آیا خروج آمریکا از عراق کردها را متحدتر می‌کند؟
به گزارش کردپرس، خروج نظامی آمریکا از عراق می‌تواند احزاب اصلی اقلیم کردستان را بیش از گذشته به همکاری وادار کند، اما به باور «ریسپانسیبل استیت‌کرفت»، اعلام یکپارچه‌سازی نیروهای پیشمرگه هنوز به معنای پایان نفوذ حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی کردستان بر ساختار نظامی اقلیم نیست.
اقلیم کردستان عراق در ۲۱ سپتامبر اعلام کرد روند طولانی یکپارچه‌سازی و سازمان‌دهی نیروهای پیشمرگ زیر نظر وزارت پیشمرگه به پایان رسیده است اما این مسئله تنها ۹ روز پیش از خروج نهایی نیروهای آمریکایی از عراق انجام شد. به نوشته «ریسپانسیبل استیت‌کرفت»، هم‌زمانی این دو رویداد این پرسش را مطرح کرده است که پس از کاهش حضور مستقیم نظامی آمریکا، چه ساختار امنیتی در عراق و اقلیم کردستان جای آن را خواهد گرفت.
پیشمرگه‌ها پس از سال ۲۰۰۳ و سقوط صدام حسین نیز نتوانستند به یک نیروی نظامی واحد تبدیل شوند و در عمل میان دو حزب اصلی اقلیم تقسیم شدند. بخش عمده این نیروها همچنان تحت نفوذ حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی کردستان قرار دارند. از همین رو، پرسش مهم برای مرحله جدید این نیست که آیا وحدت پیشمرگه‌ها اعلام شده است یا نه، بلکه این است که آیا این ساختار در عمل می‌تواند فرماندهی نظامی را از کنترل احزاب خارج کند یا خیر.
منتقدان روند یکپارچه‌سازی نیز به همین مسئله اشاره می‌کنند. فرماندهی منطقه‌ای نخست همچنان در اختیار حزب دموکرات و فرماندهی منطقه‌ای دوم در اختیار اتحادیه میهنی قرار دارد و هر دو ساختار اختیار تعیین فرماندهان لشکرها و تیپ‌های خود را حفظ کرده‌اند. از نگاه نویسنده، این وضعیت نشان می‌دهد که وفاداری‌های حزبی هنوز در ساختار پیشمرگه نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.
با این حال، اصلاحات انجام‌شده در سال‌های اخیر نیز دستاوردهایی داشته است. حقوق نیروهای پیشمرگه، بدون توجه به وابستگی آنها به ساختارهای مختلف، اکنون از طریق یک حساب متمرکز در وزارت پیشمرگه پرداخت می‌شود و به این ترتیب وابستگی پرداخت‌ها به احزاب کاهش یافته است. مقام‌های اقلیم همچنین گفته‌اند تلاش دارند تا پایان سال نفوذ احزاب را در ساختار پیشمرگه کاهش دهند. مسرور بارزانی، نخست‌وزیر اقلیم کردستان، یکپارچه‌سازی نیروها را «مرحله نخست یک مسیر طولانی» دانسته است.
به نوشته «ریسپانسیبل استیت‌کرفت»، خروج آمریکا ممکن است فشار سیاسی بر حزب دموکرات و اتحادیه میهنی را برای کنار گذاشتن اختلافات افزایش دهد. واشنگتن سال‌ها یکپارچه‌سازی پیشمرگه را یکی از شروط اصلی حمایت خود قرار داده بود و اکنون که حضور نظامی آمریکا کاهش یافته است، نهادهای عراقی و کردی باید سهم بیشتری از مسئولیت تأمین امنیت را بر عهده بگیرند. در این شرایط، نقش آمریکا و شرکای اروپایی آن بیشتر به آموزش، مشاوره، تبادل اطلاعات و تقویت توانایی نیروهای محلی محدود خواهد شد.
مسئله گروه های داخل عراق نیز یکی دیگر از چالش‌های مرحله پس از خروج آمریکا خواهد بود. این نشریه می‌نویسد اگر این گروه‌ها حاضر به تحویل سلاح‌های خود به دولت عراق نشوند، بغداد برای اعمال کنترل بر گروه‌های مسلح با دشواری بیشتری روبه‌رو خواهد شد و مسئولیت حل این مسئله نیز بیش از گذشته بر عهده دولت عراق قرار خواهد گرفت.
این تحولات برای اقلیم کردستان اهمیت ویژه‌ای دارد. نیروهای پیشمرگه در منطقه‌ای ملتهب قرار دارند و از سوی دیگر همچنان در معرض تهدید احتمالی بازگشت داعش قرار دارد. از این منظر، نویسنده معتقد است پیشمرگه‌ای که واقعاً یکپارچه باشد، می‌تواند بخشی از خلأ امنیتی پس از خروج نیروهای آمریکایی را پر کند؛ اما تحقق چنین نقشی به میزان موفقیت اقلیم در کنار گذاشتن شکاف‌های سیاسی و حزبی بستگی خواهد داشت.
ریسپانسیبل استیت‌کرفت تأکید می‌کند که خروج ائتلاف بین‌المللی به معنای پایان روابط امنیتی خارجی عراق و اقلیم کردستان نیست، بلکه شکل این روابط را تغییر خواهد داد. آزمون اصلی از این پس آن خواهد بود که آیا نهادهای کردی و عراقی می‌توانند بدون اتکای مستقیم به حضور نظامی آمریکا، از بازگشت داعش جلوگیری کنند و در برابر فشار گروه‌های مسلح و رقابت قدرت‌های منطقه‌ای ایستادگی کنند یا اختلافات داخلی بار دیگر مانع شکل‌گیری یک نیروی کردی واقعاً متحد خواهد شد.
دیدگاه کاربران