
میدان گازی کورمور که توسط کنسرسیوم پرل پترولیوم، متشکل از شرکتهای کرسنت امارات و دانا گس، اداره میشود، مهمترین منبع تولید گاز اقلیم کردستان است. ظرفیت تولید این میدان در اکتبر سال گذشته به ۷۵۰ میلیون فوت مکعب در روز افزایش یافت، اما حمله اخیر خسارات گستردهای به تأسیسات آن وارد کرد و تولید گاز را بهطور کامل متوقف ساخت. در پی این اتفاق، تولید برق در اقلیم کردستان از حدود سههزار و ۷۰۰ مگاوات پیش از حمله به حدود هزار مگاوات کاهش یافت و بخشهای مختلف منطقه با خاموشی مواجه شدند.
میلـز معتقد است برخلاف برخی گمانهزنیهای اولیه، حمله اخیر مستقیماً ناشی از جنگ آمریکا و ایران نبود، بلکه ریشه اصلی آن را باید در اختلافات داخلی عراق و رقابتهای سیاسی اقلیم کردستان جستوجو کرد. او استدلال میکند که اگر ایران قصد هدف قرار دادن منافع آمریکا در اقلیم را داشت، احتمالاً میدان نفتی سرسنگ را که شرکت آمریکایی اچکیان در آن فعالیت میکند، هدف قرار میداد. این میدان پیشتر در ماههای مارس و آوریل آسیب دیده بود. به نوشته او، در شرایط کنونی، قطع صادرات نفت میتواند ابزار مؤثرتری برای تهران در افزایش فشار بر بازارهای جهانی و دولت آمریکا باشد.
نویسنده، اختلاف میان حزب اتحادیه میهنی کردستان و حزب دموکرات کردستان را یکی از عوامل اصلی ناامنی زیرساختهای انرژی میداند. اتحادیه میهنی که کنترل بخش جنوبی اقلیم و شهر سلیمانیه را در اختیار دارد، از دولت اقلیم خارج شده و تهدید کرده است که ادارهای مستقل برای مناطق تحت کنترل خود تشکیل خواهد داد؛ اقدامی که میتواند روند یکپارچگی ساختار حکومتی اقلیم را که با میانجیگری آمریکا در سال ۲۰۰۶ شکل گرفت، معکوس کند.
به نوشته میلز، بافل طالبانی، رئیس اتحادیه میهنی و فرزند جلال طالبانی، رئیسجمهور پیشین عراق، ضمن رد این تصور که حزبش تحت نفوذ تهران قرار دارد، اعلام کرده است که این برداشت متعلق به گذشته است. با این حال، نویسنده معتقد است اتحادیه میهنی که طی سالهای گذشته بخشی از قدرت سیاسی خود را در برابر حزب دموکرات از دست داده، نگران کنار گذاشته شدن از سهم خود در صنعت نفت و گاز اقلیم است. او به اظهارات بافل طالبانی در اکتبر ۲۰۲۴ اشاره میکند که گفته بود گاز را هرگز به طرف مقابل واگذار نخواهد کرد. در چنین شرایطی، دولت آمریکا نیز تمایلی به مداخله برای حل اختلافات ندارد و تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، این مسئله را موضوعی داخلی در عراق دانسته است.
میلز در ادامه، اختلافات اقلیم کردستان و دولت فدرال عراق را عامل دیگری در تشدید بحران انرژی معرفی میکند. اگرچه دو طرف در ماه مارس برای ازسرگیری صادرات نفت اقلیم از طریق خط لوله ترکیه به توافق رسیدند و مدیریت صادرات به دولت بغداد واگذار شد، اما همچنان اختلافاتی درباره صادرات غیرمجاز نفت از مسیر ایران و میزان تولید نفت اقلیم وجود دارد.
به اعتقاد نویسنده، بسته شدن تنگه هرمز اهمیت خط لوله انتقال نفت اقلیم کردستان به ترکیه را افزایش داده است. این خط لوله اکنون روزانه حدود ۵۰۰ هزار بشکه نفت انتقال میدهد که ۲۰۰ هزار بشکه آن از طریق کامیون از جنوب عراق به مسیر صادراتی منتقل میشود. با این حال، در صورت اجرای برنامه بغداد برای بازسازی مسیر مستقیم انتقال نفت کرکوک، اهمیت راهبردی خط لوله اقلیم ممکن است کاهش یابد.
