مێژووی سزا و گەمارۆکانی ئەمریکا لەدژی کورد

بەپێی هەواڵی کوردپرێس، پەیوەندییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەگەڵ لایەن و کەسایەتییە کوردییەکان لە زیاتر لە شەش دەیەی ڕابردوودا، ئاوێتەیەک بووە لە هاوکاریی سەربازی و زانیاری، سنووردارکردنی سیاسی، تێبینییەکانی کۆچبەری، سزای دارایی و بەدواداچوونی تۆمەتەکانی پەیوەندیدار بە چالاکیی ئابووری. بەشێک لە بەڵگەنامە بڵاوکراوەکانی حکوومەتی ئەمریکا دەریانخستووە کە واشنتۆن لە قۆناغە جیاوازەکاندا، بەپێی گۆڕانکارییەکانی عێراق، پەیوەندییەکانی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە و کارە گرنگە ئەمنییەکان، ڕەفتاری جیاوازی بەرامبەر سەرکردە و گرووپە کوردییەکان گرتووەتە بەر.

یەکێک لە تازەترین دۆسیەە گرنگەکان لەم بوارەدا، سکاڵای وەزارەتی دادگەریی ئەمریکایە لە نیسانی ۲۰۲۶ بۆ دەستبەسەرداگرتنی کۆشکێک لە بیڤەرلی هێڵز. حکوومەتی ئەمریکا دەڵێت ئەم موڵکە بە بەشێک لە داهاتی تەڵەکەبازی و گەندەڵیی پەیوەندیدار بە گرێبەستەکانی سووتەمەنیی سوپای ئەمریکا، پێدانی بەرتیل بە بەرپرسێکی باڵای پێشمەرگە و گواستنەوەی پاره لە ڕێگەی پێکهاتە داراییە تایبەتەکانەوە کڕدراوە و نوێ کراوەتەوە. بەپێی سکاڵاکەی حکوومەتی ئەمریکا، گرێبەستە باسکرابووەکان لە نێوان ساڵانی ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ زیاتر لە ۷۰۰ ملیۆن دۆلار بەهایان بووە و نزیکەی ۳۰ ملیۆن دۆلار لە سەرمایەی ئەو کارە بۆ کڕین و چاککردنی کۆشکەکە خەرج کراوە.

ئەم بابەتە لەوەوە گرنگیی هەیە کە تۆمەتە هێنراوەکانە ئاراوە تەنیا بە ڕاپۆرتی ڕاگەیاندنەکان یاخود هەڵسەنگاندنی سیاسی نەبەستراونەتەوە، بەڵکو لە چوارچێوەی ڕێکارێکی یاسایی و فەرمیی حکوومەتی ئەمریکادا بەدواداچوونیان بۆ کراوە. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، سکاڵا بۆ دەستبەسەرداگرتنی سەرمایە و دارایی بە مانای تاوانبارکردنی کۆتایی یان سەلماندنی یەکجاریی تۆمەتەکان دژ بە کەسانی ناوهێنراو نییە. لە ئەنجامدا، ئەم دۆسیەە لە ئێستادا دەکرێت وەک بەشێک لە مێژووی ڕێکارە دادوەری و داراییەکانی ئەمریکا بەرامبەر بە هەرێمی کوردستان بپشکنرێت، نەک وەک بەڵگەیەکی بڕڕاوە بۆ ئەنجامدانی تاوان لەلایەن بەرپرسێکی کورد یان حیزبێکی سیاسییەوە.

دۆسیەی کۆشکی بیڤەرلی هێڵز هەروەها دەریخستووە کە هاوکاریی ئەمنی و سەربازی لە نێوان ئەمریکا و هێزە کوردییەکاندا، نابێتە ڕێگر لە بەدواداچوونی تۆمەتە ئەگەرییەکانی پەیوەندیدار بە گرێبەستە حکومییەکان. لێکۆڵینەوەکانی ئەم دۆسیەیە بە بەشداریی ئێف-بی-ئای (FBI)، خزمەتگوزاریی لێکۆڵینەوەی تاوانکاریی بەرگری و یەکەی لێکۆڵینەوەی تاوانکاریی فەرمانگەی باجی ئەمریکا بەڕێوە چوون. بەڵام ڕەوشی کۆتایی دۆسیەەکە و ئەنجامی پێداچوونەوەی دادگا دەبێت بەپێی بەڵگەنامە نوێیەکانی دادگا هەڵسەنگاندنی بۆ بکرێت. لاپەڕەی گشتیی تۆمارەکانی دادگا کە لەم پێداچوونەوەیەدا دەستڕەسیی بۆ هەبوو، لە ئێستادا تا ۱۱ی حوزەیرانی ۲۰۲۶ نوێ کراوەتەوە و بۆ پشتڕاستکردنەوەی گۆڕانکارییەکانی دواتر دەبێت تۆمارە فەرمییەکانی دادگای فیدراڵی بپشکنرێن.

