نگرانی از رنگ باختن هویت کردی در کوبانی
به گزارش کردپرس، شهر کردنشین کوبانی سوریه که در جریان جنگ با داعش به نماد مقاومت در برابر این گروه تبدیل شد، اکنون با مجموعه‌ای از مشکلات امنیتی، اقتصادی و اجتماعی روبه‌رو است. به گزارش ایزابل کروکات در نشریه آمارگی، اگرچه محاصره این شهر پس از درگیری‌های ژانویه ۲۰۲۶ میان هیئت تحریر الشام و نیروهای دموکراتیک سوریه به‌طور رسمی پایان یافته است، محدودیت‌های رفت‌وآمد همچنان ادامه دارد و ارتباط ساکنان با روستاهای اطراف به‌طور کامل برقرار نشده است. نیروهای نظامی که مردم کوبانی آنها را دشمن خود می‌دانند، در اطراف شهر مستقر هستند و گاهی نیز وارد آن می‌شوند. به همین دلیل، شماری از ساکنان معتقدند محاصره، دست‌کم در زندگی روزمره مردم، هنوز پایان نیافته است.
خیابان‌های کوبانی همچنان صحنه رفت‌وآمد خانواده‌ها، بازی کودکان و حضور سالمندان در مقابل خانه‌هاست؛ اما پشت این تصویر آرام، آثار سال‌ها جنگ، فقر و از دست دادن نزدیکان دیده می‌شود. مردم با وجود مهمان‌نوازی و استقبال از بازدیدکنندگان، هنگام صحبت درباره شرایط زندگی از خستگی و ناامیدی سخن می‌گویند. کمبود امکانات اولیه، دشواری تأمین سوخت، کاهش دسترسی به برق و آب و افزایش هزینه‌های زندگی، فشار سنگینی بر خانواده‌ها وارد کرده است.
سوزان کوبانی، از اعضای پیشین یگان‌های مدافع زنان، یکی از افرادی است که آثار جنگ را همچنان با خود حمل می‌کند. او در ۱۷ سالگی و در سال ۲۰۱۴ به صفوف این نیروها پیوست. سوزان کوبانی می‌گوید در نخستین دوره آموزش نیروهای تازه‌وارد یگان‌های مدافع خلق و یگان‌های مدافع زنان، حدود ۴۰ نفر در کنار او حضور داشتند، اما پس از گذشت ۱۲ سال، او تنها فرد زنده باقی‌مانده از آن گروه است.
سوزان کوبانی معتقد است زخمی شدنش در حمله داعش به کوبانی در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۵، یکی از دلایل زنده ماندنش بود. این حمله پنج ماه پس از آزادسازی شهر انجام شد. بر اساس روایت منتشرشده در گزارش آمارگی، با وجود بسته بودن رسمی گذرگاه مرزی ترکیه، مهاجمان از این مرز عبور کردند و گروه دیگری نیز از مسیر جرابلس به شهر رسید. برخی از مهاجمان لباس نیروهای یگان‌های مدافع خلق را بر تن داشتند و با تراشیدن ریش‌های خود تلاش کرده بودند بدون جلب توجه در شهر جابه‌جا شوند.
در جریان این حمله، ۲۵۲ نفر، عمدتاً غیرنظامی، کشته شدند که در میان آنان ۶۴ زن و ۳۵ کودک حضور داشتند. سوزان کوبانی از ناحیه سر هدف گلوله قرار گرفت، بینایی یک چشم خود را از دست داد و بینایی چشم دیگرش نیز به‌تدریج ضعیف‌تر شد. این جراحت تقریباً تمام خاطرات او را از بین برد و به فعالیت نظامی‌اش در یگان‌های مدافع زنان پایان داد. بخشی از خاطرات سوزان کوبانی بعدها با کمک دوستان و همرزمانش بازگشت؛ افرادی که داستان زندگی او را برایش بازگو می‌کردند. او اکنون در مؤسسه ملا گازی که از نیروهای مجروح مراقبت می‌کند، فعالیت دارد
سوزان کوبانی می‌گوید بسیاری از دوستانش نیز در جریان جنگ کشته شده‌اند و او برای زنده نگه داشتن خاطرات آنان، هر از گاهی داستان زندگی خود را برای دوستانش بازگو می‌کند تا آنچه را پشت سر گذاشته فراموش نکند. گردنبندی با تصویر عبدالله اوجالان که یکی از دوستانش به نام نوروز کوبانی به او هدیه داده است، یادگار ارزشمندی از آن دوران به شمار می‌رود. سوزان کوبانی می‌گوید حاضر است هر چیزی، حتی جان و چشم خود را ببخشد، اما این گردنبند را از دست ندهد؛ زیرا آن را با خاطرات دوستی و مبارزه پیوند خورده می‌داند.
