قلیچداراوغلو: به روند صلح با کردها کاملاً باور دارم
به گزارش کردپرس، کمال قلیچداراوغلو، رئیس حزب جمهوریخواه خلق ترکیه، در گفتوگو با نشریه «آمارجی» با حمایت از روند جدید صلح میان دولت ترکیه و حزب کارگران کردستان، بر ضرورت پایان دادن به فشارهای سیاسی علیه کردها تأکید کرد، اما در پاسخ به پرسشهای مربوط به حقوق مشخص کردها و اصلاحات قانونی، عمدتاً بر مفاهیمی مانند دموکراسی، حقوق بشر و برابری شهروندان تکیه کرد.
قلیچداراوغلو در این مصاحبه، روند صلح جاری میان دولت ترکیه و حزب کارگران کردستان را اقدامی واقعی و مهم توصیف کرد و گفت که شخصاً به موفقیت این روند «کاملاً باور» دارد.
او با اشاره به نقش دولت باغچلی، رهبر حزب حرکت ملی، در آغاز روند جدید صلح گفت: «ما همیشه از صلح دفاع کردهایم.» به گفته قلیچداراوغلو، نقش باغچلی در متقاعد کردن پایگاه ملیگرای حزب خود برای حمایت از حل یکی از مشکلات بنیادین ترکیه، اهمیت زیادی دارد.
رئیس حزب جمهوریخواه خلق افزود که حزب او نیز در این روند از «قانون چارچوب» حمایت کرده است و معتقد است مسئله کردها باید از مسیر سیاسی و مسالمتآمیز حل شود.
با این حال، بخش مهمی از اظهارات قلیچداراوغلو درباره مسئله کردها به حقوق فرهنگی و زبانی مربوط میشد و او در این زمینه از ارائه پیشنهادهای مشخص درباره اصلاح قانون اساسی یا قوانین مربوط به نمایندگی سیاسی کردها خودداری کرد.
او در پاسخ به پرسشی درباره حقوق کردهای ترکیه گفت: «شهروندان کرد وجود دارند و البته باید بتوانند سنتها، آداب و زبان خود را آزادانه استفاده کنند.»
قلیچداراوغلو با اشاره به وجود شبکههای تلویزیونی کردی در ترکیه گفت که بخشی از این حقوق فرهنگی هماکنون نیز وجود دارد، اما سخنان او درباره حقوق کردها بیشتر بر مفهوم برابری شهروندی استوار بود تا شناسایی حقوق جمعی یا هویت کردها.
او گفت حزب جمهوریخواه خلق ترجیح میدهد به جای سیاستورزی بر مبنای هویتها، بر دموکراسی و حقوق بشر تمرکز کند. قلیچداراوغلو در همین زمینه اظهار داشت: «ما حزبی هستیم که معتقدیم سیاستورزی درباره دموکراسی و حقوق بشر بسیار درستتر از سیاستورزی درباره هویتهاست.»
این رویکرد، در واقع، چارچوب سنتی حزب جمهوریخواه خلق برای مواجهه با مسئله کردها را نیز نشان میدهد؛ رویکردی که تلاش میکند مسئله کردها را در قالب حقوق برابر شهروندی و دموکراسی عمومی تعریف کند، نه بهعنوان مجموعهای از حقوق سیاسی و ملی ویژه یک گروه قومی.
قلیچداراوغلو همچنین بر پیوندهای اجتماعی میان کردها و ترکها تأکید کرد و گفت روابط خانوادگی میان دو جامعه چنان گسترده است که «تقریباً در هر خانهای یک عروس یا داماد کرد وجود دارد». او همچنین از فرهنگ شفاهی کردها و بهویژه دَنگبِژها سخن گفت و تأکید کرد که این سنت فرهنگی باید حفظ شود.
او دَنگبِژ را بخشی از میراث فرهنگی مهم کردها دانست و گفت هر دَنگبِژ در واقع روایتگر یک داستان است که گاهی غمانگیزند، گاهی زیبا و گاهی آرامشبخش.
قلیچداراوغلو در بخش دیگری از مصاحبه به یکی از بحثبرانگیزترین تصمیمهای سیاسی خود درباره مسئله کردها نیز پرداخت که تصمیم حزب جمهوریخواه خلق در سال ۲۰۱۶ برای حمایت از اصلاحیه قانون اساسی مربوط به لغو مصونیت قضایی نمایندگان پارلمان بود.
این اصلاحیه در شرایطی تصویب شد که حزب کردی دموکراتیک خلقها، در انتخابات ژوئن ۲۰۱۵ با کسب حدود ۱۳ درصد آرا و ۷۸ کرسی وارد پارلمان شده بود و توانسته بود حزب عدالت و توسعه را از کسب اکثریت کرسی ها ساقط کند. پس از فروپاشی روند صلح میان دولت ترکیه و حزب کارگران کردستان در سال ۲۰۱۵، فشارها علیه حزب دموکراتیک خلقها افزایش یافت و دولت این حزب را به ارتباط با حزب کارگران کردستان متهم کرد.
اصلاحیه لغو مصونیت قضایی نمایندگان در مه ۲۰۱۶ با ۳۷۶ رأی تصویب شد و مصونیت ۱۳۸ نماینده، از جمله ۵۰ نماینده از مجموع ۵۹ نماینده حزب دموکراتیک خلقها، برداشته شد. چند ماه بعد، صلاحالدین دمیرتاش و فیگن یوکسکداغ، رهبران مشترک حزب دموکراتیک خلقها، بازداشت شدند.