لە پاڵ ئەم بابەتە نوێیەدا، مێژووی سزاو گەمارۆ فەرمییەکانی ئەمریکا دژ بە ژمارەیەک لە ڕەوت و کەسایەتییە کوردییەکان ڕوونە. دیارترین نموونە، پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە)یە کە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە ۸ی تشرینی یەکەمی ۱۹۹۷دا خستیە ناو لێستی ڕێکخراوە تیرۆریستییە بیانییەکانەوە. ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ۲۰۰۱یشەوە لە چوارچێوەی فەرمانی جێبەجێکردنی ۱۳۲۲۴دا وەک تیرۆریستی جیهانیی تایبەت دیاری کراوە. ئەم بڕیارانە سنووردارکردنیان بۆ پشتیوانیی مادی، مامەڵەی دارایی و چالاکیی ئەو کەسانە دروست کردووە کە دەکەونە ژێر یاسا و دەسەڵاتی ئەمریکاوە.

وەزارەتی دارایی ئەمریکا لە شوباتی ۲۰۰۹دا حیزبێکی دیکەی کوردی لەسەر بنەمای فەرمانی جێبەجێکردنی ۱۳۲۲۴ سزادا. لە ڕوونکردنەوەی فەرمیی ئەم بڕیارەدا، واشنتۆن دەیوت کە ئەم حیزبە لەژێر کۆنترۆڵی "کۆنگرەی گەل"دا چالاکی دەکات؛ ناوێک کە لە بەڵگەنامەکانی ئەمریکادا بۆ پەکەکەش بەکار هاتووە. ئەم هەنگاوە ڕەنگە لە خستنەناوەوەی ڕێکخراوێک لە لێستی ڕێکخراوە تیرۆریستییە بیانییەکانی وەزارەتی دەرەوە جیاواز بێت، چونکە بڕیاری وەزارەتی دارایی لە ڕێگەیەکی یاسایی جیاوازەوە درابوو.

لە ساڵانی ۲۰۰۹ و ۲۰۱۱دا، وەزارەتی دارایی ئەمریکا ژمارەیەک لە سەرکردەکانی پەکەکە و کۆنگرەی گەلی لەسەر بنەمای یاسای بەرەنگاربوونەوەی قاچاخچێتی خستە لێستی سزاکانەوە. موراد قەرەیڵان، عەلی ڕەزا ئاڵتون و زوبێر ئایدار لە تشرینی یەکەمی ۲۰۰۹ کەوتنە ئەم لێستەوە. جەمیل بایك، دۆران کاڵکان، ڕەمزی کارتالم سه‌بری ئۆك و ئادەم ئۆزۆن لە نیسانی ۲۰۱۱دا سزادران. وەزارەتی دارایی دەیوت کە تۆڕی پەیوەندیدار بەم ڕێکخراوە لە ئەورووپا ڕۆڵی لە قاچاخچێتیدا هەبووە و داهاتەکەی بۆ دابینکردنی چەک و کەرەستە بەکار هێناوە.

لە شوباتی ۲۰۱۲دا، زێنەدین گۆلەری، چەرکەز ئاکبولوت و عومەر بۆزتەپەش لەسەر هەمان یاسا سزادران. وەزارەتی دارایی هەروەها عومەر گۆلەری و سێ کۆمپانیای جێگیر لە ڕۆمانیای بەهۆی پەیوەندییان بە تۆڕی ئاماژەپێکراوەوە کردە ئامانج. لەم بارانەدا، ئەو سەرمایانەی کە دەکەوتنە ژێر دەسەڵاتی ئەمریکاوە بەستراونەتەوە و ئەنجامدانی مامەڵەی دارایی یان بازرگانیی هاووڵاتییانی ئەمریکی لەگەڵ کەس و ناوەندە دیاریکراوەکاندا قەدەغە دەکرا. بەم حاڵەشەوە، بنەمای ڕاستەوخۆی ئەم بڕیارانە یاسای بەرەنگاربوونەوەی قاچاخچێتی بوو؛ بۆیە ناتوانرێت هەموویان تەنیا بە سزای دژەتیرۆر ناو ببڕێن. هەروەها ئەو تۆمەتانەی لەلایەن وەزارەتی داراییەوە ڕاگەیەندراون دەبێت لە سزادانی دادگای سەربەخۆ جیا بکرێنەوە.