در کنار این زخم‌های تاریخی، آینده سیاسی کوبانی و جایگاه دستاوردهای اداره خودگردان به یکی از نگرانی‌های اصلی ساکنان تبدیل شده است. مدینه سید احمد، از اعضای حزب اتحاد دموکراتیک در کوبانی، در گفت‌وگو با نشریه آمارگی تأکید می‌کند آنچه تاکنون میان اداره خودگردان و حکومت سوریه انجام شده، صرفاً یک توافق است و نباید آن را با ادغام نهایی یکسان دانست.
مدینه سید احمد معتقد است ادغام اداره خودگردان در ساختار حکومت مرکزی نمی‌تواند به معنای پذیرش یک‌طرفه اقتدار دمشق باشد، بلکه این روند باید با به رسمیت شناختن حقوق کردها و دستاوردهای سیاسی و اجتماعی آنان همراه شود. به گفته او، اگر توافق به ابزاری برای تحمیل اراده حکومت مرکزی تبدیل شود، مفهوم ادغام از یک سازوکار سیاسی برای حل اختلافات به روندی همراه با فشار و اجبار تغییر خواهد کرد.
او همچنین درباره استفاده از ساختارهای عشیره‌ای در مناطقی مانند حسکه ابراز نگرانی می‌کند و می‌گوید ممکن است اختلافات سیاسی از طریق این ساختارها به‌عنوان اعتراض‌های مردمی علیه اداره خودگردان معرفی شود. مدینه سید احمد با اشاره به تنش‌های احتمالی در آغاز این روند می‌گوید از ابتدا انتظار داشتند تحریکات و اختلافات بروز کند، زیرا شکل‌گیری ترتیبات سیاسی جدید همواره با کشمکش همراه است.
در مقابل، خواسته‌های کردهای کوبانی از نگاه مدینه سید احمد روشن است: به رسمیت شناختن هویت کردی در قانون اساسی سوریه، تضمین جایگاه زبان کردی و حفظ اداره خودگردان. او تأکید می‌کند هدف کردها جدایی از سوریه نیست، بلکه آنان می‌خواهند در چارچوب این کشور از حق خودگردانی برخوردار باشند. به گفته او، نزدیک به سه هزار خانواده در کوبانی طی سال‌های گذشته اعضای خود را در مبارزه از دست داده‌اند و دستاوردهای این شهر با فداکاری و جان‌باختن شمار زیادی از نیروها و غیرنظامیان به دست آمده است.
با این حال، نگرانی‌های سیاسی برای بسیاری از خانواده‌ها در برابر مشکلات معیشتی روزمره قرار دارد. کاهش دسترسی به برق و آب، کمبود گازوئیل و افزایش قیمت سوخت، زندگی مردم را دشوارتر کرده است. مدینه سید احمد می‌گوید مردم از مسئولان می‌پرسند اگر ادغام قرار است به بهبود شرایط منجر شود، چرا پس از آغاز این روند دسترسی آنان به امکانات اولیه کمتر شده است. او معتقد است بدتر شدن شرایط اقتصادی، اعتماد عمومی به نتیجه توافق با دمشق را تضعیف کرده است.
آتش‌سوزی مرگبار اخیر در زندان کوبانی که پس از اعتراض‌ها و تنش‌های شهر رخ داد، به نمادی از نارضایتی‌های گسترده‌تر تبدیل شده است. در چنین شرایطی، بحث درباره آینده سیاسی اداره خودگردان تنها موضوع مورد توجه مردم نیست؛ آنان انتظار دارند هرگونه توافق سیاسی به بهبود ملموس وضعیت زندگی نیز منجر شود.