نویسنده همچنین گروههای مسلح در عراق را مسئول حملات پهپادی و موشکی به زیرساختهای انرژی اقلیم میداند. به نوشته او، این گروهها پیشتر در حملات به زیرساختهای نفتی عربستان نیز متهم شدهاند. خروج سامانههای پدافند هوایی آمریکا از اقلیم در سپتامبر و تأخیر بغداد در تأمین سامانههای مقابله با پهپاد، آسیبپذیری تأسیسات انرژی را افزایش داده است
در بخش دیگری از مقاله، نویسنده به محدودیت گزینههای اقلیم برای جبران توقف تولید کورمور اشاره میکند. میدان گازی چمچمال که پرل پترولیوم در حال توسعه آن است، ممکن است از سال آینده به مرحله تولید برسد، اما در کوتاهمدت جایگزین کورمور نخواهد شد. همچنین میدان گازی میران که شرکت اچکیان در ماه مه امتیاز توسعه آن را دریافت کرد، به دلیل وجود مقادیر بالای سولفید هیدروژن، گازی سمی و خورنده، به سالها سرمایهگذاری و توسعه نیاز دارد. بخش مهمی از ذخایر گازی بزرگ اقلیم در مناطق تحت کنترل اتحادیه میهنی قرار دارد، در حالی که عمده ذخایر نفتی در مناطق تحت کنترل حزب دموکرات متمرکز است؛ موضوعی که به گفته میلز، خود زمینهساز تشدید اختلافات دو حزب شده است.
نویسنده همچنین خاطرنشان میکند که بغداد از اختلافات و رکود سرمایهگذاری در اقلیم برای جذب شرکتهای نفتی و گازی استفاده کرده است. دولت عراق که پیشتر شرکتهای فعال در اقلیم را در فهرست سیاه قرار میداد، اکنون از شرکتهایی مانند کرسنت و اچکیان برای سرمایهگذاری در پروژههای انرژی خود استقبال میکند. همزمان، شرکتهای شمَران کانادا و گلف کیستون انگلیس نیز در حال ادغام و ورود به پروژه میدان نفتی حمرین متعلق به اچکیان هستند. از دیدگاه میلز، این روند میتواند موقعیت اقلیم را در رقابت انرژی با بغداد تضعیف کند.
در پایان، میلز تأکید میکند که اقلیم کردستان برای کاهش آسیبپذیری خود باید از وابستگی به میدان گازی کورمور خارج شود و منابع انرژی متنوعتری ایجاد کند. او توسعه میدانهای گازی جدید، بازسازی نیروگاههای برقآبی، سرمایهگذاری گسترده در انرژی خورشیدی و ایجاد اتصال گازی دوطرفه با ترکیه را از مهمترین راهکارها میداند.
به اعتقاد او، ابتکار «رووناکی» برای ساماندهی تأمین برق و کاهش وابستگی مردم به مولدهای دیزلی اقدامی مثبت است، اما کافی نیست. اقلیم میتواند با افزایش تولید برق و ایجاد مازاد انرژی، گاز یا برق به سایر مناطق عراق صادر کند و از این ظرفیت بهعنوان اهرمی در مذاکرات نفتی با بغداد بهره ببرد. چنین اقدامی همچنین انگیزه دولت مرکزی را برای حفاظت از تأسیسات انرژی کردستان افزایش خواهد داد.
اقلیم کردستان با وجود برخورداری از ذخایر مهم نفت و گاز، به دلیل اختلافات سیاسی داخلی، مناقشه مستمر با بغداد و وابستگی شدید به زیرساختهای محدود انرژی، نتوانسته است از ظرفیتهای راهبردی خود بهدرستی استفاده کند. از نگاه نویسنده، تا زمانی که احزاب کرد بر سر تقسیم قدرت و منابع انرژی به توافق نرسند، امنیت انرژی اقلیم همچنان در معرض تهدید خواهد بود و بغداد نیز فرصت بیشتری برای گسترش نفوذ خود در بخش نفت و گاز منطقه خواهد داشت.
دیدگاه کاربران