بەڵگەنامە پشکنراوەکان نیشانی نادەن کە پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە لێستی ڕێکخراوە تیرۆریستییە بیانییەکانی ئەمریکادا دانرابن. تەنانەت یاسای ڕێگەپێدانی بەرگریی نیشتمانیی ساڵی دارایی ۲۰۱۵ (پەسەندکراوی ۱۹ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱۴)، بڕگەیەکی تایبەتی دەربارەی ئەم دوو حیزبە تێدا بوو کە دۆخی ئەوانی لە چوارچێوەی ڕێنماییەکانی پەیوەندیدار بە کۆسپەکانی کۆچبەریی سەر بە ڕێکخراوە تیرۆریستییەکان چاکسازی دەکرد. ئەم یاسایە، پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی بۆ ئامانجی دیاریکراوی ئەو ڕێنماییانە لە پێناسەی سەر بە ڕێکخراوە تیرۆریستییەکانی ئاستی سێیەم دەرهێنا و بۆ بەشێک لە ئەندامانیان ئاسانکاریی لەبەرچاو گرت.

بوونی ڕێنمایی لەم شێوەیە نیشانی دەدات کە پرسی پەیوەندی لەگەڵ حیزبە کوردییەکاندا دەکرا لە پشکنینەکانی کۆچبەریی ئەمریکادا بهێنرێتە ئاراوە، تەنانەت ئەگەر خودی حیزبەکەش لە لێستی ڕێکخراوە تیرۆریستییە بیانییەکاندا نەبووبێت. بەڵام ئەم مێژووە یاساییە بە تەنیایی ناسەلمێنێت کە مەسعود بارزانی یان جەلال تاڵەبانی ڕاستەوخۆ داواکاریی ویزایان ڕەت کرابێتەوە یان چوونیان بۆ ئەمریکا قەدەغە کرابێت.

بەڵگەنامە مێژووییەکانی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، ڕەگی ئەم سنووردارکردنە سیاسییانە بۆ دەیەی ۱۹۶۰ دەگەڕێننەوە. لە بروسکەیەکی ۵ی نیسانی ۱۹۶۳دا، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ڕایگەیاندبوو کە واشنتۆن نایەوێت ڕاستەوخۆ دەست وەربداتە ململانێی نێوان حکوومەتی عێراق و کوردەکان، و لە ڕێگەی جەلال تاڵەبانییەوە پەیامی مصتەفا بارزانی پێ گەیشتبوو. لە ڕوونکردنەوەی ئەرشیفیی ئەم بەڵگەنامەیەدا هاتووە کە بەرپرسێکی ئەمریکی لە وەڵامی داوایەکی پێشوودا وتبووی بەرپرسانی ئەمریکا ناتوانن لەگەڵ مصتەفا بارزانی کۆ ببەنەوە. ئەم بەڵگەیە نموونەیەکە لە سنووردارکردنی پەیوەندیی سیاسی و نیگەرانیی واشنتۆن لە لێکەوتەکانی دەستوەردان لە کێشەی ناوخۆیی عێراقدا، بەڵام بەڵگە نییە لەسەر قەدەغەی هاتنەناوەوەی مصتەفا بارزانی بۆ ئەمریکا.

بەپێی بەڵگەنامەیەکی تر، لە شوباتی ۱۹۷۵دا پیتەر ڕۆدمان، لە فەرمانبەرانی ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریکا، لە یاداشتێکدا بۆ هێنری کیسینجەری وەزیری دەرەوەی ئەوکات نووسیبووی کە مصتەفا بارزانی داوای سەردانی کەسیی بۆ واشنتۆن کردووە تا داوای هاوکاریی سەربازیی زیاتر بکات. ویلیام کۆلبی، سەرۆکی ئەوکاتی دەزگای زانیاریی ناوەندی (CIA)، دژی ئەم سەردانە بوو؛ چونکە ئامانجی سەرەکی بە داواکردنی هاوکاریی زیاتر ئەژمار دەکرا و نیگەرانیی ئەمنیش لە ئارادا بوو. لە بری ئەوە، پێشنیاز کرا نوێنەرێک لەلایەن مصتەفا بارزانییەوە نێردرێتە واشنتۆن.