با وجود این، از نگاه مسئولان حزب اتحاد دموکراتیک در کوبانی، مسئله اصلی فراتر از تأمین نیازهای اقتصادی است و به آینده زبان، فرهنگ و هویت کردی ارتباط دارد. مدینه سید احمد می‌گوید مسئله زبان کردی از همان آغاز مبارزه برای رهایی مردم کرد در مرکز مطالبات قرار داشت و اکنون، پس از سال‌ها مبارزه، بار دیگر این موضوع به یکی از نگرانی‌های اصلی تبدیل شده است. او بازگشت مسئله زبان و فرهنگ به نقطه اختلافات سیاسی را برای جامعه کردستان سوریه نگران‌کننده می‌داند.
مدینه سید احمد در عین حال معتقد است شرایط کنونی به مردم نشان داده است که دستاوردهای گذشته تضمین‌شده نیست و حفظ آنها به مشارکت و فعالیت مستمر جامعه نیاز دارد. او می‌گوید حل مشکلات باید با حضور و نقش‌آفرینی خود مردم انجام شود و نمی‌توان تمام مسئولیت را به ساختارهای سیاسی واگذار کرد.
نگرانی‌ها درباره آینده دستاوردهای کردهای سوریه به‌ویژه برای زنان اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان و مقابله با ساختارهای مردسالار از محورهای اصلی این تجربه سیاسی بوده است. تشکیل نهادهای ویژه زنان، حضور آنان در مدیریت و فعالیت نیروهای نظامی زن، بخشی از تغییراتی بود که طی سال‌های گذشته در مناطق کردنشین سوریه شکل گرفت. با این حال، این دستاوردها همچنان در معرض فشارهای اجتماعی و سیاسی قرار دارند.
مدینه سید احمد از افزایش خشونت علیه زنان، از جمله تجاوز و قتل، ابراز نگرانی می‌کند و می‌گوید ساختارهای محافظه‌کار اجتماعی نیز فشار بیشتری بر زنان جوان وارد می‌کنند. به گفته او، سه زن جوان در ماه گذشته در کوبانی خودکشی کرده‌اند؛ رخدادی که نشان‌دهنده فشارهای اجتماعی و وضعیت دشوار زنان در این شهر است.
او همچنین افزایش نفوذ جریان‌های اسلام‌گرا در سوریه را تهدیدی برای حقوق زنان می‌داند و به ترویج الگوی خاصی از پوشش و حضور اجتماعی زنان اشاره می‌کند؛ الگویی که به گفته او، زنان را به حجاب اجباری، دوری از عرصه عمومی و محدود شدن به محیط خانه سوق می‌دهد. از نگاه مدینه سید احمد، آزادی زنان از مسائل زبان، فرهنگ و خودگردانی جدا نیست و همه این موضوعات به نوع جامعه‌ای مربوط می‌شود که مردم کوبانی در سال‌های گذشته برای شکل‌گیری آن مبارزه کرده‌اند.
آنچه امروز در کوبانی جریان دارد، صرفاً بحثی درباره چگونگی پیوستن اداره خودگردان به ساختار حکومت مرکزی نیست. ساکنان این شهر هم‌زمان خواستار رفع محدودیت‌های امنیتی، بهبود شرایط اقتصادی، تضمین حقوق فرهنگی و زبانی کردها و حفظ امکان مشارکت اجتماعی و سیاسی زنان هستند. برای آنان، توافق با دمشق زمانی می‌تواند به معنای پایان اختلافات باشد که هویت کردی، زبان کردی و دستاوردهای خودگردانی در ساختار سیاسی آینده سوریه جایگاهی روشن و تضمین‌شده داشته باشد. در غیر این صورت، نگرانی از کم‌رنگ شدن هویت کردی و از دست رفتن دستاوردهای سال‌های گذشته همچنان در کوبانی باقی خواهد ماند.
دیدگاه کاربران