قلیچداراوغلو در مصاحبه با «آمارجی» از تصمیم خود و حزبش دفاع کرد. او گفت حزب عدالت و توسعه در صورت تمایل میتوانست با آرای خود مصونیت دمیرتاش یا هر نماینده دیگری را لغو کند و افزود که حزب حاکم با طرح این اصلاحیه تلاش داشت حزب جمهوریخواه خلق را در برابر اتهام حمایت از یک سازمان تروریستی قرار دهد.
او گفت: «ما در آن چارچوب رأی دادیم تا این تصور را از بین ببریم.»
قلیچداراوغلو همچنین تلاش کرد ارتباط میان رأی حزبش به این اصلاحیه و زندانی شدن دمیرتاش را رد کند و گفت مصونیت دمیرتاش میتوانست با آرای حزب عدالت و توسعه بهتنهایی لغو شود.
با این حال، او در عین دفاع از تصمیم سال ۲۰۱۶، زندانی بودن دمیرتاش را ناعادلانه دانست و گفت یک سیاستمدار نباید به دلیل دیدگاههایش زندانی شود.
او تصریح کرد: «آقای دمیرتاش به ناحق در زندان است. یک سیاستمدار نمیتواند به دلیل افکارش زندانی شود. اگر یک سیاستمدار، روزنامهنگار یا نویسنده به دلیل افکارش زندانی شود، در آنجا دموکراسی وجود ندارد.»
قلیچداراوغلو همچنین گفت که چندین بار به دیدار دمیرتاش در زندان رفته و در صورت فراهم شدن شرایط مناسب بار دیگر با او دیدار خواهد کرد.
در همین چارچوب، او از وضعیت کنونی نظام سیاسی ترکیه نیز انتقاد کرد و گفت تضعیف استقلال قوه قضائیه و محدود شدن آزادی رسانهها، مستقیماً بر وضعیت کردها و دیگر گروههای مخالف حکومت تأثیر گذاشته است.
او با اشاره به دمیرتاش و جان آتالای، نماینده حزب کارگران ترکیه که با وجود پیروزی در انتخابات همچنان در زندان است، گفت نمیتوان از دموکراسی سخن گفت در شرایطی که فردی که شورای عالی انتخابات صلاحیت او را برای نامزدی تأیید کرده و پس از پیروزی به پارلمان راه یافته، امکان خروج از زندان را ندارد.
قلیچداراوغلو در ادامه گفت: «دموکراسی یعنی حاکمیت قانون. اگر سیاستمدار حاکم باشد، نه قانون، دموکراسی وجود ندارد.»
او استقلال قوه قضائیه را یکی از پایههای اصلی حل مشکلات سیاسی ترکیه دانست و گفت اگر قضات بر اساس وفاداری سیاسی انتخاب شوند، قانون و نهادهای دولتی آسیب میبینند.
رئیس حزب جمهوریخواه خلق در بخش دیگری از مصاحبه تأکید کرد که ترکیه برای حل مسئله کردها و دیگر بحرانهای سیاسی خود، پیش از هر چیز به بازگشت به دموکراسی نیاز دارد. او گفت قانون اساسی باید بهطور کامل بر اساس اصول دموکراتیک بازنویسی شود و هر شهروند ترکیه باید بتواند بگوید «این قانون اساسی من است».
با وجود این، قلیچداراوغلو در این مصاحبه وارد جزئیات اصلاحات مورد نیاز برای مسئله کردها نشد و مشخص نکرد که آیا از بهرسمیت شناختن صریح حقوق زبانی و فرهنگی کردها در قانون اساسی، تغییر قوانین مربوط به احزاب سیاسی و انتخابات، یا تضمین حقوق سیاسی نمایندگان کرد حمایت میکند یا خیر.
به این ترتیب، موضع قلیچداراوغلو در قبال روند جدید صلح روشنتر از برنامه او برای حل مسئله کردهاست: او از مذاکره و صلح حمایت میکند، زندانی شدن سیاستمداران کرد را ناعادلانه میداند و آزادی زبان و فرهنگ کردی را حق شهروندان کرد میشمارد، اما راهکارهای حقوقی و سیاسی مشخصی برای تضمین این حقوق ارائه نمیدهد.
قلیچداراوغلو که خود از علویان درسیم است، همچنین تأکید کرد که هویت او نباید عامل شکستش در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۳ تلقی شود. او گفت کسب ۴۸.۵ درصد آرا نشان داد که تقریباً نیمی از جامعه ترکیه از او حمایت کردهاند و شکستش را نه به هویت علوی و سنی، بلکه به کارزار انتخاباتی رجب طیب اردوغان و انتشار ویدئوهای جعلی علیه او نسبت داد.
او گفت اردوغان در جریان انتخابات ویدئوهای جعلی درباره همکاری او با قندیل منتشر کرده بود و این مطالب از سوی رسانههای نزدیک به حزب عدالت و توسعه نیز به شکل گسترده بازنشر شد.
قلیچداراوغلو تأکید کرد که هیچگاه هویت علوی خود را پنهان نکرده است و شکاف علوی و سنی را نیز یک جدایی عمیق و ریشهدار در جامعه ترکیه نمیداند.
دیدگاه کاربران