بە هەموو ئەمەشەوە، حکوومەتی ئەمریکا چەند مانگێک دواتر ڕەزامەندیی لەسەر سەردانی تەندروستیی مصتەفا بارزانی دا. یاداشتی ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانی لە ۲۴ی تەممووزی ۱۹۷۵دا نیشانی دەدات کە ئێران لە دەزگای زانیاریی خۆی داوابوو لەگەڵ سیا (CIA) بۆ چارەسەری پزیشکیی مصتەفا بارزانی هەماهەنگی بکات. سیا لەگەڵ سەردانەکەدا ڕازی بوو و لە هەڵسەنگاندنی خۆیدا نووسیی کە ڕێگری لە سەردانەکە دەکرێت ببێتە هۆی ناڕەزایەتیی مصتەفا بارزانی و زیادبوونی ئەگەری ئاشکرابوونی پشتیوانییە نهێنییەکانی ئەمریکا بۆ کورد.

لە نیسانی ۱۹۷۶دا، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا جارێکی دیکە داواکاریی ویزای بۆ مصتەفا بارزانی تاوتوێ کردەوە. بەرپرسانی ئەمریکی نیگەران بوون لەوەی سەردانە تەندروستییەکەی ببێتە نیشتەجێبوونی درێژخایەن لە ئەمریکا و ئەم بابەتەش کار بکاتە سەر پەیوەندییەکانی واشنتۆن لەگەڵ بەغدا. بەبوونی ئەم تێبینییانەش، وەزارەتی دەرەوە ڕاسپاردەی پێدانی ویزای کرد و بروسکەی ۳ی ئایاری ۱۹۷۶ مۆڵەتی دەرکردنی ویزای بەخشی. لە ئابی هەمان ساڵدا یاداشتێکی جیاواز لێکۆڵینەوەی بۆ ئارەزووی مصتەفا بارزانی کرد بۆ مانەوەی هەمیشەیی لە ئەمریکا و جەختی لەسەر سنوورداربوونی ئامانجی سەرەتایی سەردانەکە بۆ چارەسەری پزیشکی کردەوە. ئەم بەڵگانە نموونەیەکی ڕوونن لە کاریگەریی بڕیارە سیاسییەکان بەسەر سەفەر و نیشتەجێبووندا، بەڵام بە تەنیا ناسەلمێنن کە بڕیاری وەدەرنان دەرچووبێت یان داواکاریی فەرمیی نیشتەجێبوونی هەمیشەییی ڕەت کرابێتەوە.

سەبارەت بە جەلال تاڵەبانی، ڕاپۆرتێکی هاوکاتی ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆست لە ئابی ۱۹۹۰دا هەواڵی ئامادەبوونی ئەوی لە واشنتۆن ڕاگەیاند بەمەبەستی هەڵسەنگاندنی ئاستی پشتیوانیی حکوومەتی جۆرج بوش (باوک) لە ئۆپۆزسیۆنی سەددام حسێن. لەو ڕاپۆرتەدا، جەلال تاڵەبانی وتبووی کە داوای کۆبوونەوەی لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا نەکردووە؛ بەڵام بەرپرسێکی وەزارەتی دەرەوە ڕایگەیاندبوو کە بەرپرسانی حکوومەت لەگەڵیدا کۆ نابنەوە. ئەمەش نموونەیەکە لە پاشەکشەی سیاسی لە دیداری سەرکردەیەکی کورد لە قۆناغێکی دیاریکراودا، نەک بەڵگەی قەدەغەی هاتنەناوەوە یان ڕەتکردنەوەی داوای ویزا.

مەسعوود بارزانی لە ۳۱ی تەممووزی ۱۹۹۲دا چووە کۆشکی سپی و لەگەڵ بەرپرسانی باڵای حکوومەتی جۆرج بوش (باوک) کۆ بووەوە. بروس ڕیدڵ، بەرپرسی پێشووی ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریکا، ئەم دیدارەی لە وتارێکدا لە دامەزراوەی برۆکینگز لە ساڵی ۲۰۱۷دا تۆمار کردووە. لە هەمان گێڕانەوەدا، ڕیدڵ ئاماژە بە گومانی مەسعود بارزانی دەکات دەربارەی مەبەستی واشنتۆن و جەختکردنەوەی بەرپرسانی ئەمریکی لەسەر پاراستنی یەکپارچەیی خاکی عێراق. ئەگەرچی ئەم مێژووە لەگەڵ قسەی قەدەغەی هەمیشەییی هاتنەناوەوەی مەسعود بارزانی بۆ ئەمریکا ناگونجێت، بەڵام بە تەنیا ئەگەری بوونی کۆسپی کاتی لە قۆناغەکانی تردا ڕەت ناکاتەوە.

