متن توافق دفاعی مکه همچنان منتشر نشده است؛ وعده ارسال به مجلس عملی نشد
به گزارش کردپرس، ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان هفتم آگوست از امضای «توافق دفاعی مکه» خبر دادند. براساس اطلاعاتی که تاکنون منتشر شده، این توافق همکاری‌های امنیتی و دفاعی سه کشور را دربرمی‌گیرد و حمله به یکی از اعضا را تهدیدی علیه دیگر طرف‌ها تلقی می‌کند.
به نوشته روزنامه جمهوریت، با گذشت بیش از دو ماه از اعلام امضای توافق، متن کامل آن نه در اختیار افکار عمومی قرار گرفته و نه نسخه‌ای از آن در رسانه‌های ترکیه یا رسانه‌های بین‌المللی منتشر شده است.
سه وعده برای ارسال توافق به مجلس
پس از آغاز دوره جدید فعالیت مجلس ترکیه در اول اکتبر، احزاب مخالف از دولت خواستند مطابق قانون اساسی، متن توافق را برای بررسی و تصویب در اختیار مجلس قرار دهد.
عمر چلیک، سخنگوی حزب عدالت و توسعه، هفتم اکتبر اعلام کرد: «قرار است توافق ظرف چند روز آینده به مجلس ارائه شود.»
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، هشتم اکتبر سخنان مشابهی مطرح کرد و رجب طیب اردوغان نیز ۱۲ اکتبر، پس از نشست هیئت دولت، گفت توافق دفاعی مکه در روزهای آینده برای تصویب به مجلس فرستاده خواهد شد. رویترز نیز همان روز اظهارات اردوغان درباره ارسال قریب‌الوقوع توافق به مجلس را گزارش کرد.
با وجود این وعده‌ها، متن توافق تا پایان هفته به مجلس ارائه نشد و در دستور کار نمایندگان نیز قرار نگرفت. دولت ترکیه تاکنون زمان تازه‌ای برای ارسال سند یا دلیلی برای این تأخیر اعلام نکرده است.
آیا متن کاملی برای توافق وجود دارد؟
محرمانه‌ماندن مفاد توافق، پرسش‌هایی را درباره دامنه تعهدات نظامی سه کشور ایجاد کرده است. مشخص نیست توافق مکه چه سازوکارهایی را برای کمک نظامی متقابل، استقرار نیرو، تبادل اطلاعات، همکاری صنایع دفاعی یا واکنش به حمله خارجی پیش‌بینی کرده است.
یوسف جنید، سفیر پاکستان در آنکارا، ۱۳ آگوست در پاسخ به پرسش روزنامه جمهوریت درباره زمان انتشار متن کامل توافق، به بیانیه مطبوعاتی یک‌صفحه‌ای منتشرشده پس از مراسم امضا اشاره کرد و گفت: «متن را قبلاً منتشر کرده‌ایم.»
این پاسخ موجب شد این پرسش مطرح شود که آیا افزون بر بیانیه عمومی یک‌صفحه‌ای، سند حقوقی و تفصیلی دیگری نیز وجود دارد یا خیر. دولت‌های ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان تاکنون نسخه کامل و رسمی توافق را در اختیار افکار عمومی قرار نداده‌اند.
توافقی با تعهدات نامشخص
ابهام درباره متن توافق از آن جهت اهمیت دارد که معاهدات بین‌المللیِ ایجادکننده تعهد برای ترکیه، طبق قانون اساسی این کشور، باید به تصویب مجلس برسند. نمایندگان بدون دسترسی به متن نمی‌توانند درباره حدود تعهدات سیاسی، نظامی و مالی ترکیه در این پیمان اظهارنظر یا رأی‌گیری کنند.
تأخیر در ارائه توافق به مجلس، در حالی ادامه یافت که حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی، بحث درباره تعهدات عملی ترکیه و پاکستان در قبال ریاض را افزایش داد. اردوغان هم‌زمان با وعده ارسال توافق به مجلس، حملات حوثی‌ها را محکوم و بر همبستگی ترکیه با عربستان سعودی تأکید کرده بود.
با این حال، تا زمان انتشار متن کامل مشخص نیست «توافق دفاعی مکه» صرفاً چارچوبی سیاسی برای همکاری سه کشور است یا تعهدی الزام‌آور برای دفاع جمعی و واکنش نظامی متقابل ایجاد می‌کند. ارائه سند به مجلس می‌تواند برای نخستین‌بار ابعاد حقوقی و اجرایی این توافق را روشن کند.
دیدگاه کاربران