لە پاڵ دۆسیە تاکەکەسییەکان و سزاکاندا، ڕاپۆرتە فەرمییەکانی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا دەربارەی ژینگەی وەبەرهێنان و گەندەڵی لە عێراقدا بۆ تێگەیشتن لە نیگەرانییەکانی واشنتۆن گرنگن. ڕاپۆرتی کایەی وەبەرهێنانی عێراق لە ساڵی ۲۰۲۴دا باس لە کێشەکانی وەک بەرتیل، لاوازیی جێبەجێکردنی ڕێنماییەکان، ڕووننەبوونی هەندێک لە گرێبەستە حکومییەکان و کاریگەریی پەیوەندیداری سیاسی بەسەر چالاکیی ئابوورییەوە دەکات. ئەم ڕاپۆرتە دەڵێت دەستەی هەرێمیی دەستپاکی لە هەرێمی کوردستان لە ماوەی پێنج ساڵدا، ۷۲ بەرپرسی باڵای هەرێمی دەربارەی تۆمەتەکانی گەندەڵی خستووەتە ژێر لێکۆڵینەوەوە. هەروەها ڕاگەیەندراوە کە لە کانوونی دووەم تا ۲۰ی تشرینی یەکەمی ۲۰۲۳، چل کەس لە هەرێم بە تاوانی گەندەڵی سزادراون. ڕاپۆرتەکە هەواڵی تێکچوونی چالاکییەکانی دەستەکەی داوە لە ئەنجامی ناکۆکییە سیاسییەکان.

ئەم زانیارییانە نیشاندەری نیگەرانیی جدین دەربارەی گەندەڵی، ڕوونیی دارایی و شێوازی بەخشینی گرێبەستەکان لە هەرێمی کوردستاندا، بەڵام ڕاپۆرتی ناوبراو ناوی هەموو کەسە لێکۆڵینەوەکراوەکانی بڵاو نەکردووەتەوە و لەوەوە ناکرێت تۆمەتێکی دیاریکراو بخڕێتە پاڵ سەرکردە سەرەکییەکانی هەرێمی کوردستان یان هەر کەسایەتییەکی تر.

لە کۆتاییدا، بەڵگەنامە بڵاوکراوەکان دەریانخستووە کە مێژووی ڕەفتاری ئەمریکا لەگەڵ ڕەوت و کەسایەتییە کوردییەکاندا ناتوانرێت تەنیا بە گەمارۆ یان قەدەغەی هاتنەناوەوە سنووردار بكرێت. ئەم مێژووە بەشێکی زۆر لە خۆبواردن لە دانیشتنە سیاسییەکان و سنووردارکردنی سەفەر و نیشتەجێبوون لەخۆ دەگرێت تا سزای فەرمیی هەندێک ڕێکخراو و سەرکردەکانیان، و لە بەڵگە نوێترەکاندا بەدواداچوونی دادوەریی تۆمەتە داراییەکانی پەیوەندیدار بە گرێبەستە حکومییەکانیش دەگرێتەوە.

بە هەموو ئەمەشەوە، لە سەرچاوە گشتییە پشکنراوەکاندا، بەڵگەی ڕاستەوخۆ نەدۆزرایەوە کە بسەلمێنێت مەسعود بارزانی یان جەلال تاڵەبانی ڕاستەوخۆ قەدەغەی یەکجاریی هاتنەناوەوە بۆ ئەمریکایان بەسەردا سەپێنرابێت یان داواکاریی ویزایان ڕەت کرابێتەوە. بەڵگەنامەکانی دەربارەی ئەم دوو کەسایەتییە زیاتر باس لە تێبینییە سیاسییەکان، سنوورداربوونی ڕێگەی گەیشتن بە بەرپرسانی ئەمریکی و ناکۆکی لەسەر ئامانجەکانی سیاسەتی واشنتۆن لە عێراقدا دەکەن. لە بەرامبەردا، بەڵگەنامەکانی پەیوەندیدار بە مصتەفا بارزانی زانیاریی زیاتر دەربارەی پشکنینی ویزا و مەرجەکانی سەردانی تەندروستیی ئەو دەکەن.

ئەم ڕاپۆرتە لەسەر بنەمای بەڵگەنامە فەرمییە بڵاوکراوەکان، نامە مێژووییە ئاشکراکراوەکان، یاسا فیدراڵییەکان، ئاگادارییەکانی وەزارەتی دارایی و وەزارەتی دادگەریی ئەمریکا، ڕاپۆرتە فەرمییەکان و سەرچاوە گشتییە لەبەردەستەکان ئامادە کراوە. ئەم کۆمەڵەیە هەموو نامە ناوخۆییەکان یان بەڵگەنامە نهێنییەکانی حکوومەتی ئەمریکا لەخۆ ناگرێت.

سەرچاوەکان و بەڵگەنامە بەکارهاتووەکان

1. وەزارەتی دادگای ئەمریکا، «هەنگاو بۆ دەستبەسەرداگرتنی کۆشکێکی بۆڤەرلی هیلز لە دۆسیەی بانگەشەی فێڵکردن لە گرێبەستەکانی سووتەمەنیی سوپا و پێدانی بەرتیل بە بەرپرسێکی عێراقی»، ۲۲ی نیسانی ۲۰۲۶.
2. دۆسیەی فیدراڵیی ئەمریکا، (United States v. Real Property Located in Beverly Hills, California)، ژمارە 2:2026cv04255.
3. وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا، «دیاریکردنی سەرکردەکانی کۆنگرا-گەل وەک قاچاقچیی گەورەی ماددە هۆشبەرەکان»، ۱۴ی تشرینی یەکەمی ۲۰۰۹؛ لەوانەش مێژووی خستنەسەری پ.ک.ک لە لیستی تیرۆردا.
4. وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا، «سزادانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پەژاک)»، ۴ی شوباتی ۲۰۰۹.
5. وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا، «دیاریکردنی پێنج سەرکردەی کۆنگرا-گەل وەک قاچاقچیی تایبەت»، ۲۰ی نیسانی ۲۰۱۱.
6. وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا، «سزادانی پشتیوانانی پ.ک.ک کە پەیوەندییان بە قاچاقەوە هەیە لە ئەورووپا»، ۱ی شوباتی ۲۰۱۲.
7. وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، «دیاریکردنی گرووپێکی چەکدار وەک ڕێکخراوی تیرۆریستیی بیانی»، ۲۲ی ئازاری ۲۰۰۴.
8. کۆنگرەی ئەمریکا، یاسای گشتیی ۱۱۳–۲۹۱، ماددەی ۱۲۶۴، یاسای ڕێگەپێدانی بەرگریی نیشتمانی بۆ ساڵی دارایی ۲۰۱۵، ۱۹ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱۴.
9. وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، «بروسکەی وەزارەتی دەرەوە بۆ باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە عێراق»، ۵ی نیسانی ۱۹۶۳.
10. ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریکا، یاداشتنامەی پیتەر ڕۆدمەن سەبارەت بە داواکاریی سەردانی مەلا مستەفا بارزانی بۆ واشنتن، ۶ی شوباتی ۱۹۷۵.
11. ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریکا، یاداشتنامە سەبارەت بە سەردانی چارەسەری پزیشکیی مەلا مستەفا بارزانی، ۲۴ی تەممووزی ۱۹۷۵.
12. وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، یاداشتنامە سەبارەت بە داواکاریی ڤیزای چارەسەری پزیشکیی مەلا مستەفا بارزانی، ۲۷ی نیسانی ۱۹۷۶.
13. وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، یاداشتنامە سەبارەت بە خواستی مەلا مستەفا بارزانی بۆ مانەوە لە ئەمریکا»، ۵ی ئابی ۱۹۷۶.
14. واشنتن پۆست، «سەرکردەی کورد دەڵێت دژبەرانی سەددام ڕەنگە هاوپەیمان ببن»، ۱۵ی ئابی ۱۹۹۰.
15. برووس ڕیدل، پەیمانگەی برووکینگز، «مەسعود بارزانی و ڕیشەکانی بێمتمانەییی کورد بە ئەمریکا»، ۲ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۷.
16. وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، «ڕاپۆرتی کەشی وەبەرهێنان لە عێراق»، ساڵی ۲۰۲۴، بەشی پەیوەندیدار بە گەندەڵی و چاودێریی دارایی لە هەرێمی کوردستاندا.
17. بەڕێوەبەرایەتیی خزمەتگوزاریی هاووڵاتیبوون و کۆچبەریی ئەمریکا، ڕێبەری لێخۆشبوونی بەکۆمەڵ کە پەیوەندییان بە بەربەستەکانی وەرگرتنی کۆچبەرانەوە هەیە بەهۆی تیرۆرەوە.